II SA/Rz 774/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-10-29
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba sprawująca bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu opiekuńczego jest uprawniona do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wykluczała osoby sprawujące bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądu, była nieprawidłowa. Wskazał, że taka interpretacja narusza konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka oraz obowiązki państwa wynikające z Konwencji o Prawach Dziecka. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając skarżącego za podmiot uprawniony do świadczenia wychowawczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego skarżącemu, który na mocy postanowienia Sądu Rejonowego sprawował bieżącą pieczę nad małoletnim dzieckiem. Organy ZUS uznały, że piecza bieżąca nie spełnia warunków ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i uchyliły przyznane wcześniej świadczenie. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że decyzja jest krzywdząca dla dziecka i narusza jego prawa. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił udział w sprawie i wniósł o uchylenie decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi ZM na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 maja 2025 r. nr 010070/680/9129950/2024 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2024 r. nr [...].
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 12 maja 2025 r. nr 010070/680/9129950/2024, przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją z [...] października 2024 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ I instancji") przyznał ZM (dalej: "skarżący") świadczenie wychowawcze na rzecz dziecka – [...], na okres od 1 września 2024 r. do 31 maja 2025 r.
Decyzją z [...] października 2024 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił – jak podał w rozstrzygnięciu – świadczenie wychowawcze przyznane opisaną wyżej decyzją z [...] października 2024 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 12 maja 2025 r. nr 010070/680/9129950/2024, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Organ odwoławczy podał, że skarżący do wniosku dołączył postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2022 r. [...], o powierzeniu skarżącemu i [...], jego żonie, sprawowania bieżącej pieczy nad małoletnim [...] oraz jego majątkiem, o upoważnieniu do decydowania o sytuacji edukacyjnej małoletniego oraz do podejmowania decyzji odnośnie leczenia. W ocenie Prezesa ZUS, powierzona w formie zabezpieczenia piecza nad dzieckiem nie spełnia warunków określonych w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 z późn. zm.) – dalej: "u.p.p.". Opieka sprawowana nad [...] ma charakter pieczy bieżącej, której powierzenie następuje sądownie na podstawie art. 96 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.) – dalej: "k.r.o.". Piecza bieżąca nie jest natomiast równoważna z pieczą zastępczą i w znacznej części przypadków powierzana jest osobom spokrewnionym z dzieckiem, a charakter ustanowionej pieczy jest doraźny. Tym samym zasadnie organ I instancji uznał, że w opisywanej sprawie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, ZM wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skarżący podniósł, że [...] od 28 października 2022 r. przebywa pod jego opieką. Jako opiekun wypełnia wszystkie powierzone przez Sąd Rejonowy obowiązki, zapewniając dziecku całodobową opiekę i wychowanie. W ocenie skarżącego, decyzja Prezesa ZUS jest niesprawiedliwa i krzywdząca dla dziecka. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, gdy dziecko pozbawione pieczy rodziców biologicznych może znaleźć się poza wsparciem ze strony państwa.
W ocenie skarżącego, skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich powinna zostać osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami. Organy administracji mają obowiązek zadbać, aby w każdym czasie potrzeby dziecka były zapewnione. Tym bardziej, że w świetle Konstytucji RP oraz Konwencji o Prawach Dziecka, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka i ochrona jego praw. Skarżący podniósł, że w przypadku jego rodziny takie zabezpieczenie interesów dziecka powierzonych przez Sąd Rejonowy zostało pominięte.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
W piśmie z 21 czerwca 2025 r. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił swój udział w postępowaniu oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, a wyłącznym jej kryterium jest legalność czyli zgodność z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2492).
W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę naruszenia prawa i przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Z istoty kontroli legalności wynika, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające do dalszego procedowania przed Sądem.
Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyżej wskazanych Sąd stwierdził, że skarga okazała się zasadna, bowiem skarżący jest podmiotem uprawnionym do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że sprawa przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na [...] na okres zasiłkowy od 1 czerwca 2022r. do 31 maja 2023r. była przedmiotem postępowania przed tut. Sądem również ze skargi ZM prowadzona pod sygn. akt II SA/Rz 387/24 i zakończona prawomocnym wyrokiem z 3 lipca 2024r., którym uchylono decyzje obydwu instancji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. W wyroku tym Sąd przyjął, że niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Sad w składzie orzekającym w całości przychyla się do zacytowanego stanowiska i argumentacji w ww. wyroku.
Orzecznictwo sądów administracyjnych w tożsamych stanach faktycznych, gdyż różnić je może tylko okres zasiłkowej, jest jednoznaczne i niebudzące wątpliwości. Sądy w rozpoznawanych sprawach w przedmiocie klasyfikacji sprawowanej opieki nad dzieckiem w pieczy bieżącej, czy okresowej nie wypowiadały się tylko na konkretny okres zasiłkowy, ale dokonały wykładni, że osoby sprawujące tan rodzaj opieki są podmiotami uprawnionymi do świadczenia wychowawczego na dziecko.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2022r. sygn. akt [...] postanowił na czas trwania postępowania powierzyć ZM i [...] sprawowanie bieżącej pieczy nad osobą i majątkiem małoletniego [...] oraz upoważnić ZM i [...] do podejmowania decyzji dotyczących leczenia i realizowania obowiązku szkolnego przez małoletniego. W powyższym postanowieniu Sąd Rodzinny nie określił czasu trwania tej opieki, co oznacza, że w braku innych postanowień Sądu, może ona trwać do uzyskania przez małoletnią wnuczkę skarżącej pełnoletniości.
W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że piecza bieżąca nie jest formą opieki, która w myśl ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uprawnia do ubiegania się o świadczenie wychowawcze na dziecko, nad którym sprawowany jest ten rodzaj pieczy i kierując się literalnym brzmieniem art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p. odmówił skarżącej prawa do ubiegania się o przedmiotowe świadczenie wychowawcze, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie Sądu, prezentowane przez organy stanowisko skutkujące odmową przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, z uwzględnieniem jedynie literalnego brzmienia powołanych przepisów, należy uznać za nieprawidłowe. Pozbawienie przez organy małoletniego pozostającego pod bieżącą pieczą skarżącego dostępności do świadczenia wychowawczego w oparciu jedynie o literalną wykładnię art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p. nie uwzględnia istoty tego świadczenia oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, a tym samym stanowi naruszenie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mających zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Przepisy te powinny być interpretowane z uwzględnieniem norm konstytucyjnych i obowiązków państwa wynikających z ratyfikowanej Konwencji o Prawach Dziecka, w szczególności z uwzględnieniem art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP oraz przepisów wskazanej Konwencji (art. 20, art. 3, art. 27 ust. 3).
W tym aspekcie należy podkreślić, że zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zaś jej ust. 2 stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Stosownie zaś do art. 72 ust. 1 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. W myśl z kolei ust. 2 tego artykułu, dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.
Zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, nadrzędną zasadą powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). W rozważanym aspekcie istotny jest również art. 27 ust. 3 Konwencji, który przewiduje, że Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.
Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela ugruntowany już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której państwo powierzyło bieżącą pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem na mocy orzeczenia sądowego, ma nie tylko prawo skutecznego domagania się pomocy, ale państwo ma obowiązek tę pomoc zapewnić, w tym również pomoc materialną, a więc przynajmniej w zakresie częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Regulacja taka pomija bowiem osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Należy także podkreślić, że odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem narusza standardy w zakresie obowiązku równego traktowania podmiotów prawa, o którym mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z zasady równego traktowania wynika nakaz równego, czyli jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą relewantną cechą. Zróżnicowanie bowiem w traktowaniu podmiotów prawa jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na jasno sformułowane obiektywne kryterium. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma. Należy stwierdzić, że tego właśnie wymogu nie spełnia kryterium przyjęte przez ustawodawcę w art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p., albowiem pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, tych które na mocy orzeczenia sądu sprawują bieżącą pieczę nad dzieckiem pozostaje w sprzeczności z celem tej ustawy i celem świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stąd też wprowadzając odstępstwo od zasady równości ustawodawca nie może się tylko ograniczyć do jasnego (w sensie językowym) sformułowania kryterium, ale przede wszystkim przyjęte kryterium musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem przyjętej regulacji (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 202/19, wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 203/19, wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 533/18, wyrok WSA w Krakowie z 29 listopada 2017 r., sygn. III SA/Kr 1140/17, powołany w skardze wyrok WSA w Łodzi z 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 566/17, oraz wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2707/17, oddalający skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Łodzi, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 27/24; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: cbosa).
Istotę świadczenia wychowawczego oddaje teza, wedle której technicznie wnioskodawcą oraz stroną postępowania administracyjnego są osoby wymienione w art. 4 ust. 2 pkt 1-4 u.p.p., to faktycznie uprawnionym do tego świadczenia wychowawczego oraz jego beneficjentem jest dziecko (wyrok NSA z 25 października 2023 r.,I OSK 2115/21, dostępny w cbosa).
Przyznanie prawa do sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem postanowieniem sądu rodzinnego sprawowanie bezterminowej, bieżącej pieczy jest prawną formą realizacji obowiązku opieki nad małoletnim dzieckiem.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że orzekającego organy ZUS naruszyły przepis art. 4 ust. 2 u.p.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Nie do zaakceptowania jest bowiem sytuacja, że dziecko, które ma prawnie wyznaczone osoby do wykonywania opieki zostanie pozbawione prawa do świadczenia wychowawczego wobec opowiedzenia się za literalną wykładnią art. 4 ust. 2 u.p.p.
Ponadto Sąd z urzędu stwierdza, że zarówno decyzja organu I jak i II instancji nie odpowiadają żadnym standardom wskazanym w art. 107 k.p.a. Decyzje obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 k.p.a. Przepis ten określa elementy decyzji administracyjnej, do których zalicza powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organy obydwu instancji zawarły lakoniczne stwierdzenie, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. W aktach sprawy nie ma żadnej dokumentacji potwierdzającej brak sprawowania przez skarżącego opieki nad małoletnim. Wnioski te organy przyjęły na podstawie wykładni literalnej art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p. Podobnie rzecz przedstawia się z decyzją organu II instancji.
Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy dna okoliczność został udowodniona. Zatem za nieprawdziwe, na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy nadesłanych do Sądu, należy uznać stanowisko obydwu organów o prowadzonym postępowaniu administracyjnym, które ma istotne znaczenie dla osiągnięcia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z art. 81 k.p.a. wynika, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności , o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a., gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Na tle wyżej przedstawionego stanu faktycznego Sąd stwierdza, ze doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. to jest zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, ale wobec braku prowadzenia postępowania wyjaśniającego, organy nie miały żadnych dowodów, aby przestawić je stronie do zapoznania się.
Sąd uznał za konieczne przypomnieć, że na tle powołanego 107 § 3 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych zostały sformułowane cechy prawidłowo sporządzonego uzasadnienia decyzji (dobrego uzasadnienia), do których zaliczono: logiczny związek oraz zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów (zob. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 3959/01, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Po 499/10, cbosa).
Podzielając powyższy pogląd Sąd zwraca uwagę, że organ prowadzący postępowanie nie może zapominać, że w motywach decyzji zgodnie z wymogami powołanego art. 107 § 3 k.p.a. powinien przedstawić ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, przeanalizować i ocenić dowody, którymi dysponuje, wskazać, które z nich posiadają wartość dowodową, a którym odmawia wiarygodności i mocy dowodowej. Funkcją uzasadnienia jest bowiem przekonanie strony, że wyrażone przez nią stanowisko w sprawie, w tym stanowisko zawarte w odwołaniu, zostało wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygniecie, to że przyczyną tego są istotne powody. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ. Jednocześnie treść uzasadnienia powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji wydawanej przez organ odwoławczy powinno nadto zawierać szczegółowe ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wymogów tych nie spełnia, co także dowodzi wadliwości zaskarżonej decyzji z powodu naruszeń przepisów postępowania administracyjnego - art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe wskazuje, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja ZUS zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania - tj. art. 107 § 1 pkt 4 - 6 i § 3 w związku z art. 11 k.p.a., zaś w przypadku decyzji organu odwoławczego doszło także do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo przysługujących organowi uprawnień reformatoryjnych, wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organom obydwu instancji znany był wyrok tut. Sądu z 3 lipca 2024 r. , II SA/Rz 387/24), w którym stwierdzono, że skarżący jest uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego w okresie sprawowania wykonywania pieczy bieżącej nad dzieckiem. Sąd stwierdza, że pominięcie treści powołanego wyroku doprowadziło do niekorzystnej sytuacji opiekunów dziecka i zbędne prowadzenie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną, uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy, skarżący sprawujący pieczę bieżącą nad wnukiem jest podmiotem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem przyznania świadczenia wychowawczego, i dlatego przedmiotowe postępowanie winno zostać zakończone decyzją umorzeniu postępowania ma podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się skarga na bezczynność wniesioną przez skarżącego 27 stycznia 2025r., której organy nie nadały żadnego biegu. W uzasadnieniu, skarżący podał, że 12 października 2023 (powinno być 2024r.) skarżący wniósł odwołanie i w związku z nierozpoznaniem odwołania wniósł skargę na bezczynność ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Organy ZUS nie nadały żadnego biegu tej skardze i nie przekazały jej do Sądu. Finalnie organ II instancji zaskarżoną decyzję wydał 12 maja 2025r. Sąd podkreśla raz jeszcze, że w realiach sprawy nie było potrzeby tak długiego procedowania, tym bardziej, że organ nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, czego dowodzą akta administracyjne sprawy.
Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Wskazania, co do dalszego procedowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło