I SA/Łd 816/24

WyrokWSA w Łodzi2025-02-13

Skład orzekający: Joanna Grzegorczyk-Drozda, Paweł Kowalski, Tomasz Furmanek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu oraz korzystanie z nieodpłatnie użyczonych działek powoduje powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia na gruncie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT?
Ratio decidendi
Nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu oraz korzystanie z nieodpłatnie użyczonych działek nie powoduje powstania przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, ponieważ czynność ta ma charakter nieodpłatny i nie wywołuje jednostronnego przysporzenia majątkowego podlegającego opodatkowaniu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT.
Stan faktyczny
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadząca działalność wodociągową zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania nieodpłatnego ustanowienia służebności przesyłu oraz korzystania z nieodpłatnie użyczonych działek przez Miasto Łódź. Organ podatkowy uznał, że takie nieodpłatne świadczenia powodują powstanie przychodu podatkowego. Spółka zaskarżyła interpretację, podnosząc m.in. błędną wykładnię przepisów podatkowych i cywilnych oraz naruszenie zasad postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 listopada 2024 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Asesor WSA Tomasz Furmanek, Protokolant : St. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 roku sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w Ł. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 18 listopada 2024 r. nr 0111-UDIB1-1.4010.549.2024.1.MF w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 29 listopada 2029 r. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej., Spółka, Wnioskodawca) wniosła skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 18 listopada 2024 r. dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych. Z akt sprawy wynika, że Spółka 17 września 2024 r. zwróciła się do organu z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy: nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu powoduje po stronie Spółki powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2805, dalej "ustawa o CIT") oraz czy korzystanie z nieodpłatnie użyczonych Spółce działek przez Miasto Ł. powoduje po stronie Spółki powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT Spółka wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie poboru, uzdatniania i dostarczania wody i produkuje rocznie około 47 milionów metrów sześciennych wody, zaopatrując w nią Ł., T. oraz częściowo R., a ponadto odbiera i oczyszcza ścieki z terenu Ł., P., K. oraz gmin K1 i N.. Spółka z dniem 3 stycznia 2024 r. połączyła się z B. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka przejmowana") w trybie art. 492 § 1 pkt 1 KSH. Wnioskodawca w tym działaniu był spółką przejmującą. Na skutek wspomnianego połączenia, wszelkie zobowiązania spółki przejmowanej wynikające z zawartych z inwestorami prywatnymi umów dotyczących: wykupu sieci, likwidacji lub usunięcia kolizji w zakresie przyłączy i sieci wodnokanalizacyjnych, zostały przejęte przez Wnioskodawcę. Spółka przejmowana w ramach swojej działalności gospodarczej przejmowała (wykupowała) sieci wodociągowe i kanalizacyjne od inwestorów, którzy wybudowali je uprzednio z własnych środków. Wnioskodawca, kontynuując sprawy spółki przejmowanej, wprowadził odrębny Regulamin przejmowania sieci wodociągowych i kanalizacyjnych od inwestorów, którzy wybudowali je z własnych środków. Dokument ten precyzuje postępowanie w ww. przypadku i przedstawia treść umowy przedwstępnej i umowy przyrzeczonej, którą Wnioskodawca każdorazowo zawiera inwestorem, który samodzielnie i z własnych środków wybudował (ew. chce wybudować) sieć wodno-kanalizacyjną. Wnioskodawca wyjaśnił, że istotne dla sprawy jest, iż wykup sieci inicjowany jest przez inwestora finansującego z własnej inicjatywy budowę sieci wodno-kanalizacyjnej. Zaś postępowanie w sprawie wykupu sieci jest w pełni dobrowolne po stronie inwestora i możliwa jest sytuacja, w której nie zakończy się ono faktycznym wykupieniem sieci przez Wnioskodawcę. W związku z zawarciem przez Spółkę umowy przedwstępnej ustanawiana jest na rzecz Spółki nieodpłatna i nieograniczona w czasie służebność przesyłu na nieruchomościach, na których zlokalizowana jest (ma być) sieć wodno-kanalizacyjna. Umowa przedwstępna może mieć dwa warianty postępowania w związku z planowanym ustanowieniem służebności przesyłu na rzecz Spółki. W pierwszym z nich nwestor jest właścicielem nieruchomości (działki), przez którą przebiega sieć wodno-kanalizacyjna i to inwestor zobowiązuje się do ustanowienia nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności przesyłu na rzecz Wnioskodawcy. Drugi wariant postępowania, który przewiduje Spółka w umowie przedwstępnej to sytuacja, w której inwestor w ogóle nie jest właścicielem nieruchomości (działki), przez którą przebiega realizowana inwestycja lub jest on jedynie jednym ze współwłaścicieli nieruchomości i na podstawie umowy zobowiązuje się on jedynie do doprowadzenia do ustanowienia nieograniczonej w czasie i nieodpłatnej służebności przesyłu na rzecz Spółki przez wszystkich właścicieli lub użytkowników wieczystych lub pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, na której zlokalizowana jest sieć wodno-kanalizacyjna. Dodatkowo Spółka wyjaśniła, że służebność przesyłu, o której mowa powyżej jest każdorazowo wpisywana do ksiąg wieczystych nieruchomości jako ograniczone prawo obciążające tą nieruchomość. W następstwie zawarcia i wykonania umowy Wnioskodawca przejmuje odpłatnie sieć wodno-kanalizacyjną, której dotyczy umowa, wraz ze wszystkimi obowiązkami i obciążeniami. Z perspektywy Spółki ustanowienie służebności przesyłu jest niezbędne dla niej, ponieważ umożliwia Spółce (jej pracownikom) dojście do istniejących lub planowanych do wybudowania urządzeń i tym samym umożliwia dbanie o nie, bieżącą konserwację i naprawy w celu utrzymania sprawności tej sieci i możliwości jej użytkowania w stanie niepogorszonym. Właściciel nieruchomości obciążonej również odnosi korzyść z tytułu ustanowienia ww. służebności przesyłu, ponieważ dzięki istnieniu sprawnej sieci wodno-kanalizacyjnej poprowadzonej przez jego nieruchomość, może on korzystać z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, co wpływa także na wartość (nie tylko użytkową) tej nieruchomości. W związku z przejęciem spółki przejmowanej i kontynuowaniem jej działalności gospodarczej (praw i obowiązków) Wnioskodawca zawiera i zamierza zawierać nieodpłatne umowy użyczenia od Miasta Ł. działek, na których zlokalizowane są drogi wewnętrzne w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Spółka dnia 11 kwietnia 2024 r., zawarła umowę z Miastem Ł., reprezentowanym przez C., której przedmiotem jest właśnie użyczenie części działek o łącznej powierzchni całkowitej 1234,98 m2, na których zlokalizowane są drogi wewnętrzne, w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Podkreślono, że na mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym zaspokajanie potrzeb zbiorowych należy do zadań własnych gminy, co oznacza, że w interesie Miasta Ł. (użyczającego) również leży umieszczenie na nieruchomościach infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. W związku z powyższym opisem Spółka zadała następujące pytania: 1. Czy nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu powoduje po stronie Spółki powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT? 2. Czy korzystanie z nieodpłatnie użyczonych Spółce działek przez Miasto Ł. powoduje po stronie Spółki powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT? W odniesieniu do pytania nr 1 Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku z którego wynika powstanie między spółką a właścicielem nieruchomości, na której posadowione zostały urządzenia wodno-kanalizacyjne spółki, stosunku prawnego o charakterze nieodpłatnym - wobec braku więżących unormowań prawnych zobowiązujących strony takiego stosunku do dokonania czynności prawnej o charakterze odpłatnym - przyjąć należy, że spółka nie otrzyma nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Natomiast prezentując swoje stanowisko w zakresie pytania nr 2 Spółka wskazała na szeroki dorobek orzeczniczy odnoszący się do ustanowienia nieodpłatnej służebności przesyłu w ramach którego sądy wskazują, że wskazują, że użyte w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT określenie "otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw" należy rozumieć jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty nieodpłatna. Sądy wskazują w tym zakresie na sytuacje, gdy nabycie następuje w drodze zasiedzenia służebności przesyłu lub gdy podatnik, korzystając z zasady swobody umów i kształtowania swej sytuacji prawnej, dokonuje czynności prawnej nieodpłatnie, w drodze umowy lub ugody sądowej. Przychód powstałby natomiast w takich przypadkach, gdy pomimo odpłatnego charakteru czynność prawnej podatnik dokonuje jej nieodpłatnie. Natomiast zawarcie przez strony nieodpłatnej umowy służebności przesyłu nie stanowi przychodu dla przedsiębiorstwa, na rzecz którego tę służebność ustanowiono z tytułu niepłatnego lub częściowo odpłatnego otrzymania rzeczy lub praw, bowiem umowa o ustanowienie służebności przesyłu ze swej istoty prawnej może być także czynnością nieodpłatną. Dodatkowym argumentem przemawiającym za brakiem przychodu po stronie wnioskodawcy jest okoliczność, że użyczenie nieruchomości odbywa się w interesie użyczającego (Miasta Łodzi). Organ uznając stanowisko spółki za nieprawidłowe, odwołał się do treści art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, stwierdzając, że dla oceny skutków podatkowych ustanowienia służebności dla przedsiębiorstwa przesyłowego nie jest istotny tryb jej powstania oraz podmiot żądający ustanowienia służebności (zarówno przedsiębiorca, jak i właściciel nieruchomości mogą wystąpić do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem). Istotną kwestią jest ustanowienie służebności przesyłu bądź służebności gruntowej nieodpłatnie oraz brak ekwiwalentności. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że ustanowienie na rzecz Wnioskodawcy nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności przesyłu, a także korzystanie przez nią z nieodpłatnie użyczonych od Miasta Ł. działek, na których zlokalizowane są drogi wewnętrzne, bez wynagrodzenia, spowoduje uzyskanie przez Spółkę przysporzenia majątkowego. W ocenie organu przysporzenie to ma i będzie mieć, konkretny wymiar finansowy, a jego wartością jest i będzie kwota, jaką Państwo jako Zakład Wodociągów i Kanalizacji zapłaciliby na rzecz właścicieli gruntów obciążonych służebnością. Taka sytuacja powoduje konieczność wykazania przychodu z nieodpłatnych świadczeń, tym samym dojdzie do zwiększenia dochodów/ zmniejszenia strat Spółki powodującego jednocześnie zwiększenie dochodów/zmniejszenie jego strat. Zdaniem organu ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji wynika, że Spółka uzyska przysporzenie majątkowe kosztem majątku właścicieli gruntów. W wyniku ustanowienia na rzecz Spółki służebności przesyłu oraz korzystania z użyczonych przez Miasto Ł. działek, Wnioskodawca uzyska konkretną korzyść, wymierną ekonomicznie, polegającą na umożliwieniu prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej związanej z dostarczaniem usług wodociągowo-kanalizacyjnych. Korzyść tę Spółka uzyska i będzie uzyskiwać bezpłatnie. Spełnione zatem zostały przesłanki uzyskania przychodu na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Tym samym organ uznał za nieprawidłowe stanowisko Spółki w zakresie odnoszącym się do postawionych we wniosku o wydanie interpretacji pytań. W skardze do sądu administracyjnego na interpretację indywidualną z 18 listopada 2024 r. Spółka wniosła o jej uchylenie w całości, podnosząc zarzuty: 1. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w kontekście ustanowienia nieodpłatnej służebności przesyłu; 2) art. 305 Kodeksu cywilnego w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT poprzez nieprawidłowe zastosowanie regulacji dotyczących odpłatności służebności przesyłu, podczas gdy tego rodzaju stosunek prawny może mieć charakter nieodpłatny; 3) art. 710 Kodeksu cywilnego w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT poprzez nieprawidłowe pominięcie, że umowa użyczenia, jako umowa nieodpłatna, zgodnie z uregulowaniami kodeksu cywilnego, nie generuje przychodu podatkowego. Czego skutkiem było przyjęcie, że, nieodpłatne ustanowienie służebności przesyłu, podobnie jak nieodpłatna umowa użyczenia, stanowią świadczenie nieodpłatne w rozumieniu przepisów ustawy o CIT; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 4) art. 14c § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 879 ze zm.; dalej: "O.p."), art. 121 § 1 w zw. żart. 14b oraz art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez nieprzedstawienie prawidłowego uzasadnienia prawnego oceny stanowiska skarżącej w interpretacji indywidualnej oraz naruszenie zasad prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w szczególności poprzez nie odniesienie się do wszystkich podniesionych przez stronę argumentów, w szczególności do argumentacji pochodzącej z interpretacji, oraz orzeczeń sądów administracyjnych, które zapadły w podobnych stanach faktycznych i niezmienionym stanie prawnym oraz mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie; 5) art. 2a O.p. poprzez nieuwzględnienie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario); 6) art. 121 § 1 O.p. poprzez brak działania zgodnego z zasadą budzenia zaufania do organów podatkowych; 7) art. 120 O.p. poprzez brak działania organu zgodnie z zasadą legalizmu, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji sprzecznej z przepisami materialnymi; 8) art. 217 Konstytucji RP poprzez nałożenie na przedsiębiorstwo przesyłowe obowiązku podatkowego, który nie wynika wprost z przepisów prawa, co jest sprzeczne z zasadą legalizmu w zakresie nakładania danin publicznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Krajowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a"), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 57a p.p.s.a skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W doktrynie podkreśla się, że w świetle przytoczonego przepisu sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (por. A. Kabat, Komentarz do art. 57 (a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.; zob. też S. Babiarz (red.), K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, publ. Lex 2015). Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji zgodnie z powołanymi wyżej regułami Sąd uznał skargę za zasadną. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy nieodpłatne ustanowienie na rzecz Spółki służebności przesyłu oraz korzystanie z nieodpłatnie użyczonych Spółce działek przez Miasto Ł. powoduje powstanie przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Po początkowym okresie, w którym wystąpiła pewna niejednolitość w poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do wymienionej kwestii, zdecydowanie dominująca stała się linia orzecznicza, w której uznano, że na pytanie, czy nieodpłatne ustanowienie przez właściciela gruntu na rzecz przedsiębiorstwa eksploatującego określonego rodzaju linię przesyłową służebności przesyłu stanowi dla tego przedsiębiorstwa przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT należy udzielić odpowiedzi negatywnej (por. wyroki NSA: z 18 maja 2017 r., II FSK 1133/15, z 29 września 2017 r., II FSK 2541/15, z 12 kwietnia 2018 r., II FSK 882/16, z 14 sierpnia 2019 r., II FSK 3396/17, z 13 listopada 2019 r., II FSK 3497/18, z 16 marca 2021 r., II FSK 2936/20, z 21 września 2021 r., II FSK 660/21, z 25 kwietnia 2023 r., II FSK 2666/20 i z 13 grudnia 2023 r., II FSK 408/21; wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wraz z uzasadniającą je argumentacją wyrażone w powołanych wyżej wyrokach i przyjmuje za własną argumentację wyrażoną w powyższych orzeczeniach. W myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie. Z kolei mając na uwadze pojęcie "nieodpłatnego świadczenia" w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 16 października 2006 r., II FPS 1/06 ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 153; uchwała 7 sędziów NSA z dnia 24 października 2010 r., II FPS 1/10, ONSAiWSA 2010, nr 4, poz. 58), jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyrok SN z dnia 6 sierpnia 1999 r., III RN 31/99, OSNP 2000, nr 13, poz. 496; wyrok SN z dnia 13 czerwca 2002 r., III RN 106/09, OSNP 2003, nr 11, poz. 261) utrwalił się pogląd, że należy przez nie rozumieć "wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku osobie, mające konkretny wymiar finansowy". Aby zatem konkretne świadczenie można było uznać za nieodpłatne, stanowiące źródło przychodu podlegające opodatkowaniu, musi dojść do zdarzenia prawnego, w wyniku którego jeden podmiot dokonuje określonego świadczenia, drugi natomiast to świadczenie otrzymuje nieodpłatnie, zwiększając w ten sposób swoje przychody objęte opodatkowaniem. Nieodpłatne świadczenie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT., nie musi wynikać z zobowiązania cywilnoprawnego. Polega ono jedynie na uzyskaniu przez podatnika przychodu bez ekwiwalentnego świadczenia wzajemnego. Musi zatem nastąpić po stronie otrzymującego świadczenie korzyść majątkowa, która nie jest związana z jakimikolwiek kosztami lub inną formą ekwiwalentu na rzecz dającego świadczenie. Otrzymujący odnosi więc określoną korzyść pod tytułem darmym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1578/06, publ. CBOSA). Podstawową cechą nieodpłatnego świadczenia jest to, że otrzymujący przysporzenie nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego. Aby zatem dane świadczenie mogło być uznane za świadczenie nieodpłatne, konieczne jest, by polegało ono wyłącznie na jednostronnym przysporzeniu po stronie podmiotu, który świadczenie to uzyskał (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 1007/11, publ. CBOSA). Innymi słowy, aby uznać dane świadczenie za świadczenie nieodpłatne, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT musi wystąpić jednostronne przysporzenie po stronie podmiotu uzyskującego świadczenie, przysporzenie musi mieć charakter majątkowy i jednocześnie nie może ono być powiązane z istnieniem żadnego zobowiązania o charakterze wzajemnym. Tymczasem z opisu zdarzenia przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji jasno wynika, że ustanowienie na rzecz Spółki służebności przesyłu, ma charakter nieodpłatny. Zagadnienie uznania służebności przesyłu za "nieodpłatne świadczenie" w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki: z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2642/11; z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 503/13; z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3341/13; z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 602/15; z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1133/15; z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2217/15; z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2541/15; z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 882/16; z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3396/17; z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt II FSK 3497/18; z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 831/18, publ.: CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach a powyższe uzasadnienie stanowi powtórzenie zaprezentowanej w nich argumentacji. Zgodzić się należy z tym, że użyte w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. określenie "otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw" należy rozumieć jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty nieodpłatna. Przychód powstałby natomiast w takich przypadkach, gdy pomimo odpłatnego charakteru czynność prawnej podatnik dokonuje jej nieodpłatnie. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Zawarcie przez strony nieodpłatnej umowy służebności przesyłu, mającej na celu umożliwienie wnioskodawcy korzystania z cudzej nieruchomość, aby realizować zadania związane z prawidłowym funkcjonowaniem infrastruktury, tj. dostarczanie wody, czy odprowadzanie ścieków nie stanowi przychodu dla Spółki, na rzecz której tę służebność ustanowiono z tytułu niepłatnego otrzymania rzeczy lub praw, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. W konsekwencji, mając na uwadze okoliczności faktyczne przedstawione przez stronę we wniosku o udzielenie interpretacji prawa podatkowego, z którego wynika powstanie między Spółką a właścicielem nieruchomości, stosunku prawnego o charakterze nieodpłatnym zarówno w odniesieniu do ustanowienia służebności przesyłu, jak też użyczenia nieruchomości – wobec braku wiążących unormowań prawnych zobowiązujących strony takiego stosunku do dokonania czynności prawnej o charakterze odpłatnym – przyjąć należy, że Spółka nie otrzyma nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT. Z tych też względów w ocenie Sądu zaskarżona interpretacja narusza prawo materialne – art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym załatwieniu wniosku Spółki o wydanie interpretacji indywidualnej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zobowiązany będzie uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione powyżej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. db

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło