II GSK 1835/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-03-13
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym, w sytuacji stwierdzenia umyślnego przeprowadzenia badania niezgodnie z zakresem i sposobem wykonania lub wydania zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, jest proporcjonalne i zgodne z Konstytucją RP, zwłaszcza w kontekście braku gradacji kar i obligatoryjnego okresu 5 lat do ponownego ubiegania się o uprawnienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Prawa o ruchu drogowym dotyczące cofnięcia uprawnień diagnosty. Sąd uznał, że diagnosta dopuścił się naruszeń poprzez przeprowadzenie badań technicznych niezgodnie z zakresem i sposobem wykonania oraz wydanie zaświadczeń niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, co uzasadnia obligatoryjne cofnięcie uprawnień. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad konstytucyjnych, w tym zasady proporcjonalności, uznając, że sankcja nie jest nieproporcjonalna ani zbyt dotkliwa w kontekście stwierdzonych uchybień.Stan faktyczny
Skarżący, diagnosta S. G., złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o cofnięciu uprawnień diagnosty. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły naruszenia prawa materialnego (art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym zarzut niezgodności z zasadą proporcjonalności wynikającą z Konstytucji RP. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.). Sprawa dotyczyła cofnięcia uprawnień diagnosty w związku z nieprawidłowym przeprowadzeniem badań technicznych pięciu pojazdów, w tym zmianą ich rodzaju i dopuszczalnej masy całkowitej bez wymaganych badań homologacyjnych lub zgody producenta.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 1048/20 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 października 2020 r. nr KO.484.42.2020 w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 1048/20, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 października 2020 r., w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył S. G., zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów poniesionych przed sądem pierwszej instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.r.d.), poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie czynu diagnosty jako wypełniającego tę normę, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że diagnosta swoim postępowaniem wypełnił znamię ww. przepisu prawa poprzez umyślne przeprowadzenie badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania lub wydanie zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, zastosowanie ww. przepisu prawa, w sytuacji gdy w postępowaniu nie doszło do rozważenia czy ciężar ewentualnie popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień na okres 5 lat (albowiem zgodnie z art. 84 ust. 4 przywołanej już wyżej ustawy "w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna"), a także nieprawidłowe uznanie, że diagnosta swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania, jak również wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz naruszył szereg przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 776 ze zm.), co w konsekwencji skutkowało utrzymaniem w mocy poprzednio zapadłej decyzji.
2. prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 p.r.d. w przypadku niezgodności tego uregulowania z wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, albowiem przepis ten jako unormowanie o charakterze sankcyjnym, nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy, co prowadzi do karania diagnosty cofnięciem uprawnień, w każdym przypadku naruszenia przez niego procedury badania albo wydania zaświadczenia z niego, bez względu na charakter, stopień zawinienia i skutki jego czynu co w konsekwencji prowadzi do powstania sytuacji uniemożliwiającej ubieganie się o ponowne uprawnienia diagnosty wcześniej niż po upływie pięciu lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu uprawnienia stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 p.r.d.).
3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku nie na podstawie całokształtu akt sprawy lecz w wyniku niedokładnego jej zbadania z pominięciem gromadzenia materiału dowodowego i braku oceny zachowania diagnosty w kontekście zakresu i pełnego zbadania sposobu przeprowadzenia badania technicznego, skutków i przyczyn naruszenia przepisów prawa przez diagnostę, a tym samym braku rozważenia czy ciężar popełnionego przez diagnostę uchybienia jest na tyle istotny, że daje podstawę do wydania orzeczenia o cofnięciu uprawnień na okres 5 lat, a także wydanie wyroku oddalającego skargę z pominięciem konieczności tłumaczenia istniejących wątpliwości na korzyść skarżącego.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej przez Wiceprezesa SKO, organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona uzasadnionych podstaw. Istota sporu prawnego jaki zaistniał w rozpatrywanej sprawie, przy uwzględnieniu sposobu sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej, w szczególności zaś ich wzajemnego powiązania, uzasadnia łączne rozpatrzenia wszystkich podniesionych uchybień. Wskazać przy tym należy, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonych stanach faktycznych był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sadu Administracyjnego, m.in. w wyrokach: z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1683/21, z 8 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 1344/18, z 24 czerwca 2022 r. sygn. akt II GSK 330/19, z 25 maja 2022 r. sygn. akt II GSK 103/19; z 27 lipca 2023 r. sygn. akt II GSK 421/20; z 28 września 2023 r. sygn. akt II GSK 683/20. Podzielić zatem należy argumenty wyrażone w uzasadnieniach powołanych wyroków podkreślając, że są one aktualne również na gruncie niniejszej sprawy.
Pomimo mnogości i znacznie rozbudowanej struktury, zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej w znacznej części powtarzają się i dotyczą tego samego zagadnienia, ujmowanego jednak przez stronę z różnych perspektyw. W istocie podniesione uchybienia zmierzają więc do podważenia tych samych ocen wyrażonych przez Sąd pierwszej instancji, będących wynikiem przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Na wstępie za nieuzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zauważając wadliwą konstrukcję tego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny mimo to podkreśla, iż z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, rozpatrując ją na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracynym, jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić - w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tych ustaleń (por. np. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, dostępny na stronie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując więc, do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby sąd pominął dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, czy też dokonał własnych. Na takie naruszenia skarga kasacyjna jednak nie wskazuje. Sąd wydając zaskarżony wyrok oparł się na materiale zgromadzonym przez organy administracji, nie pominął żadnych dowodów, nie orzekał na podstawie dowodów nieistniejących. Podnieść przy tym należy, że przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Rzeczą sądu kontrolującego legalność zaskarżonej decyzji jest więc ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Jednakże, jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie NSA, zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego (por. wyroki NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II GSK 858/10, LEX nr 1151731, z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1749/11 LEX nr 1145067, z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2374/11 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), co próbowano czynić w skardze kasacyjnej w niniejszej sprawie.
Omawiane zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw także w odniesieniu do art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja nie ma miejsca w okolicznościach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane od wyroku. Przedstawia bowiem stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast, czego nie bierze pod uwagę skarga kasacyjna, ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 119/09; Lex nr 590810, dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 412/12, Lex nr 1374780). Zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy.
Dokonując analizy zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu o charakterze procesowym, wskazującego na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej jako: k.p.a.), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący kasacyjnie w powyższym zarzucie kwestionuje zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji zakresu postępowania przed organami administracji publicznej, cechującego się naruszeniem powyższych przepisów k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że w aspekcie postępowania dowodowego prowadzonego przez organy wynika, że materiał dowodowy stanowiący podstawę do wydania negatywnych dla skarżącego kasacyjnie decyzji obejmował m.in. nieprawidłowe przeprowadzenie badań technicznych oraz nieprawidłowe wydanie zaświadczeń w stosunku do 5 następujących pojazdów:
1) pojazd o numerze VIN [...]. W dniu 6 marca 2019 r. skarżący wykonał badanie techniczne tego pojazdu wystawiając pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...], pozytywne zaświadczenie o badaniu dodatkowym nr [...] oraz pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...]. W pojeździe tym dokonano zmiany rodzaju pojazdu z samochodu ciężarowego na autobus. W tym przypadku strona nie przedstawiła badań homologacyjnych wydanych przez jednostkę uprawnioną wymienioną w obwieszczeniu Ministra Infrastruktury z 26 października 2018 r.
2) pojazd [...] nr VIN [...]. W dniu 5 czerwca 2019 r. w wymienionym pojeździe skarżący wykonał badanie okresowe z wynikiem pozytywnym nr [...] zaś w dniu 6 czerwca 2019r. badanie dodatkowe z wynikiem pozytywnym nr [...] oraz badanie okresowe z wynikiem pozytywnym nr [...]. W pojeździe tym dokonano zmian konstrukcyjnych powodujących zmianę rodzaju pojazdu z samochodu ciężarowego na autobus turystyczny. W tym przypadku, podobnie jak w sytuacji opisanej w punkcie 1), skarżący także nie przedstawił wyników badań homologacyjnych potwierdzających spełnienie wymagań technicznych opisanych w § 9 d) rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., sporządzonych przez jednostkę uprawnioną wymienioną w obwieszczeniu Ministra Infrastruktury z 22 maja 2019 r. w sprawie w sprawie wykazu jednostek uprawnionych do przeprowadzania badań homologacyjnych oraz badań potwierdzających spełnienie odpowiednich warunków lub wymagań technicznych danego pojazdu w celu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu (Dz. Urz. M.I. z 2019 r. poz. 27).
Nadto w załączniku do zaświadczenia w okresowym badaniu technicznym nr [...] z 5 czerwca 2019 r., tzn. w Dokumencie Identyfikacyjnym Pojazdu skarżący określił dopuszczalną masę całkowitą pojazdu na 4600 kg, podczas gdy w dowodzie rejestracyjnym wynosiła ona 3500 kg. Odnośnie tego pojazdu skarżący nadto w dniu 7 czerwca 2019 r. wykonał badanie techniczne okresowe z wynikiem negatywnym, błędnie klasyfikując kategorię usterek, a mianowicie niezgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzenia badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015 r. poz. 776 ze zm.), dokonując wpisu "0.1 f.) Identyfikacja pojazdu tablice rejestracyjne f.) brak nalepki kontrolnej, o ile jest wymagana" w sytuacji, gdy winien być wpis "0.2 Numer identyfikacyjny pojazdu e.) brak tabliczki znamionowej albo jest nieczytelna lub dane na niej zawarte są niezgodne ze stanem faktycznym".
Z protokołu kontroli wynika bowiem, że w dniu 7 czerwca 2019 r. S. G. wystąpił o skierowanie na wykonanie tabliczki znamionowej (zastępczej) dla wymienionego pojazdu.
3) pojazd [...] nr VIN [...]. W dniu 19 czerwca 2019 r. skarżący wykonał badanie techniczne wystawiając pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...], pozytywne zaświadczenie o badaniu dodatkowym nr [...] oraz pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...]. W pojeździe tym dokonano zmian konstrukcyjnych powodujących zmianę rodzaju pojazdu z samochodu ciężarowego na autobus. W tym przypadku, podobnie jak w sytuacji opisanej w punkcie 1) i 2), skarżący także nie przedstawił wyników badań homologacyjnych potwierdzających spełnienie wymagań technicznych opisanych w § 9 d) rozporządzenia z 31 grudnia 2002 r., sporządzonych przez jednostkę uprawnioną.
W pojeździe tym skarżący zwiększył także dopuszczalną masę całkowitą, która w dowodzie rejestracyjnym wynosiła 5000 kg, a w Dokumencie Identyfikacyjnym Pojazdu wpisano 6200 kg. Podobnie jak w sytuacji opisanej w punkcie 2) diagnosta nie przedstawił zgody producenta na dokonanie takiej zmiany.
Nadto w zaświadczeniu nr [...] skarżący nie opisał dokładnie zmian konstrukcyjnych dokonanych w pojeździe. Jest to sprzeczne z treścią § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzenia badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U z 2015 r. poz. 776 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu zakres dodatkowego badania technicznego pojazdu, o którym mowa w art. 81 ust. 11 ustawy, w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 4 pkt 5 i 6 ustawy, z wyłączeniem montażu instalacji do zasilania gazem - obejmuje sprawdzenie i ocenę spełnienia warunków technicznych, w sposób określony dla okresowego badania technicznego pojazdu, oraz zakres czynności określonych w pkt 1-2 działu I załącznika nr 2 do rozporządzenia, a także ustalenie nieznanych lub nowych danych technicznych pojazdu, podczas przeprowadzania badania technicznego pojazdu w sposób określony w dziale II załącznika nr 2 do rozporządzenia oraz sporządzenie opisu zmian dokonanych w pojeździe, zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia; nie wymaga się wykonania czynności określonych w pkt 1 działu I załącznika nr 2 do rozporządzenia, jeżeli zmiany konstrukcyjne lub wymiana elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym nie mają wpływu na działanie układu kierowniczego, skuteczność tłumienia zawieszenia oraz ustawienie kół jezdnych.
4) pojazd [...] nr VIN [...]. W dniu 26 sierpnia 2019 r. skarżący wykonał badania techniczne wystawiając pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...], pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...] oraz pozytywne zaświadczenie o badaniu okresowym nr [...]. W pojeździe tym dokonano zmiany rodzaju pojazdu z samochodu specjalnego na autobus. W tym przypadku, podobnie jak w sytuacji opisanej w punktach 1), 2) i 3), skarżący także nie przedstawił wyników badań homologacyjnych jednostki uprawnionej. Nadto zmienił dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, która w dowodzie rejestracyjnym wynosiła 5000 kg, na 6200 kg. Podobnie jak w sytuacji opisanej w punkcie 1) i 2) skarżący nie przedstawił uprzedniej zgody producenta na dokonanie takiej zmiany.
5) pojazd [...] nr rej. [...]. W wymienionym pojeździe skarżący przeprowadził pozytywne okresowe badanie techniczne nr [...] i pozytywne badanie dodatkowe nr [...] po zmianach konstrukcyjnych polegających na przekształceniu pojazdu z autobusu na samochód specjalny. Załącznikiem do badania był opis zmian dokonanych w pojeździe i oświadczenie [...] wraz z opisem zmian konstrukcyjnych wykonanych w pojeździe z uwzględnianiem zmian parametrów techniczno-eksploatacyjnych. W sprawie tego badania wypowiedział się P. w W., będący jednostką uprawnioną, w opinii z dnia 16 grudnia 2019 r. Analiza treści tej opinii wskazuje, że dokumenty dotyczące tego badania nie wypełniają wszystkich wymogów aby można było przekształcić rodzaj pojazdu z autobusu na pojazd specjalny. Jak podkreślono w opinii, zmiany dokonane w pojeździe mogą wpłynąć na zmianę położenia środka masy pojazdu oraz rozkładu mas na poszczególne osie i koła pojazdu, a dokonujący zmian powinien wykonać badania w wymienionym zakresie przed zmianami i po ich dokonaniu w pojeździe. Dopiero bowiem wtedy na podstawie uzyskanych danych możliwa jest ocena zgodności pojazdu po zmianach konstrukcyjnych z pojazdem bazowym w odniesieniu do zapisów zawartych w homologacji. Sąd I instancji podzielił argumentację P.I.M. przedstawioną w opinii z 16 grudnia 2019 r. i uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych badań pojazdu przed i po dokonaniu zmian konstrukcyjnych. Nie zostało zatem udokumentowane, że pojazd po zmianie spełnia warunki techniczne dla zapewnienia wymaganego bezpieczeństwa pasażerów.
Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku odnośnie przedstawionych przez skarżącego opinii O. oraz I., że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez WSA i organ, że nie są to jednostki uprawnione do przeprowadzenia badań wymaganych po zmianach konstrukcyjnych, polegających na zmianie rodzaju pojazdu z ciężarowego na autobus. Jakie jednostki są jednostkami uprawnionymi określa art. 70za ust. 1 p.r.d., zaś wykaz takich jednostek określa minister właściwy do spraw transportu na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 70za ust. 9 p.r.d. W wykazach ustalanych corocznie przez ministra do spraw transportu nie ma jednostek wskazanych przez skarżącego, zaś w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie ma żadnego zapisu, że mogą to być także jednostki zagraniczne.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej, zgodnie zarówno z naczelnymi zasadami postępowania, jak również – co jest niezwykle istotne - z zasadami dowodowymi postępowania administracyjnego. Ponadto uzasadnienia decyzji wydanych przez organy są zgodne z normatywnymi, procesowymi wzorcami. W konsekwencji powyższej oceny Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że analizowany zarzut skargi kasacyjnej jest bezzasadny.
Biorąc pod uwagę powyższą analizę formalnoprawnych zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustalonego przez organy administracji publicznej, a zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, stanu faktycznego. Tak ustalony stan faktyczny będzie więc stanowił podstawę do oceny zarzutów o charakterze materialnoprawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny dokona łącznej oceny zarzutów materialnoprawnych zawartych w petitum skargi kasacyjnej, a to z uwagi na ich wzajemne powiązanie.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że wyrokiem z dnia z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1378/21, Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się już do analogicznych w istocie zarzutów i problemów prawnych w zbliżonym stanie faktycznym sprawy. Oceny przedstawione w uzasadnieniu wskazanego powyżej wyroku NSA, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Ponieważ rozstrzygnięcie to zapadło w analogicznym stanie faktycznym, a skarga kasacyjna w obu sprawach oparta była w istocie na identycznych zarzutach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne odwołanie się do motywów przywołanego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego w zakresie naruszenia art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. WSA wywiązał się z obowiązku uzasadnienia pozytywnej weryfikacji w zakresie legalności zaskarżonej decyzji w aspekcie przeprowadzonej przez organy administracyjne kwalifikacji prawnej zachowania strony skarżącej kasacyjnie. Z treści rozważań Sądu pierwszej instancji oraz organów administracji publicznej obydwu instancji jednoznacznie wynika, że bezpośrednią podstawą prawną kwalifikacji sankcjonowanego zachowania skarżącego był przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., przewidujący obligatoryjne cofnięcie uprawnienia do wykonywania badań technicznych w sytuacji stwierdzenia, że diagnosta wydał zaświadczenie albo dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Zgodnie z niepodważonymi skutecznie ustaleniami faktycznymi organów, skarżący kasacyjnie wydał zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu z określeniem jego pozytywnego wyniku. Z opisanego wyżej materiału dowodowego dotyczącego badań technicznych 5 pojazdów jednoznacznie zatem wynika, że skarżący przeprowadził te badania niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania oraz wydał zaświadczenia o przeprowadzeniu badania technicznego niezgodnie z przepisami. WSA prawidłowo uznał, że skarżący jako uprawniony diagnosta naruszył zarówno przepisy zawarte w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, jak również w rozporządzeniu wykonawczym do ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaświadczenia), określającym przebieg badania technicznego pojazdów, tj. rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach.
Nie jest również uzasadnione twierdzenie, że w sprawie nie doszło do zindywidualizowanej oceny zachowania skarżącego co do tego, czy – uwzględniając ciężar popełnionego deliktu administracyjnego, okoliczności jego popełnienia oraz skutki zastosowania sankcji określonej w art. 84 ust. 3 w zw. z art. 84 ust. 4 p.r.d. - cofnięcie uprawnień diagnostycznych sprawcy nielegalnego zachowania nie jest nieproporcjonalne lub zbyt dotkliwe ze względu na zasady lub wartości konstytucyjne (art. 2 Konstytucji RP). Sąd pierwszej instancji w dość obszernym wywodzie prawnym poddał analizie powyższe zagadnienie, dochodząc do niewadliwego przekonania, że na tle cech stanu faktycznego przedmiotowej sprawy nie zachodzą tego rodzaju szczególne okoliczności uprawniające do odstąpienia od wyznaczonej sztywno przez ustawodawcę sankcji. Sąd pierwszej instancji uwzględnił z jednej strony postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt P 16/16 (OTK-A 2017, nr 88), w którym zwrócono uwagę na zasadność sięgnięcia do bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych akcentującego konieczność oceny legalności decyzji o cofnięciu uprawnień diagnostycznych w świetle wymogu wnikliwego i starannego badania każdej tego rodzaju sprawy przez organy administracji publicznej oraz z uwzględnieniem wszelkich jej okoliczności (zob. np. wyrok NSA z dnia 31 sierpnia 2006 r., I OSK 1151/05, LEX nr 275441; wyrok NSA z dnia 14 października 2008 r., II GSK 375/08, LEX nr 1043023; wyrok NSA z dnia 20 października 2009 r., II GSK 87/09, LEX nr 573546), z drugiej zaś wskazał, że nie można uznać, iż przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. narusza konstytucyjne zasady państwa prawa i proporcjonalności.
W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem stawiane w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło