I SA/Kr 48/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (w trybie uproszczonym) w dniu 29 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 listopada 2023 r. nr SKO.EA/418/122/2023 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości. Postanowieniem z 2 listopada 2023 r. nr SKO.EA/418/122/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 7 sierpnia 2023 r. nr EW-01.3160.2.15.2023.MP w przedmiocie oddalenia skargi M. B. (dalej: Skarżący) na czynność egzekucyjną. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Kolegium, Skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. wskazując, że została dokonana z naruszeniem ustawy. W ocenie Kolegium czynność ta została dokonana prawidłowo z zachowaniem warunków formalnych. Z tego powodu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Na postanowienie Kolegium Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że "(...) orzecznictwo SKO jest błędem w prawie cywilnym. SKO w Krakowie nie wnikło w meritum sprawy co do istoty sprawy i wiążących spraw toczących się w trybie post. cywilnego wydało orzeczenie niezgodne ze stanem prawnym a mianowicie całokształtem zebranego materiału dowodowego toczących się post. trybie post. cywilnego, i niezgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości wydawane przez Sąd Najwyższy RP i niezgodnie z Konstytucją. SKO w Krakowie nie zweryfikowało materiału dowodowego i nie wnikło w meritum sprawy co do istoty spraw, wydając orzeczenie z błędem w prawie cywilnym i niezgodność orzeczenia ze stanem prawnym jako wynik postępowania przygotowawczego toczącego się postępowania w trybie postępowania cywilnego. Wywodzę że Błąd w prawie cywilnym jest to prawo niezgodne z rzeczywistością i jest rozbieżnością między orzeczeniem a postępowaniem adm. przygotowawczego toczącego się w trybie post. cywilnego i w związku z tym jest podstawa do zniesienia stosunku prawnego czyli usunięcia z obiegu prawnego wszystkich niezgodności z prawem". W związku z tym Skarżący wniósł o usunięcie z obiegu prawnego postanowienia Kolegium. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem postępowania administracyjnego, była skarga na czynność egzekucyjną, która została uregulowana w art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Stanowi ona środek służący kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu egzekucyjnym czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Definicję legalną pojęcia "czynności egzekucyjnych" zawiera przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W świetle tego unormowania są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ustawowa definicja środka egzekucyjnego zawarta jest w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. W ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne możliwe jest zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów u.p.e.a. Za ugruntowane zarówno w judykaturze, jak i piśmiennictwie uznać należy, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 91/21; podobnie w wyrokach NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 557/18; z 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2259/18; z 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2177/18; z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1200/18 – wszystkie powoływane wyroki dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl – oraz: P.M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54.; C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 54.). W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. Wobec tego – co należy podkreślić – w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 749/13). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji, wniosek o umorzenie postępowania np. z uwagi na wygaśnięcie obowiązku, w tym z powodu przedawnienia dochodzonej należności). Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13). Całość argumentacji zaprezentowanej w złożonej skardze, nie odnosi się do formalnej poprawności dokonanej czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Nie sposób również stwierdzić, jakie motywy kierowały Skarżącym przy formułowaniu skargi. Znalazło się w niej wiele ogólnikowych sformułowań, które nie układają się w logiczną całość. Wobec tego Sąd nie jest w stanie odnieść się do stanowiska Skarżącego. Biorąc jednak pod uwagę art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami oraz powołaną w skardze podstawą prawną, dokonał zbadania zgodności z prawem zaskarżonej czynności. W ocenie Sądu rację ma Kolegium wskazując, że zaskarżona czynność egzekucyjna podjęta została zgodnie z wymogami określonymi w art. 80 u.p.e.a. Jak wynika z § 1 tego przepisu, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: (1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; (2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; (3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. Analiza treści zawiadomienia o dokonanym zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, spełnia powyższe warunki formalne. W samej skardze, jak już wcześniej wspomniano, nie wskazano na jakiekolwiek uchybienia związane z dokonaniem zajęcia rachunku bankowych do których Sąd mógłby się odnieść. W ocenie Sądu w sprawie został także spełniony warunek przewidziany w art. 80 § 3 u.p.e.a., z którego wynika, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie doręczenie takie nastąpiło, zaś jego efektem było złożenie skargi na dokonaną czynność egzekucyjną. Z tych wszystkich powodów skarga podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 151 p.p.s.a.