I OSK 513/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 883/23 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 25 lipca 2023 r. nr SKO.82.275.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 30 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 883/23 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 25 lipca 2023 r. nr SKO.82.275.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Burmistrz X. decyzją z 9 lutego 2023 r. nr MOPS-4702/306/SP/2022/2023/23 odmówił A. A. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką B. B., która orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 24 czerwca 2021 r. została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. A. A. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie pismem z 17 kwietnia 2023 r. poinformowało A. A., że jedyną przeszkodą do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium zwróciło się do strony o wystąpienie do właściwego organu o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. W dniu 9 maja 2023 r. do Kolegium wpłynęła decyzja Burmistrza X. z 5 maja 2023 r. w przedmiocie uchylenia decyzji z 16 grudnia 2022 r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy dla A. A. w związku z opieką nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z 25 lipca 2023 r. nr SKO.82.275.2023 uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne od 1 maja 2023 r. na stałe. Organ II instancji wskazał, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co potwierdzają ustalenia wywiadu środowiskowego. Świadczenie pielęgnacyjne przyznano od 1 maja 2023 r. (na stałe), ponieważ do 30 kwietnia 2023 r. wnioskodawca pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. A. A. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzję organu II instancji, wnosząc o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 25 lipca 2023 r. w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2022 r. lub o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że kwestionuje stanowisko organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki przyznano mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Sąd I instancji wskazał, że w sprawie jest bezsporne, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a zakres sprawowanej przez skarżącego opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Jak wyjaśnił Sąd I instancji, istota sporu dotyczy kwestii przysługiwania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożył wniosek o przyznanie tego świadczenia, to jest od 1 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dopiero od 1 maja 2023 r., ponieważ od tego momentu skarżący nie pobierał już zasiłku opiekuńczego (decyzją organu I instancji z 5 maja 2023 r. uchylono decyzję z 16 grudnia 2022 r. przyznającą zasiłek opiekuńczy A. A.). Zatem, od 1 maja 2023 r. ustała jedyna przesłanka negatywna uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia. Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest przyznane wcześniejszą decyzją. Jak podkreślił Sąd I instancji, z akt sprawy wynika, że skarżący posiadał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad B. B., przyznane decyzją Burmistrza X. na okres od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Decyzja ta została uchylona dopiero 5 maja 2023 r. na wniosek skarżącego z 2 maja 2023 r. Sąd I instancji podał, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) wskazał, że wnosi o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w sytuacji przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (z dniem wydania decyzji). Zdaniem skarżącego, oznacza to, że dokonał on wyboru świadczenia i wybór ten miał nastąpić z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu I instancji, zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Zatem, nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona musi zrezygnować ze zbieżnego uprawnienia przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest aby przed rozstrzygnięciem o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego, ustało prawo do pobierania innego świadczenia. Zatem, konieczne jest podjęcie przez wnioskodawcę działań wywołujących określone skutki prawne, nie zaś jedynie złożenie warunkowej deklaracji. Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji podzielił pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że dopiero od 5 maja 2023 r. nie istniały przesłanki negatywne do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., to jest ustało uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto, Sąd I instancji zaznaczył, że zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku są spełnione wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość. Jej wyrazem musi być uchylenie lub zmiana wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku, ale jest też uzależniony od terminu przysługiwania dotychczasowego, zbieżnego uprawnienia. Z tego względu, zdaniem Sądu I instancji, organ II instancji nie naruszył art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ani art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na okres od 1 grudnia 2022 r. (powinno być "1 maja 2023 r." – przypis NSA). Nie było natomiast prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu tego świadczenia od 1 grudnia 2022 r., ponieważ w tym okresie stronie przysługiwało jeszcze konkurencyjne świadczenie, wykluczające możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane stronie od miesiąca złożenia wniosku, to jest od 1 grudnia 2022 r., gdyż w okresie do 30 kwietnia 2023 r. pozostawała w mocy decyzja przyznająca jej prawo do zasiłku dla opiekuna (powinno być "specjalnego zasiłku opiekuńczego" – przypis NSA); 2. art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za niemożliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, w sytuacji w której w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 30 marca 2023 r. (powinno być "30 kwietnia 2023 r." – przypis NSA) pozostawała w mocy decyzja przyznająca stronie prawo do zasiłku dla opiekuna (powinno być "specjalnego zasiłku opiekuńczego" – przypis NSA), podczas gdy to rolą organu administracji jest znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które umożliwiłoby jej skorzystanie z prawa wyboru świadczenia, które chce pobierać, aby możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku o jego przyznanie. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (tak NSA w wyroku z 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 162/22 i cyt. tam wyrok NSA z 28 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1263/21, a także NSA w wyrokach z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2852/20, z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 832/21, czy z 8 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1029/21). Dodatkowo, jak wskazał wnoszący skargę kasacyjną, zgodnie z poglądami przedstawionymi przez NSA w wyrokach z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 916/21 i z 3 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 1062/21, to na organie administracji prowadzącym postępowanie w sprawie, spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które umożliwi stronie pełne zrealizowanie przysługującego jej na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia, które chce pobierać oraz przyznanie wnioskowanego świadczenia, zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. Niezasadne jest wymaganie od osoby rezygnującej z zatrudnienia i osiągania jakichkolwiek dochodów, przy jednoczesnym sprawowaniu opieki nad osobą z niepełnosprawnością i uczestniczeniu w ponoszeniu kosztów jej utrzymania, dodatkowego przedłużania postępowania w sprawie, tylko z tego powodu, że organy administracji orzekające w sprawie nie zastosowały prawidłowego rozwiązania procesowego, które jest najbardziej korzystne dla wnioskodawcy, i które jest bez większych wątpliwości akceptowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, przy dokonywaniu wykładni art. 24 ust. 2a w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na uwadze nie tylko wyniki wykładni językowej wyżej wymienionych przepisów, ale również ich funkcjonalne i celowościowe znaczenie. Przepisy te mają zapewnić, że wnioskodawca otrzyma świadczenie za cały czas trwania postępowania. Ograniczenie przysługującego stronie prawa przez formalistyczne podejście do zagadnienia uchylenia prawa do zasiłku dla opiekuna (powinno być "specjalnego zasiłku opiekuńczego" – przypis NSA), w sytuacji gdy wnioskodawcy zależy na jak najszybszym załatwieniu sprawy w celu uzyskania środków do życia, wydaje się nie znajdować uzasadnienia. Z orzecznictwa NSA wynika, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia (wykluczającego możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia), świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tak NSA w wyroku z 22 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2508/20, podobnie NSA w wyroku z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 335/21). Jednym z proponowanych w takiej sytuacji przez NSA rozwiązań jest zmiana lub uchylenie decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku dla opiekuna z mocą wsteczną (tak NSA w cytowanych wyżej wyrokach o sygn. akt I OSK 2508/20 i I OSK 1062/21). Skoro więc dopuszczalna jest w orzecznictwie możliwość załatwienia kwestii daty początkowej przyznania świadczenia w drodze decyzji uchylającej z mocą wsteczną zasiłek dla opiekuna (powinno być "specjalny zasiłek opiekuńczy" – przypis NSA), to nic nie stoi na przeszkodzie, aby takie rozwiązanie zastosować dopiero po przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 32 u.ś.r., organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzję ostateczną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli między innymi wystąpiły okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Za okoliczność tego typu można uznać fakt przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego okres przyznania będzie zbieżny z okresem, w którym strona pobrała zasiłek dla opiekuna (powinno być "specjalny zasiłek opiekuńczy" – przypis NSA). Następnie, w wyniku uchylenia z mocą wsteczną decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna (powinno być "specjalny zasiłek opiekuńczy" – przypis NSA), wypłacone kwoty zasiłku będą mogły zostać uznane za świadczenia nienależnie pobrane w trybie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r., które następnie będą mogły zostać potrącone z wypłacanych świadczeń rodzinnych, zgodnie z art. 30 ust. 6 u.ś.r. Podsumowując, wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że w orzecznictwie jest ugruntowany pogląd, zgodnie z którym możliwe, a wręcz konieczne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za cały okres trwania postępowania (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a na organach ciąży obowiązek znalezienia takiego rozwiązania procesowego, którego skutkiem będzie, zgodne z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, załatwienie sprawy, której przedmiotem jest uprawnienie wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem, strona nie może ponieść konsekwencji błędnych działań organów administracji, czy też nieskorzystania przez nie ze wszystkich dostępnych środków, jeżeli osiągnięcie pożądanego skutku jest możliwe w inny sposób. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W skardze kasacyjnej jako wyłączną podstawę kasacyjną powołano naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany przyjąć, że stan faktyczny sprawy przedstawia się w taki sposób, jak wynika to z ustaleń zaakceptowanych przez Sąd I instancji. W niniejszej sprawie skarżący zakwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 25 lipca 2023 r. nr SKO.82.275.2023 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w części, w jakiej nie przyznano mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 30 kwietnia 2023 r. Skarga kasacyjna od wyroku oddalającego skargę w tak określonym zakresie, podnosząc naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r., dotyczy w istocie tego samego problemu, to jest ustalenia początkowej daty, od której powinno być przyznane skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżący miał bowiem przyznany wcześniejszą decyzją specjalny zasiłek opiekuńczy, a zatem w takiej sytuacji dochodziło do zbiegu obu świadczeń, jako przyznanych z tego samego tytułu. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień między innymi do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza - jak zasadnie zauważył Sąd I instancji - możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest zatem brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Innymi słowy, aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany na przykład specjalny zasiłek opiekuńczy, osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest możliwe najpierw przyznanie przez organ świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero później zrezygnowanie przez stronę z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwracano uwagę, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wskazywano, że konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnich orzeczeniach zwrócono jednak uwagę, że zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne, Komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywiste jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego, był on uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką na podstawie decyzji Burmistrza X. z 16 grudnia 2022 r. (przyznano go od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r.). Została ona uchylona decyzją tego organu z 5 maja 2023 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uwzględniając prośbę skarżącego organ uchyla "od dnia 1 grudnia 2022 r.", ale równocześnie organ podał, że specjalny zasiłek opiekuńczy został wypłacony za okres od 1 listopada 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, fakt pobrania specjalnego zasiłku opiekuńczego do 30 kwietnia 2023 r. uzasadniał przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką począwszy od 1 maja 2023 r. (senetncja decyzji z 25 lipca 2023 r.). Ocena tych okoliczności została zaaprobowana przez Sąd I instancji. Okoliczności powyższe nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, w tym nie została podważona ocena tych okoliczności dokonana przez organ odwoławczy i zaaprobowana przez Sąd I instancji. Skoro skutkiem decyzji z 5 maja 2023 r. było zaprzestanie wypłacania specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 maja 2023 r., to trzeba uznać, że do tego czasu nie było prawnie możliwe wydanie decyzji przyznającej skarżącemu za ten sam okres konkurencyjne świadczenie. Zaakcentować przy tym trzeba, że pomimo deklaracji skarżącego o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego (oświadczenie złożone wraz z wnioskiem z 30 grudnia 2022 r. i oświadczenie z 1 lutego 2023 r.), dopiero 5 maja 2023 r. (co wynika z decyzji z 5 maja 2023 r.) do organu wpłynął wniosek skarżącego o uchylenie decyzji z 16 grudnia 2022 r. W efekcie, decyzja o uchyleniu decyzji z 16 grudnia 2022 r. przyznającej skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stała się ostateczna oraz prawomocna. Okoliczność ta miała w rozpoznawanej decydujące znaczenie. Na podstawie art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta bowiem z domniemania legalności i zgodnie z zasadą trwałości decyzji, funkcjonuje w obrocie prawnym. Z tego powodu organ, podobnie jak i sąd administracyjny, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu kolejnego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji zgodzić się należało z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, że - w realiach rozpoznawanej sprawy - dopiero uchylenie decyzji Burmistrza X. z 16 grudnia 2022 r. przyznającej skarżącemu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie złożenie przez skarżącego wniosku z 30 grudnia 2022 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem, że w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia wnosi o uchylenie decyzji przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego - wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z tych też powodów nie można było podzielić w niniejszej sprawie wykładni prawa materialnego przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, natomiast należało podzielić pogląd wyrażony w m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 1586/21, z 26 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1859/21, z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 211/21, z 25 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 189/22, z 3 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 630/22, z 9 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 656/22 oraz z 22 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 703/22. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.