II OSK 2795/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-01-28
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Jerzy Stankowski, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej, wydając pozwolenie na budowę gazociągu w trybie specustawy gazowej, jest związany decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji i nie może badać alternatywnych wariantów przebiegu inwestycji, nawet jeśli zgłaszane są zastrzeżenia dotyczące naruszenia interesów osób trzecich?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej, wydając pozwolenie na budowę w trybie specustawy gazowej, jest związany decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji i nie ma kompetencji do badania jej prawidłowości ani do wyznaczania alternatywnych przebiegów inwestycji. Inwestor ma prawo wybrać rozwiązanie lokalizacyjne i techniczno-wykonawcze, a przepisy nie zobowiązują go do przedstawiania wariantów alternatywnych na etapie postępowania o pozwolenie na budowę. Interesy osób trzecich są chronione w zakresie naruszenia konkretnych norm prawnych, a nie interesów faktycznych.Stan faktyczny
Skarżący E. T. i J. T. wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylającą częściowo decyzję Wojewody Małopolskiego w zakresie pozwolenia na budowę gazociągu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP (zasada proporcjonalności, prawo własności) oraz przepisów Prawa budowlanego i postępowania administracyjnego, kwestionując brak rozważenia alternatywnych przebiegów gazociągu i naruszenie ich interesów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną skarżących E. T. i J. T. oraz oddalono wniosek P. sp. z o. o. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant starszy asystent sędziego Sylwia Misztal, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. T.i J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 499/24 w sprawie ze skargi E. T.i J. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2023 r. nr DOR.7110.337.2023.JOO w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek P. sp. z o. o. z siedzibą w T. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 17 maja 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 499/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę E. T. i J. T. (dalej: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") z dnia 14 grudnia 2023 r., znak: DOR.7110.337.2023.JOO w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr 66/B/2023 Wojewoda Małopolski zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił P. sp. z o. o. z siedzibą w T. (dalej: "inwestor") pozwolenia na budowę dla inwestycji towarzyszącej inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [....], pn.: Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN 200 MOP 5,5 MPa (długości 2531,5 m) wraz z przyłączem gazu wysokiego ciśnienia DN 150 MOP 5,5 MPa (długości 4880,6 m), dwoma stacjami gazowymi wysokiego ciśnienia redukcyjno-pomiarowymi G=15000 m3/h i G=6300 m3/h, MOP 5,5 MPa, zespołem zaporowo-upustowym wysokiego ciśnienia DN 500, MOP 5,5 MPa, zespołem zaporowo-upustowym średniego ciśnienia DN 350, MOP 0,5 MPa oraz gazociągami średniego ciśnienia PE DN 400 (długości 369,2 m), DN 225 (długości 270,9 m), stal DN 350 (długości 41.0 m) MOP 0,5 MPa wraz z infrastrukturą towarzyszącą, m.in. instalacją ochrony katodowej i kablem światłowodowym, w ramach przyłączenia do sieci gazowej zakładu [...] sp. z o.o., wraz z wycinką drzew.
Po rozpatrzeniu odwołań od powyższej decyzji złożonych przez skarżących, B. A., M. M.-P. i J. P., GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej: "K.p.a."), decyzją z dnia 14 grudnia 2023 r., znak: DOR.7110.337.2023.JOO uchylił częściowo decyzję Wojewody Małopolskiego, tj.:
- w zakresie załącznika nr 2 i w miejsce uchylonego załącznika wprowadził załącznik nr 2a;
- w zakresie zapisu z pkt. II.1 "Wykaz drzew i krzewów przeznaczonych do wycinki wymagających zezwolenia wraz z naliczeniem opłat, opracowany na podstawie przedstawionej przez inwestora dokumentacji, stanowi załącznik nr 2 do niniejszej decyzji" i w miejsce tego zapisu wprowadził zapis "Wykaz drzew i krzewów przeznaczonych do wycinki wymagających zezwolenia wraz z naliczeniem opłat opracowany na podstawie przedstawionej przez inwestora dokumentacji, stanowi załącznik nr 2a do niniejszej decyzji";
- w zakresie zapisu z pkt. II.2 "Ustalam opłatę za usunięcie 1328 sztuk drzew oraz w wysokości 664000 zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery tysiące zł 00/100), zgodnie ze zbiorczym zestawieniem naliczenia opłaty (załącznik nr 2 do niniejszej decyzji) i w miejsce tego zapisu wprowadził zapis "Ustalam opłatę za usunięcie drzew w wysokości 3 776 750,00 zł (słownie: trzy miliony siedemset siedemdziesiąt sześć tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych), zgodnie ze zbiorczym zestawieniem naliczenia opłaty (załącznik nr 2a do niniejszej decyzji);
- w zakresie zapisu z pkt II.4 "Nakładam obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych w ilości co najmniej 4004 sztuk drzew, w ramach rekompensaty za wycinkę drzew i krzewów z nieruchomości oznaczonych w załączniku nr 2 do decyzji." i w miejsce tego zapisu wprowadził zapis "Nakładam obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych w ilości co najmniej 4004 sztuk drzew, w ramach rekompensaty, za wycinkę drzew i krzewów z nieruchomości oznaczonych w załączniku nr 2a do decyzji.";
- w zakresie pkt II.5 "Działając na podstawie art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023.1336), odraczam termin uiszczenia, ustalonej opłaty za usunięcie drzew i krzewów, na okres 3 lat od terminu wskazanego w pkt II ppkt 4 niniejszej decyzji, w kwocie, 664000 zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery tysiące złotych 00/100), w związku z nałożonym w niniejszej decyzji obowiązkiem nasadzeń zastępczych" i w miejsce tego zapisu wprowadził zapis "Działając na podstawie art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023.1336), odraczam termin uiszczenia ustalonej opłaty za usunięcie drzew i krzewów, na okres 3 lat od terminu wskazanego w pkt II ppkt 4 niniejszej decyzji, w kwocie 3776750,00 zł (słownie: trzy miliony siedemset siedemdziesiąt sześć tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych).
GINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli skarżący wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę GINB domagał się jej oddalenia podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że inwestor spełnił wszystkie wymogi stawiane przez ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.; dalej: "p.b.") niezbędne dla uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę spornej inwestycji oraz wymogi stawiane przez ustawę z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] (Dz. U. z 2023 r. poz. 924, ze zm.; dalej: "specustawa gazowa"). Podzielił ocenę organów administracji architektoniczno-budowlanej, że zamierzenie jest zgodne z decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] oraz z postanowieniami decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd wskazał, że z dniem wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji inwestor uzyskał prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane niezbędne do realizacji i eksploatacji inwestycji w zakresie terminalu. Decyzja ta stała się od razu wykonalna, a wniesienie od niej odwołania nie wstrzymywało jej wykonania, gdyż rygor natychmiastowej wykonalności decyzji lokalizacyjnej wynika z art. 34 ust. 1 specustawy gazowej. Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że projekt zagospodarowania terenu nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w tym przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640), a sam projekt budowlany został sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, które przynależą do właściwej izby samorządu zawodowego.
Odnośnie lokalizacji inwestycji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zmiana przebiegu gazociągu nie była możliwa. Podkreślił, że w toku postępowania o pozwolenie na budowę projekt zagospodarowania podlegał weryfikacji tylko pod względem zgodności z przepisami specustawy gazowej oraz prawa budowlanego, a organy administracji architektoniczno-budowlanej były związane ustalonym na mocy decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r. przebiegiem trasy zamierzenia i nie mogły jej korygować.
Jeśli chodzi o zarzuty naruszenia norm o charakterze konstytucyjnym Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że ograniczenia techniczne związane z charakterem gazociągu powodują, iż niemożliwe jest dowolne kształtowanie jego przebiegu. Zaznaczył, że opisane w decyzji zmiany w zakresie ciśnienia są zgodne z parametrami technicznymi przedsięwzięcia określonymi w decyzji środowiskowej oraz decyzji lokalizacyjnej i nie zwiększyły obszaru oddziaływania inwestycji.
Zdaniem Sądu nie naruszono art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., ponieważ skarżący nie zostali ograniczeni w korzystaniu z nieruchomości na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz na podstawie decyzji lokalizacyjnej.
Jako niezasadne Sąd pierwszej instancji ocenił zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80, art. 84 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto stwierdził, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jej uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest prawidłowe.
Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielając stanowisko GINB, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i w związku z art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez:
a) błędne uznanie lub co najmniej przedwczesne uznanie (co również oznacza błędne), iż organy obu instancji nie naruszyły zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, która stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, pomimo że organy obu instancji całkowicie pominęły umotywowane zastrzeżenia i uwagi oraz meritum odwołania skarżących odnośnie przebiegu linii projektowanego gazociągu i możliwości przyjęcia rozwiązania alternatywnego co do przebiegu gazociągu i lokalizacji urządzeń do niego przynależnych zawartych również w sprawie odwołania skarżących od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r., znak: W1-IV.747.1.8.2023 o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu, których organ nie wziął pod uwagę, pomimo że skarżący zarzuty złożone w tym odwołaniu uczynili także przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu oraz pomimo, że inwestycja mogłaby być zlokalizowaną w sposób, który w mniejszym zakresie naruszałby prawo własności nieruchomości skarżących bez żadnego uszczerbku dla inwestora, który przedstawił wyłącznie jeden wariant biegu gazociągu przez nieruchomość skarżących w sposób całkowicie i skrajnie sprzeczny z uzasadnionym interesem skarżących i w sposób wyłączający działkę skarżących od szansy na jej komercyjne zagospodarowanie;
b) zaakceptowanie przez sąd wydanym orzeczeniem braku konieczności przedstawienia przez inwestora, zgodnie z konstytucyjną zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, jakiegokolwiek (nawet niedotyczącego nieruchomości skarżących) innego wariantu przebiegu linii gazociągu i jego urządzeń przedstawiającego oraz tym samym wyjaśniającego w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji RP mniejszą uciążliwość dla nieruchomości uczestników wszczętego postępowania lub brak możliwości przyjęcia innego wariantu poza opisanym przez inwestora w przedstawionym projekcie;
c) bezkrytyczne i niczym w tym przypadku nieuzasadnione w świetle zarzutów skargi przyjęcie, iż organ jest w każdym przypadku i bezwarunkowo związany wydaną przez Wojewodę Małopolskiego decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu, co zwalnia go od obowiązku rozpatrzenia w świetle art. 31 ust. 5 Konstytucji RP innego, alternatywnego wariantu jego przebiegu, którego w ogóle nie przedstawił inwestor ani nawet nie wyjaśnił dlaczego nie musi tego robić ani też nie wykazał, że proponowany projekt przebieg gazociągu zaakceptowany bezkrytycznie przez organy obu instancji jest jedyny i niezbędny dla realizacji inwestycji, choć z całą pewnością nie najmniej uciążliwy dla uczestników postępowania oraz pomimo, że:
- w toku tego postępowania skarżący wnieśli umotywowane zarzuty, zastrzeżenia oraz uwagi, a także odwołanie od w/w decyzji lokalizacyjnej, z którego to odwołania uczynili również meritum odwołania w sprawie niniejszej o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę, które organ drugiej instancji całkowicie pominął;
- inwestor nie przedstawił nawet jednego wariantu alternatywnego przebiegu inwestycji poza jednym projektem, mimo że szereg uczestników postępowania zgłosiło szereg zarzutów co do możliwej mniejszej uciążliwości przebiegu gazociągu bez żadnego uszczerbku dla planowanej inwestycji;
d) niczym nieuzasadnione i bezkrytyczne przyjęcie przez sąd wniosku, iż in concreto nie było obowiązkiem organu pierwszej instancji korygowanie przebiegu inwestycji ani nawet ingerowanie w jej przebieg przy całkowitym pominięciu uzasadnienia zadośćuczynienia konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez planowaną inwestycję;
e) nieuzasadnione i bezpodstawne przyjęcie przez sąd braku w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji RP jakichkolwiek granic w postępowaniu przed organami władzy publicznej w kreacyjnej roli inwestora co do miejsca, sposobu i kształtu inwestycji realizowanej w trybie specustawy gazowej, w szczególności w sytuacji, gdy inwestor obiektywnie nie tylko, że nie czyni zadość zasadzie proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji wnioskując o realizację inwestycji ani nawet we wszczętym postępowaniu całkowicie ją pomija i w żaden sposób jej nie uzasadnia jak również nie dokumentuje;
2) art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie w postępowaniu o pozwoleniu na budowę obowiązku poszanowania uzasadnionych interesów skarżących, a w tym przypadku prawa skarżących do niezakłóconego korzystania z działki ew. nr [...] realizacji ich planów inwestycyjnych;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: "P.u.s.a."), art. 3 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy polegający na przyjęciu, iż inwestor i autor projektu w toku postępowania administracyjnego wszczętego w trybie specustawy gazowej samodzielnie, bezwarunkowo i wiążąco dla organu pierwszej instancji decyduje o jej przebiegu oraz, że zadośćuczynił on w toku wszczętego postępowania zasadzie proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz, że organy administracji publicznej obu instancji miały na uwadze, aby ingerencja w prawo własności pozostawała w racjonalnej odpowiedniej proporcji, ponieważ do takiego ustalenia we wszczętym postępowaniu nie było żadnych podstaw.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestor domagał się jej oddalenia oraz zasądzenia na jego rzecz od skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Nie znajduje uzasadnienia podstawowy jej zarzut naruszenia art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 140 k.c. Własność, która przysługuje skarżącym do nieruchomości, na której zaplanowano budowę gazociągu, nie jest prawem absolutnym, dającym właścicielowi niczym nieskrępowaną władzę nad rzeczą. Z objętego podstawami kasacyjnymi art. 64 ust. 3 Konstytucji wynika wprost, że własność może być ograniczona w zakresie nienaruszającym istoty tego prawa na zasadach określonych w ustawie.
Uwzględnić należy, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja o pozwoleniu na budowę wydana na podstawie przepisów specustawy gazowej należącej do szczególnych regulacji prawnych, których podstawowym celem jest uproszczenie i przyspieszenie realizacji inwestycji infrastrukturalnych o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa. Założenia te wiążą się z ograniczeniem praw właścicieli nieruchomości objętych inwestycją w porównaniu z ogólną (zwykłą) procedurą zmierzająca do realizacji inwestycji celu publicznego uregulowaną m.in. w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130) oraz ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145). Realizacja specustawy gazowej musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, a z drugiej strony osób, których prawa lub interesy mogą być przez to pozwolenie zagrożone lub naruszone. Granice tych praw i interesów określają przepisy specustawy gazowej oraz innych aktów prawnych wydanych dla ochrony środowiska.
Akceptując rozstrzygnięcie organu odwoławczego Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że zasadnicze znaczenie dla oceny legalności decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji towarzyszącej inwestycji w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] mają konsekwencje prawne wynikające z art. 15 ust. 2 specustawy gazowej. Powyższa regulacja wskazuje bowiem na związanie organu administracji decyzją o ustaleniu lokalizacji w zakresie terminalu.
W rezultacie, skoro w dacie rozpatrywania sprawy w przedmiocie pozwolenia na budowę w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r. ustalająca lokalizację przedmiotowego przedsięwzięcia, to organy obu instancji nie były uprawnione do sprawdzania prawidłowości tej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie. Została ona bowiem wydana w odrębnym postępowaniu, w którym strony mogły składać odwołania i ostatecznie skargę do sądu administracyjnego. Dopóki decyzja lokalizacyjna nie zostanie usunięta z obrotu prawnego, jest wiążąca w sprawie pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 622/21, publ.: CBOIS). Co istotne, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu ustawodawca - z mocy art. 34 ust. 1 specustawy gazowej - nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że decyzja ta staje się od razu wykonalna i jednocześnie stanowi tytuł egzekucyjny, a wniesienie odwołania od takiej decyzji nie wstrzymuje wykonania jej przez podmiot, który ją uzyskał i przystąpił do realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia.
W związku z powyższym zauważyć należy, że żaden z organów administracji właściwych do wydania decyzji o pozwolenia na budowę terminalu nie miał kompetencji do wyznaczania trasy, dokonywania jakichkolwiek zmian, np. w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz parametrów technicznych inwestycji, ani do oceny prawidłowości i słuszności decyzji lokalizacyjnej w tym zakresie. Kwestie budzące zastrzeżenia skarżących, a związane z niezbędnością nieruchomości będącej ich własnością dla potrzeb realizacji przedmiotowej inwestycji i przebiegiem linii gazociągu, zostały wiążąco określone w decyzji z dnia 12 czerwca 2023 r., którą organy orzekające w sprawie pozwolenia na budowę, stosownie do art. 15 ust. 2 specustawy gazowej, były związane. W kontekście zarzutów skarżących istotne jest to, że uwidoczniona w projekcie budowlanym trasa przebiegu gazociągu obejmująca teren ich działki pokrywa się z lokalizacją wyznaczoną w decyzji lokalizacyjnej.
Podkreślenia wymaga, że ustalenie przebiegu gazociągu co do zasady pozostaje w gestii inwestora i to on wybiera najbardziej korzystne rozwiązanie lokalizacyjne oraz techniczno-wykonawcze, mając oczywiście na uwadze zgodność z prawem tych rozwiązań oraz spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Przy tego rodzaju inwestycji liniowej nieuniknione jest jednak to, że jej realizacja stwarza określone uciążliwości dla właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze jej oddziaływania. Żaden przepis prawa materialnego na etapie postępowania o pozwolenie na budowę nie zobowiązuje inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji ani na żądanie organu, ani tym bardziej innych stron postępowania. Stąd też argument skarżących o braku rozważenia przez organy administracji alternatywnego przebiegu gazociągu na etapie postępowania o pozwolenie na budowę uznać należy za pozbawiony uzasadnionych podstaw. Rolą organu administracji jest natomiast sprawdzenie w ramach tego postępowania, czy przedstawiony do zatwierdzenia projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany spełniają wymogi określone w przepisach p.b. oraz specustawy gazowej.
Zgodnie z treścią art. 35 ust. 4 p.b. w związku z art. 16 specustawy gazowej w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 p.b. właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W niniejszej sprawie inwestor ubiegając się o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę gazociągów wraz z infrastrukturą towarzyszącą niezbędną do ich obsługi spełnił wszystkie wymogi wynikającego z powyższych regulacji prawnych, co niewadliwie ustalił Sąd pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że przedłożył on m.in. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, kompletny projekt budowlany, wspomnianą już decyzję Wojewody Małopolskiego o ustaleniu lokalizacji inwestycji towarzyszącej inwestycjom w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w [...] oraz decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 23 marca 2023 r. o środowiskowych uwarunkowaniach.
W świetle powyższego, nie ma podstaw do podważenia dokonanej w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji oceny legalności kontrolowanych decyzji.
Chybione są zarzuty dotyczące naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. W skardze kasacyjnej nie naprowadzono twierdzeń wskazujących na to, że Sąd pierwszej instancji naruszył ww. przepisy w sposób odpowiadający ich dyspozycji. O naruszeniu tych przepisów można mówić w przypadku, gdyby sąd administracyjny zaniechał wykonania kontroli decyzji administracyjnej odmawiając rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, lub wykonując tę kontrolę zastosowałby inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Skoro zatem Sąd pierwszej instancji dokonał oceny zaskarżonej decyzji według ustawowego kryterium legalności, zaś oceniając skargę uznał ją za nieuzasadnioną w całości i oddalił, to nie naruszył art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 P.p.s.a. należy zauważyć, że wskazany artykuł dzieli się na kilka mniejszych jednostek (paragrafy i punkty). Autor skargi kasacyjnej nie oznaczył zaś konkretnej jednostki redakcyjnej w ramach tego przepisu. Niezależnie od tego mankamentu formalnego należy uznać, że podniesiony zarzut jest nieskuteczny. Przepis ten określa w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Wytknięcie naruszenia wskazanego przepisu - o ustrojowym charakterze - bez powiązania go z innymi przepisami nie mogło okazać się skuteczne.
Sąd pierwszej instancji nie naruszył także art. 134 § 1 P.p.s.a. Zarzut obrazy tego przepisu może być uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną. Chodzi zatem o takie sytuacje, które wskazują na to, że w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, względnie gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd wojewódzki pominięte (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 96/17, publ.: CBOIS). Taka sytuacja nie miała zaś miejsca w tej sprawie.
Nie jest skuteczny zarzut błędnego ustalenia, że materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji w zakresie terminalu. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż organy administracji nie naruszyły przepisów odnoszących się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 k.p.a.), bowiem wszystkie okoliczności faktyczne i prawne niezbędne do załatwienia przedmiotowej sprawy zostały przez organy administracji prawidłowo ustalone i rozważone, a ich ocena - co wyżej wykazano - była trafna.
Nie sposób więc uznać, aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia kodeksowych zasad, w tym praworządności (art. 6 K.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.), które służą zagwarantowaniu praw strony postępowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. To, że skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji nie oznacza, że doszło do naruszenia wymienionych zasad ogólnych postępowania. Z treści zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika natomiast na czym miałoby polegać naruszenie proklamowanej w art. 9 K.p.a. zasady informowania stron.
Całkowicie chybiony jest zarzut odniesiony do art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjąć należy, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11, publ.: CBOIS). Treść uzasadnienia powinna zatem umożliwić prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (zob. wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11, publ.: CBOIS).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje powyższe wymagania. Sąd pierwszej instancji przedstawił w sposób zwięzły dotychczasowy przebieg postępowania przed organami administracji, przyjęty za podstawę orzekania stan faktyczny sprawy, zawarł rozważania dotyczące zastosowanych przepisów stanowiących podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, a także odniósł się do zarzutów skargi, wykazując ich niezasadność.
Stan sprawy został przedstawiony zgodnie ze stanem rzeczywistym, a motywy Sądu pierwszej instancji są jasne i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Czynione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania pozwalają zidentyfikować zasadnicze dla wyniku sprawy kwestie i wyjaśniają powody, które stały za nadaniem im przyjętego przez ten sąd znaczenia, co w szczególności odnosi się do oceny argumentów skarżących dotyczących relacji, jaka zachodzi pomiędzy warunkami udzielenia inwestorowi wnioskowanego pozwolenia na budowę a zagadnieniem związanym z ustaleniem przebiegu gazociągu na odcinku obejmującym teren działki nr [...], należącej do skarżących. W kontekście zgłoszonych przez nich zastrzeżeń dotyczących braku rozważenia niektórych kwestii należy wskazać, że wymaganie wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a. nie nakłada na sąd administracyjny obowiązku szczegółowego odnoszenia się do wszystkich podnoszonych przez skarżących argumentów i twierdzeń, a jedynie do tych, które miały znaczenie dla sprawy. To, że skarżący nie podzielają dokonanej przez sąd oceny prawnej nie oznacza, iż wyrok, w którym ocena ta została zamieszczona, został wydany z naruszeniem wymienionego przepisu. Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do weryfikacji zgodności decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji w zakresie terminalu pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów p.b. oraz specustawy gazowej. Ocenie nie podlegało natomiast postępowanie zakończone decyzją lokalizacyjną z dnia 12 czerwca 2023 r., w którym przesądzono o przebiegu tej inwestycji m.in. przez nieruchomość skarżących. W tym zaś zakresie Sąd pierwszej instancji wypowiedział się w sposób wyczerpujący.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. Zgodnie z tym przepisem obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Należy wskazać, że ocena poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich w ramach projektowania i budowy obiektu budowlanego jest dokonywana z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa publicznego i obejmuje obszar oddziaływania obiektu. Poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich na etapie postępowania o pozwolenie na budowę następuje wyłącznie w takim zakresie, w jakim przepisy wprowadzają określone wymogi, czy ograniczenia, przy czym nie chodzi o wszelkie utrudnienia, jakie może spowodować planowana inwestycja, lecz jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, nie zaś interesów faktycznych. O naruszeniu interesu osób trzecich można więc mówić tylko wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne normy (zob. wyroki NSA z: 14 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 643/05; 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2184/15; 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 623/19; 4 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2541/20; publ.: CBOIS).
Skarżący nie wykazali zaś, że decyzja o pozwoleniu na budowę inwestycji w zakresie terminalu narusza konkretną normę budowlaną. Samo zaś powoływanie się na prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości oraz plany inwestycyjne w stosunku do gruntu, objętego sporną inwestycją, ma wymiar wyłącznie faktyczny, a nie prawny. Tym samym podnoszone przez nich argumenty nie mogły stanowić przeszkody do wydania decyzji administracyjnej. Nie bez znaczenia jest, że inwestor realizujący przedmiotowe przedsięwzięcie działa w interesie publicznym, który ma prymat nad indywidualnym interesem skarżących. Chodzi bowiem o bezpieczeństwo energetyczne państwa oraz interes ogólnospołeczny. Uzasadnione interesy skarżących są natomiast chronione przez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości do celów określonych w decyzji lokalizacyjnej oraz zapewnienie odpowiedzialności odszkodowawczej inwestora, która jest realizowana w toku odrębnego postępowania (vide art. 24 ust. 1 i 2 specustawy gazowej). Istotne znaczenie ma też fakt, że sposób umieszczenia spornej inwestycji na działce skarżących nie pozbawia ich dostępu do drogi publicznej.
Z tych względów skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 P.p.s.a., należało oddalić.
Sformułowany w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek inwestora o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują bowiem regulacji, która mogłaby stanowić podstawę prawną do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestnika postępowania w sytuacji zaskarżenia skargą kasacyjną wyroku oddalającego skargę. Zastosowanie znajduje zatem ogólna reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania wyrażona w art. 199 P.p.s.a., a mianowicie, że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło