III OSK 2846/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 735/22 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 735/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi P.S. (dalej także jako: "wnioskodawca", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej także jako: "organ") z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych: oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12 listopada 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1255, dalej: "ustawa") odmówił P.S. (dalej: "Strona", "Skarżący") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Na wstępie uzasadnienia organ wskazał, że Strona złożyła wniosek w dniu 30 czerwca 2021 r. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, a do wydania wnioskowanej decyzji konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub 3 ustawy oraz przedstawienie decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełnienia warunków o których mowa w art. 4, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Wnioskodawca do wniosku przedłożył decyzję Prezesa IPN, w której stwierdzono, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez Stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku Strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu. Organ przywołał treść art. 2 i art. 3 ustawy, a następnie wskazał, że Wnioskodawca w treści złożonego wniosku oraz kolejnych pismach podnosił następujące kwestie: ujawnienie nieprawidłowości w finansach [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...], zwolnienie z pracy w związku z ujawnieniem w/w nieprawidłowości, inwigilowanie przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa oraz podjęcie bezprawnych działań polegających na popełnieniu na jego szkodę przestępstwa lub wykroczenia, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu. W dalszej kolejności organ przedstawił czynności podjęte w sprawie, w szczególności wystąpienie przez organ pismem z dnia 5 lipca 2021 r. do Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy w zasobach archiwalnych, uzyskania odpowiedzi z Archiwum IPN, zwrócenie się do Strony pismem z dnia 25 sierpnia 2021 r. o przedstawienie dowodów potwierdzających prowadzenie działalności opozycyjnej lub doznanych represji, odpowiedzi Strony pismem z dnia 6 września 2021 r. oraz dodatkowych wyjaśnień Strony z dnia 4 października 2021 r. oraz w dnia 26 października 2021 r. Organ wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonych dokumentów, pozyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej oraz przedłożonych przez Stronę, nie jest w stanie potwierdzić zakresu i okresu prowadzonej działalności opozycyjnej oraz doznanych represji. Zwrócił przy tym uwagę na dokumenty przesłane przez IPN związane z prowadzeniem śledztwa przeciwko pracownikom [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] a dotyczącego wykrycia nieprawidłowości w zakresie fakturowania i prowadzenia gospodarki magazynowej i materiałowej, w toku którego Wnioskodawca występował jako świadek, w których to dokumentach brak potwierdzenia, że Wnioskodawca był inwigilowany. W uzasadnieniu przedstawiono również dokumenty załączone do wniosku, których analiza doprowadziła organ do ustalenia braku dowodów potwierdzających prowadzenie przez Wnioskodawcę działalności antykomunistycznej oraz na uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym, które uzasadniałoby zwolnienie z pracy lub pozbawienie możliwości wykonywania zawodu. Dokumenty załączone do wniosku wraz z ich oceną dokonaną przez organ: 1. Kopia pisma z dnia 16 października 1990 r. skierowana do rzecznika rządu [...], w którym Wnioskodawca opisuje historię ujawnienia zjawisk natury korupcyjnej oraz fałszowania dokumentów, a także swojego zwolnienia z pracy. W piśmie Wnioskodawca nie podniósł, że zwolnienie z pracy mogło być związane z prowadzoną przez niego działalnością antykomunistyczną lub wystąpieniem wolnościowym, lub że prowadzi taką działalność, 2. Kopia zaświadczenia z dnia 20 kwietnia 2006 r. oraz opinii z dnia 20 grudnia 1992 r., podpisanej przez [...], który potwierdza zaangażowanie Wnioskodawcy w walkę z korupcją w spółdzielczości mieszkaniowej. W zaświadczeniu nie jest wspomniana ewentualna działalność antykomunistyczna Wnioskodawcy. 3. Odpis z kartoteki odtworzeniowej ([...] oraz [...]), z którego wynika, że Wnioskodawca był przedmiotem zainteresowania chor. [...] funkcjonariusza WUSW w [...], bez podania powodu zainteresowania (załącznik do pisma z dnia 28 września 2021 r.), 4. Zaświadczenie [...] z dnia 20 października 2021 r., z którego wynika, że Wnioskodawca w latach 1984-1993 był współpracownikiem [...], ponadto utrzymywał ścisłe kontakty w [...]m.in. z [...], 5. Świadectwo pracy z dnia 12 listopada 1987 r. potwierdzające zwolnienie z pracy w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w trybie art. 52 § 1 pkt 1, 6. Kserokopie odmownych poddań o pracę. Organ wziął pod uwagę, że Wnioskodawca w żaden sposób w treści złożonego wniosku jak i piśmie z dnia 28 września 2021 r. nie podnosił prowadzenia działalności antykomunistycznej oraz represji, o których mowa w ustawie. Dopiero w piśmie z dnia 20 października 2021 r. przyznał, że do prowadzenia działań przeciwko korupcji panującej w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej był zachęcany przez [...] oraz podniósł, że kilkukrotnie uczestniczył w demonstracjach patriotycznych organizowanych w [...] w dniach 3 maja oraz 11 listopada [...] r. Zachęcony przez [...] zaczął fotografować [...], w celu udowodnienia "fikcyjnego" zagospodarowania terenu. Wnioskodawca wspomniał też o uczestnictwie w lecie [...] r. w konspiracyjnym spotkaniu [...] w mieszkaniu [...] oraz poznaniu w tym samym roku [...] (późniejszego posła [...]). Wspomniał również o otrzymywaniu do dalszego kolportażu gazetek [...]: "[...]" oraz "[...]". Wskazał również imiona i nazwiska pozostałych osób zaangażowanych w działalność podziemną [...], jednak nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających taką współpracę. Nadto wskazał na osobę [...], któremu miał przekazywać ulotki "solidarnościowe" oraz [...]. W ocenie organu, pozyskane dowody nie potwierdzają spełnienia przez Wnioskodawcę wymogów określonych ustawą dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Powyższe stanowisko organ dalej uzasadnił: 1) Niemożność uzyskania przez Wnioskodawcę przydziału na mieszkanie spowodowała podjęcie działań mających na celu zlikwidowanie procederu wystawiania fikcyjnych faktur za rzekome usługi i dostawy towarów, który miał miejsce w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, 2) Przedłożone przez Wnioskodawcę dwa oświadczenia [...], potwierdzające wydarzenia, które miały miejsce w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, z udziałem Wnioskodawcy, w których jednak brak informacji o innych działaniach podejmowanych przez Wnioskodawcę, a w szczególności działalności w ramach organizowanych przez [...] inicjatyw: [...] w [...], uczestniczenia w comiesięcznej [...] w parafii [...]. Brak informacji o zaangażowaniu w działalność opozycyjną poza środowiskiem kościelnym, 3) Wnioskodawca nie przedstawił np. dokumentów lub oświadczeń od osób bezpośrednio zaangażowanych w działalność opozycyjną w [...], 4) Inwigilacja ze strony funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych nie miała związku z ewentualną działalnością antykomunistyczną prowadzoną przez Wnioskodawcę. Brak potwierdzenia powyższego w dokumentach przedstawionych przez Wnioskodawcę jak i pozyskanych od IPN. Wnioskodawca pozostawał w aktywnym zainteresowaniu służb do dnia 30 stycznia 1990 r., a sam Wnioskodawca wskazał, że przedmiotem rozmów z oficerem WUSW nie była jego działalność opozycyjna lub kontakty z osobami prowadzącymi taką działalność, 5) Brak możliwości wykonywania zawodu nie wynika z prowadzonej działalności antykomunistycznej (dokumenty IPN, dokumenty przedstawione przez Stronę). Organ zważył również, że oświadczenie [...] zostało złożone na końcowym etapie postępowania. W obszernych oświadczeniach Wnioskodawcy z dnia 24 czerwca 2021 r. oraz z dnia 28 września 2021 r. nie podnosi działalności opozycyjnej ani kontaktów ze środowiskiem opozycyjnym w [...] i [...]. W oświadczeniach [...], który prowadził ośrodek pomocy dla internowanych, uwięzionych ich rodzin oraz zintegrował środowisko opozycyjne po wprowadzeniu stanu wojennego, pochodzących z 1989 r. oraz z 2006 r. brak jest informacji o zaangażowaniu Wnioskodawcy w działalność antykomunistyczną. Wnioskodawca nie był rozpracowywany lub inwigilowany pod kątem prowadzenia działalności antykomunistycznej lub kontaktów z osobami związanymi z opozycją antykomunistyczną, pomimo że pozostawał w zainteresowaniu służb do stycznia 1990 r. Z decyzją nie zgodził się Wnioskodawca składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Zakwestionował uzasadnienie przedstawione przez organ stanowiące podstawę odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w tym ustalenie: - jakoby nie prowadził w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi zagrożonej odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, - jakoby nie był osobą inwigilowaną (wbrew treści: odpisu z wypisu z Kartoteki Odtworzeniowej IPN w [...]), - jakoby nie był osobą pozbawioną możliwości wykonywania swojego zawodu (wbrew kilkudziesięciu odmownych podań o pracę z okresu stanu wojennego oraz połowy lat ’80-tych, nadto po Okrągłym Stole był na "[...])", - jakoby nie była z Wnioskodawcą nigdy rozwiązana umowa o pracę o charakterze dyscyplinarnym, - jakoby nie działał w organizacji podziemnej pn. [...] (wbrew potwierdzeniu powyższego przez działacza opozycji antykomunistycznej [...], oraz spotkania w katowickim mieszkaniu z innym działaczem opozycji antykomunistycznej [...]), - jakoby nie był szykanowany przez komunistyczny [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, - organ zignorował wielokrotne kontakty Wnioskodawcy z [...], - jakoby nie przedstawił dokumentów lub oświadczeń od osób bezpośrednio zaangażowanych w działalność opozycyjną w [...] (wbrew oświadczeniu [...]), - jakoby inwigilacja ze strony oficera komunistycznego Służby Bezpieczeństwa względem Wnioskodawcy nie miała żadnego znaczenia w sytuacji, gdy o tematach rozmowy decydowały funkcjonariusz, nie Wnioskodawca, natomiast przyznanie się do współpracy z [...] prowadziłoby do postawienia w stan oskarżenia, - jakoby brak możliwości wykonywania zawodu po zwolnieniu z pracy miał nie wynikać z prowadzenia przez Wnioskodawcę działalności antykomunistycznej, - jakoby Wnioskodawca nie był rozpracowywany lub inwigilowany przez komunistyczna Służbę Bezpieczeństwa pod kątem prowadzenia działalności antykomunistycznej lub kontaktów z osobami związanymi z opozycją antykomunistyczną, pomimo, że pozostawał w zainteresowaniu służb do stycznia 1990 r., nadto doznawał wielokrotnych szykan, co znalazło odzwierciedlenie w późniejszych artykułach politycznych, - brak wyszczególnienia co interesowało Służbę Bezpieczeństwa względem Wnioskodawcy wynikało jedynie z wybrakowania akt i celowego ich zniszczenia. W ocenie Wnioskodawcy wystarczająco wykazał, że jego działalność w podziemnych strukturach [...] trwała ponad [...] lata. Bezpośrednim przełożonym był szef okręgu [...], pośrednim szef [...] oraz z ramienia [...]. Do wniosku przedłożył opinię prof. [...]oraz [...]. Wnioskodawca zamierzał zwrócić się o kolejne zaświadczenie do [...], jednak ten zmarł 21 listopada 2021 r. Końcowo Wnioskodawca podkreślił, że jego zdaniem wypełnia dyspozycję zarówno art. 2 jak i art. 3 ustawy. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 5 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 12 listopada 2021 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie wskazał, iż w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ podjął czynności uzupełniające zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W dniu 27 grudnia 2021 r. zwrócił się z wnioskiem do [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku Strony. Zaznaczył jednocześnie, ze opinia nie jest dla organu wiążąca, jednak z uwagi na to, że członkowie Rady są doświadczonymi działaczami opozycji antykomunistycznej może stanowić nieocenioną pomoc w zrozumieniu specyfiki środowisk antykomunistycznych działających na danym terenie kraju i stanowić środek pomocniczy w ocenie działań podejmowanych przez Wnioskodawcę. Uchwałą nr [...] z dnia 25 stycznia 2022 r. Rada jednogłośnie negatywnie zaopiniowała wniosek Strony. Nadto organ dokonał sprawdzenia czy Wnioskodawca figuruje w - internetowej bazie danych projektów: "katalog.bip.ipn.gov.pl" i "Encyklopedia Solidarności" prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej, - w serwisie "szukajwarchiwach.gov.pl" prowadzonym przez Narodowe Archiwum Cyfrowe, - portalu historycznym Instytutu Historycznego Nurtu Niepodległościowego im. Andrzeja Ostoja Owsianego pt. "Encyklopedia KPN", a także w wykazach prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej: - poborowych powołanych do odbycia dwuletniej zasadniczej służby wojskowej, - żołnierzy rezerwy powołanych na trzymiesięczne szkolenie wojskowe w ramach służby czynnej, - osób wytypowanych przez pion Departamentu III MSW do dobycia zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń w bieżącym roku z dnia 29 października 1982 r. - elektronicznym inwentarzu archiwalnym akt spraw karnych z okresu stanu wojennego. Wskazane źródła nie zawierały informacji o działalności opozycyjnej Wnioskodawcy lub doznanych przez niego represjach. Pismem z dnia 24 lutego 2022 r. organ zawiadomił Stronę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz wskazał, jakie przesłanki prawa materialnego, niezbędne do wydania decyzji pozytywnej nie zostały spełnione. W ocenie organu Strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów, które w sposób niebudzący wątpliwości potwierdziłyby, że przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialności karną, działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Podkreślił, w powołaniu na orzecznictwo sadów administracyjnych, że działalność z art. 2 ustawy to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. W dalszej kolejności organ wskazał, że dokonał oceny oświadczenia złożonego przez prof. [...] z dnia 8 grudnia 2021 r., stwierdzając, że wskazane oświadczenie nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność spełnienia przez Stronę przesłanek z art. 2 lub art. 3 ustawy, z uwagi na ogólność zawartych w nim twierdzeń. Wskazał, że treść oświadczenia jest bardzo nieprecyzyjna. Zwrócił uwagę na zachodzące nieścisłości, m.in. z treści oświadczenia wynika, że świadek poznał Wnioskodawcę na początku lat 90-tych a jednocześnie, że wiedzę o działalności Wnioskodawcy posiada od nieżyjącego już [...]. Organ nie dał wiary oświadczeniu, ponieważ świadek nie był bezpośrednim świadkiem antykomunistycznej działalności Wnioskodawcy lub doznanych represji, a zna ją jedynie z przekazu nieżyjącego [...] i samego Wnioskodawcy. Świadek nie posiada statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Nadto organ zwrócił uwagę, iż w treści oświadczeń [...] z dnia 20 kwietnia 2006 r. oraz z dnia 20 grudnia 1992 r. nie wspomina o działalności Wnioskodawcy w ramach struktur antykomunistycznych, a jedynie o nagłaśnianiu nadużyć w spółdzielni mieszkaniowej, a także o wydaleniu z pracy jednak nie na skutek wystąpienia wolnościowego. Odnosząc się do oświadczenia [...] z dnia 9 grudnia 2021 r. zauważył, że świadek lakonicznie odniósł się do działalności Wnioskodawcy, z oświadczenie nie wynika by spełnił przesłanki z art. 2 lub 3 ustawy, a jedynie, że Wnioskodawca uczestniczył w latach 1987-1989 w zebraniach organizacyjnych [...] reprezentując grupę działania [...] z [...]. Nadto, z uwagi na potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej świadka [...], organ dokonał przeglądu akt administracyjnych sprawy w/w świadka, tj. osoby, z którą miał współdziałać Wnioskodawca, jednak nie odnalazł jakiejkolwiek wzmianki o Wnioskodawcy. Organ dokonał ponownej oceny oświadczenia [...]. Zwrócił uwagę na lakoniczności oświadczenia, brak wskazania m.in. z jaką częstotliwością wnioskodawca miał otrzymywać od niego i kolportować wydawnictwa podziemne, nie wymienił żadnego z tytułów literatury antykomunistycznej ani nie wskazał osób, którym miał dostarczać w/w wydawnictwa, nie wskazał również żadnych osób, z którymi Wnioskodawca miał współpracować. Podkreślił, iż sama przynależność do [...] nie jest podstawą do uznania, że Strona spełnia warunki określone w art. 2 ustawy. Działalność w strukturach [...] po 4 czerwca 1989 r. nie stanowi podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Podobnie jak w przypadku świadka [...], z uwagi na potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej świadka [...], organ dokonał przeglądu akt administracyjnych sprawy w/w świadka, tj. osoby, z którą miał współdziałać Wnioskodawca, jednak nie odnalazł jakiejkolwiek wzmianki o Wnioskodawcy. W ocenie organu, Wnioskodawca nie przedstawił również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Organ wyjaśnił, że art. 3 zawiera zamknięty katalog okoliczności stanowiących podstawę po potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powód politycznych. Organ nie może dokonać potwierdzenia z innych przyczyn niż w nim wymienione. Za osobę represjonowaną może być uznana jedynie osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. W odniesieniu do art. 3 pkt 3 lit. b ustawy Wnioskodawca podniósł, że był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niego bezprawne działania, na co wskazuje "odpis w Wypisu z kartoteki odtworzeniowej". Z dokumentu wynika, że służby PRL interesowały się Wnioskodawcą jako potencjalnym kandydatem na tajnego współpracownika. Jednak, na co zwrócił uwagę organ, inwigilacja musi mieć związek z wzięciem udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona nie przedstawiła natomiast dowodów by brała udział w takim wystąpieniu. W zakresie art. 3 pkt 3 lit. c ustawy Wnioskodawca podniósł, że w latach 80-tych był pozbawiony swojego zawodu, jednak i taka sytuacja musi mieć związek z udziałem w wystąpieniu wolnościowym, natomiast Wnioskodawca nie wykazał by brał udział w takowym wystąpieniu, które skutkowałoby pozbawieniem możliwości wykonywania swojego zawodu. Wnioskodawca podnosił także, że rozwiązano z nim umowę o pracę. Z dołączonego świadectwa pracy i całości zebranych dokumentów nie wynika, że zwolnienie było skutkiem udziału Strony w wystąpieniu wolnościowym. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów by brał udział w wystąpieniu, które skutkowałoby rozwiązaniem umowy o pracę, w związku z czym nie zachodzą przesłanki wystarczające do uznania, że Strona spełniła warunki, o których mowa w art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. Organ miał również na uwadze Uchwałę Rady Konsultacyjnej, którą negatywnie zaopiniowano przedmiotowy wniosek Strony. W konkluzji organ podkreślił, że Strona aktywnie uczestniczyła w postępowaniu, jednak koncentrowała się na przedstawieniu swojej oceny dowodów, kwestionowaniu czynności podejmowanych przez organ, podnoszeniu zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania administracyjnego, nie podjęła natomiast współpracy w celu ustalenia prawdy obiektywnej i nie przedstawiła dowodów na poparcie swoich twierdzeń. W ocenie organu Strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie ustalono, by Strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy lub podlegała którejkolwiek z represji z art. 3 ustawy. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący podtrzymał stanowisko prezentowane w toku postępowania przed organem administracji publicznej, w tym treść pism przedłożonych do sprawy. Podkreślił, iż: - był osobą inwigilowaną przez organy bezpieczeństwa państwa, wobec której podjęto bezprawne oddziałania polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, - był osobą pozbawioną możliwości wykonywania swojego zawodu, - był osobą, z którą w ramach szykan została rozwiązana umowa o pracę. Ponadto dodał, iż [...] nie był bezpośrednim świadkiem podziemnej działalności Skarżącego, ale "wiedział o niej", doradził, gdzie może się ukrywać przed Służbą Bezpieczeństwa. Poza [...], wymienił jeszcze siedem nieżyjących już osób, które mogłyby potwierdzić działalność Skarżącego. Zwrócił uwagę na wagę oświadczeń prof. [...], [...], a także na osobiste kontakty z [...], w tym podarowaną książkę w lipcu 2001 r. Przywołał również część z opracowanego życiorysu. Nadmienił również, że po Okrągłym Stole zaangażował się na nowo w działalność [...] w 1990 r. z uwagi na wcześniejszą działalność opozycyjną został wybrany Przewodniczącym [...] przy [...], pomimo wyrzucenia z pracy w lipcu 1990 r. został przywrócony po 3 dniach bez procesu sądowego. Skarżący wyraził nadzieję na uznanie skargi za zasadną, gdyż brak zmianek na temat działalności opozycyjnej w IPN, zarówno z okresu komunistycznego jak i postkomunistycznego nie oznacza, w ocenie Skarżącego, zaprzeczenia tej działalności. W tym zakresie ponownie podkreślił zasadniczy dokument – Odpis z Wypisu z Kartoteki Odtworzeniowej IPN w [...] z dnia 16 stycznia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 29 września 2022 r. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Był inwigilowany i pozbawiony możliwości podjęcia pracy. Skarżący wniósł o przesłuchanie świadków – członków [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz świadka [...] i [...]. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, m.in., że materiał dowodowy zgromadzony w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie daje podstaw do uznania, aby w niniejszej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wskazanych w art. 2 lub art. 3 ustawy. Sąd pierwszej instancji podzielił ponadto stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż wobec nieuzyskania dokumentów czy informacji potwierdzających, że skarżący spełnia przesłanki z art. 2 i 3 ustawy, organ nie miał obowiązku dalszego, bezgranicznego poszukiwania dokumentów, niejako w zastępstwie skarżącego, dowodów mających potwierdzić korzystne dla skarżącego okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2020 r., sygn. II OSK 1452/20, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. IV SA/Wa 2775/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2022 r. II SA/Łd 886/21). Przedłożone przez Skarżącego dowody, w tym oświadczenia świadków nie dają podstaw dla uznania, aby Skarżący mógł zostać uznany za działacza opozycji antykomunistycznej, w rozumieniu art. 2 ustawy, ponieważ brak jest dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia łącznie przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Także pozostałe zgromadzone w sprawie dowody tej okoliczności nie potwierdzają. Należy mieć na uwadze, że działalność określona w art. 2 ustawy, to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Działalność w ramach struktur zakłada członkostwo w określonej grupie, czego skarżący nie wykazał. Okoliczność przynależności skarżącego do struktur organizacyjnych nie została również potwierdzona przez IPN (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. IV SA/Wa 1702/20). Analiza poszczególnych przesłanek określonych w art. 3 ustawy, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, również nie daje podstaw dla uznania ich występowania na gruncie niniejszej sprawy. Dokonując analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy należy bowiem uwzględniać dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie, tj. udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności (w tym określone w lit. b, c i d art. 3 pkt 3 ustawy). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na ustalenie spełnienia zasadniczej przesłanki, tj. udziału w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w przywołanej regulacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji należało stwierdzić, że organ administracji publicznej podejmując w sprawie rozstrzygnięcia nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, a interpretacja unormowań materialnoprawnych nie wzbudza zastrzeżeń. Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że w orzekaniu obowiązany jest kierować się przepisami prawa i dokonywać oceny zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych, które legły u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia. Przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna pozwoliła na stwierdzenie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 2 i art. 3 ustawy. Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w tym naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji. W odniesieniu natomiast do wniosku o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków, sformułowanego podczas rozprawy w dniu 29 września 2022 r., wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Stąd też Sąd nie uwzględnił przedmiotowego wniosku. Sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, niewłaściwe oraz nieadekwatne zastosowanie norm prawnych wynikających z postanowień ustawy z dnia 20.03.2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U z 2018 r. poz. 690), a konkretnie art. 2 ust. 1 przedmiotowej ustawy w zakresie: [zachowano oryginalną pisownię] "odnoszącym się do braku pozytywnego odniesienia się wobec pisemnych oświadczeń świadków tj. [...] i [...] którzy w sposób właśnie jasny i bezdyskusyjny potwierdzili zarówno działalność opozycyjną w latach [...] (a nawet do [...]) skarżącego w szeregach [...] tj. czasokres znacząco przekraczający 12 miesięcy !!!!!!!!!! Równie nietrafnie, w sposób całkowicie chybiony został potraktowany przedstawiony przez skarżącego dowód z wypisu z kartoteki odtworzeniowej stwierdzający fakt permanentnej inwigilacji jego osoby przez chor. [...]". Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; 2. uchylenie decyzji z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr [...]; 3. nadanie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej; 4. rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie; 5. obciążenie strony przeciwnej kosztami procesu. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Rozpatrzenie skargi kasacyjnej należy poprzedzić pewną uwagą wstępną. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wyrażone w art. 183 § 1 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko z perspektywy Sądu, ale także wpływa na obowiązki profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego skargę kasacyjną dla reprezentowanego przezeń podmiotu. Podstawy skargi kasacyjnej wyznaczają granice rozpoznania sprawy w drugiej instancji sądowej. Wyrażają się one we wskazaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przedstawienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjne i powinny być one jednoznacznie sprecyzowane (art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Jednak postawiony Sądowi zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, niewłaściwe oraz nieadekwatne zastosowanie norm prawnych wynikających z postanowień ustawy z dnia 20.03.2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U z 2018 r. poz. 690), a konkretnie art. 2 ust. 1 przedmiotowej ustawy jest sformułowany wadliwie. Zarzut skargi kasacyjnej powołuje w swych podstawach prawnych przepisy prawa materialnego, w ocenie skarżącego kasacyjnie naruszone przez Sąd meriti, które to przepisy były podstawą orzekania przed organami administracji, nie wiążąc ich z naruszeniem norm postępowania sądowego przez wojewódzki sąd administracyjny w toku sprawowanej kontroli. Sąd nie stosuje wprost przepisów administracyjnego prawa materialnego, a jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. Tym niemniej to nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. Zatem uchybienie przez Sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów prawa materialnego, nie może też aktywnie sam podejmować czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd administracyjny nie jest zobowiązany, jak oczekuje tego strona skarżąca kasacyjnie do czynienia własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, bowiem zastępowałby w tym zakresie organ i postępowanie sądowoadministracyjne kwalifikowałoby się jako rodzaj trzeciej instancji w tym postępowaniu, co z punktu widzenia zakresu kognicji sądów administracyjnych jest niedopuszczalne. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych co do zasady mają jedynie charakter kasacyjny. Stąd też Sąd kontroluje jedynie, czy to organy administracji publicznej prowadząc postępowanie uczyniły zadość przepisom prawa wyznaczającym zasady ich procedowania. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy było zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1688/07 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy też domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjne sformułowane przez stronę postępowania, w tym domyślać się i uzupełniać przedstawioną w rozpoznawanym środku prawnym argumentację. Dlatego też do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, a w przypadku kiedy przepis składa się z wielu jednostek redakcyjnych wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, której naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. W art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymieniono dwie formy naruszenia prawa materialnego umożliwiające zaskarżenie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji: błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy, bądź też zastosowaniu normy nieobowiązującej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Jakkolwiek te dwie postacie naruszenia prawa materialnego w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił. Dlatego stawiając w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, strona powinna określić, czy naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię lub jego niewłaściwe zastosowanie. W pierwszym przypadku należy wskazać, jak naruszony przepis zinterpretował sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka, zdaniem strony, powinna być jego prawidłowa wykładnia. Wskazując na drugą postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd pierwszej instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do stanu faktycznego ustalonego w sprawie i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2025 r., III FSK 685/23, Legalis). Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Przechodząc do wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych podnieść w pierwszej kolejności należy, że nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne, czy pomoc pieniężną. Ustawa o działaczach opozycji dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią: "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie z powodów politycznych, co powoduje, że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez organ żądanego przez wnioskodawcę statusu (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2024 r., III OSK 3288/21, Legalis). W niniejszej sprawie skarżący nieskutecznie wykazywał, że zaistniały w stosunku do niego przesłanki uznania za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał obiektywnej i rzetelnej oceny stanowiska organu odnośnie do podawanych przez skarżącego okoliczności w aspekcie ich zakwalifikowania, jako nie dających podstaw, aby uznać, że ziściły się przesłanki umożliwiające z tych powodów przyznanie stronie wnioskującej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej na podstawie odpowiednio art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Tej kwalifikacji, przy zastosowaniu przepisów prawa materialnego, strona skarżąca nie podważyła w skardze kasacyjnej. Okoliczności powołane w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej były bowiem badane, na wniosek organu, przez Instytut Pamięci Narodowej, który w przesłanej korespondencji wskazał, że w zasobach Instytutu nie zachowała się żadna wzmianka o działalności opozycyjnej zainteresowanego lub o doznanych przez niego represjach. Ocena prawna Sądu I instancji została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i brak jest podstaw do jej powielania w tym miejscu. Wskazać jedynie należy, że przedłożone przez skarżącego dowody, w tym oświadczenia świadków nie dają podstaw dla uznania, aby skarżący mógł zostać uznany za działacza opozycji antykomunistycznej, w rozumieniu art. 2 ustawy, ponieważ brak jest dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia łącznie przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Natomiast analiza poszczególnych przesłanek określonych w art. 3 ustawy, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, również nie daje podstaw dla uznania ich występowania na gruncie niniejszej sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na ustalenie spełnienia zasadniczej przesłanki, tj. udziału w wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa w przywołanej regulacji. Ponadto pozostałe zgromadzone w sprawie dowody tych okoliczności nie potwierdzają. Należy zatem uznać, że organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenili, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione okoliczności uzasadniające potwierdzenie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ opierał się przy tym zarówno na dowodach dostarczonych przez skarżącego, jak również dowodach pozyskanych we własnym zakresie. Z powyższego wywiódł wnioski, które w sposób racjonalny uzasadnił w wydanej decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy o działaczach opozycji, który to przepis wymienia enumeratywnie okoliczności, jakie muszą zachodzić wobec osoby, aby przyznać jej status represjonowanego. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena przez organ administracji, a następnie Sąd pierwszej instancji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2022 r., III OSK 1040/21, Legalis). Mając na uwadze powyższe okoliczności, wbrew treści skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organ administracji zgromadził kompletny materiał dowodowy i zasadnie przyjął, że brak jest dostatecznych podstaw, aby potwierdzić, że skarżący posiada status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów ustawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.