II SA/Sz 130/10
WyrokWSA w Szczecinie2010-04-29
Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Marzena Iwankiewicz, Mirosława Włodarczak-Siuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, który nabył lokal mieszkalny przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej na jego zakup, ale do dnia zakupu nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, jest uprawniony do otrzymania takiej pomocy?Ratio decidendi
Funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, jeśli w momencie składania wniosku nie posiadał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Nabycie lokalu przed złożeniem wniosku nie wyklucza automatycznie tego uprawnienia, o ile w chwili składania wniosku funkcjonariusz nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Decydujące znaczenie ma sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza w momencie składania wniosku, a nie data nabycia lokalu.Stan faktyczny
Funkcjonariuszka Służby Więziennej złożyła wniosek o pomoc finansową na zakup lokalu mieszkalnego, dołączając akt notarialny zakupu z dnia [...]r. Organy odmówiły przyznania pomocy, wskazując, że w momencie składania wniosku funkcjonariuszka już posiadała i zamieszkiwała nabyty lokal. Skarżąca argumentowała, że przepisy dopuszczają przyznanie pomocy na lokal już zakupiony, a wniosek złożyła po uzyskaniu wszystkich dokumentów. Organy odwoławcze utrzymały decyzję w mocy, powołując się na uchwałę NSA, która podkreśliła znaczenie sytuacji mieszkaniowej w momencie składania wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę
Dyrektor Aresztu Śledczego w Międzyrzeczu decyzją z dnia [...] r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 85 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r., Nr 132, poz. 1235), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]r. – odmówił A. B. przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że A. B. –funkcjonariusz Służby Więziennej od [...].- jest zatrudniona w Areszcie Śledczym. Wnioskodawczyni prawo do lokalu mieszkalnego własnościowego położonego w [...], o powierzchni użytkowej [...]m2 uzyskała na podstawie umowy kupna-sprzedaży aktem notarialnym z dnia [...]r. i w lokalu tym zamieszkała [...]r. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego złożyła w dniu [...]r., co w świetle przepisów wyklucza przyznanie pomocy ponieważ na dzień złożenia wniosku funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.
A. B. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniosła odwołanie domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy i przyznania jej prawa do pomocy finansowej na zakup mieszkania.
Strona podniosła w uzasadnieniu odwołania między innymi, że od chwili wstąpienia do Służby Więziennej cały czas nie posiadała lokalu mieszkalnego, nie miała zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i była zameldowana u rodziców
w miejscowości [...]. W dniu [...]nabyła lokal mieszkalny położony
w [...]za [...]zł. Na powyższy cel zaciągnęła w banku [...]kredyt preferencyjny mieszkaniowy. W lokalu tym faktycznie zamieszkała w dniu
[...]r. Od [...]r. do dnia [...]pobierała równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu mieszkalnego. Raport o zaprzestanie wypłaty równoważnika złożyła [...] r. i w tym samym dniu złożyła raport o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego- stosownie do art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
W przekonaniu odwołującej się, decyzja narusza prawo materialne poprzez błędną interpretację art. 90 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej w związku z § 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwość z dnia 24 czerwca 2003 r.
w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Skoro bowiem, zgodnie z tymi przepisami rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi fakt ubiegania się o pomoc finansową może być m.in. umowa kupna-sprzedaży lokalu mieszkalnego, oznacza to, że ustawodawca przewidział możliwość przyznania takiej pomocy na lokal już zakupiony, będący w posiadaniu wnioskującego o przyznanie takiej pomocy. Również sama ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje wygaśnięcia prawa do uzyskania pomocy na skutek upływu czasu, czy też zrealizowania zamierzenia, na jakie pomoc jest przeznaczona przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie. Art. 90 ust. 1 mówi wprawdzie, że pomoc finansowa przysługuje "na nabycie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego", lecz stwierdzenie to określa jedynie cel na jaki pomoc jest przyznawana nie limitując czasu w jakim może być przyznana. Jeśli więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to – zdaniem strony - dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone.
Powołując się na § 4 pkt 3 wskazanego rozporządzenia A. B. wywiodła ponadto, że ustalenie ceny metra kwadratowego powierzchni lokalu mieszkalnego przyjmowanej do obliczenia wysokości pomocy finansowej możliwe jest dopiero po przedłożeniu umowy kupna-sprzedaży. Tak więc złożenie wniosku
o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań zaciągniętych na zakup jest możliwe, a raczej konieczne właśnie po dokonaniu tego zakupu.
Skarżąca wyraziła ponadto przekonanie, że wszystkie składane dotychczas przez funkcjonariuszy SW wnioski były składane po zakupie lokalu mieszkalnego
i wszystkie były rozpatrzone na korzyść funkcjonariuszy. Nie może zatem zrozumieć dlaczego nastąpiła taka nagła zmiana interpretacji przepisów i dlaczego nie wprowadzono konkretnego czasu na zapoznanie funkcjonariuszy z tym stanowiskiem. Gdyby w [...]r. miała świadomość, że jej wniosek zostanie rozpatrzony odmownie, to wówczas wniosek ten złożyłaby jeszcze przed podpisaniem umowy kupna-sprzedaży lokalu.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, decyzją z dnia [...]. działając na podstawie art. 104, 127§ 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 90 ust. 1 i 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy identycznie jak organ I instancji z tym, że ponadto ustalił, że z treści złożonego przez stronę wraz w wnioskiem aktu notarialnego z dnia [...]. wynika, że lokal mieszkalny, który nabyła winien być wydany w jej posiadanie do dnia [...]r.
Organ II instancji nie zgodził się z wnioskami, jakie A. B. wyprowadziła w odwołaniu w oparciu o § 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 24 czerwca 2003 r. i wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku, należy uwzględnić stan faktyczny sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza, tzn. czy w dacie złożenia wniosku posiadał (mieszkał, zajmował) lokal o przysługującej powierzchni mieszkalnej. W rozpatrywanej sprawie za istotną dla tego stanu faktycznego uznał okoliczność, że lokal powinien stronie być wydany w dniu [...]r. oraz brak informacji, że nie można było w nim zamieszkać, a także oświadczenie strony o zamieszkaniu w lokalu w dniu [...]r.
Dyrektor Okręgowy przyznał, że zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych jak i organów administracji publicznej co do występującego w sprawie problemu interpretacyjnego było niejednolite. Organ powołał się na porządkującą ten stan rozbieżności uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. I OPS 7/08, na której się oparł wyjaśniając w konkluzji, że istotna jest więc sytuacja mieszkaniowa (w miejscu pełnienia służby) funkcjonariusza w chwili składania wniosku, a nie w momencie nabycia domu czy mieszkania.
A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie skargę na powyższą decyzję ostateczną domagając się jej zmiany lub uchylenia i przyznania jej pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego.
Skarżąca po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania i rozstrzygnięć organów Służby Więziennej w sprawie wywołanej jej wnioskiem w dalszym ciągu podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu oparte na rozumowaniu wysnutym z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zdaniem strony, skoro zgodnie z przepisami tego rozporządzenia dokumentami potwierdzającymi fakt ubiegania się o lokal mieszkalny lub dom jednorodzinny może być m. in. umowa kupna lokalu mieszkalnego, tym samym oznacza to, ze ustawodawca przewidywał możliwość przyznania takiej pomocy na lokal (dom) już zakupiony, będący w posiadaniu wnioskującego o przyznanie takiej pomocy. Skarżąca wyjaśniła, że chcąc spełnić powyższe wymogi formalne, po zakończeniu procedury związanej z zakupem mieszkania złożyła wniosek w dniu [...]r. gdy posiadała wszystkie niezbędne dokumenty (m.in. umowę kupna mieszkania w postaci aktu notarialnego). Wraz z wnioskiem złożyła dokumenty wskazujące na to, że przed zakupem lokalu mieszkalnego w [...]r. spełniała warunki do przyznania jej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej a co za tym idzie – do pomocy finansowej na uzyskanie takiego lokalu. Zdaniem strony, skoro przepisy prawa materialnego określając cel pomocy nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni, może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza. Fakt, że przed złożeniem wniosku była już właścicielką lokalu mieszkalnego i w nim zamieszkiwała, nie powinien pozbawiać jej prawa do otrzymania pomocy finansowej, zwłaszcza że nie ubiegała o pomoc na uzyskanie kolejnego lokalu, ale na spłatę zobowiązań finansowych związanych z nabyciem właśnie tego lokalu.
W przekonaniu skarżącej, w jej sprawie istotne znaczenie ma również "aspekt moralny" przez co rozumie swoje poczucie krzywdy wynikające z opieszałości odpowiednich służb Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej
w zapoznaniu funkcjonariuszy z treścią uchwały NSA, na którą organ ten powołał się
w swojej decyzji, mimo że już pismem z dnia [...]r. Zastępca Dyrektora Generalnego Służby Więziennej obligował do uwzględniania tej uchwały przy przyznawaniu funkcjonariuszom "świadczeń mieszkaniowych". Do jej jednostki macierzystej uchwała ta wpłynęła [...]r. lecz nic nie zrobiono żeby zapoznać
z nią funkcjonariuszy.
W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że nie powinna ponosić takiej straty (kilkadziesiąt tysięcy złotych), bowiem tak istotna zmiana interpretacji przepisów winna być osobom zainteresowanym udostępniona, zwłaszcza że zmiana ta nie wynika z wprowadzenia nowych aktów normatywnych bądź zmiany przepisów dotychczasowych, a jedynie była "kierunkową interpretacją uchwały, która wprost nie rozstrzyga tej kwestii, a każdorazową sytuację faktyczną nakazuje interpretować na podstawie całości dostępnej dokumentacji w sprawie.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do zarzutu skargi o braku zapoznania funkcjonariuszy z treścią uchwały NSA wyjaśnił, że początkowo nie dostrzeżono wynikającej z niej istotnej zmiany interpretacji przepisów i dlatego dopiero po naradzie w [...]r. zapoznano z nią funkcjonariuszy w podległych jednostkach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że w toku tej kontroli badana jest zgodność zaskarżonego ostatecznego aktu administracyjnego z obowiązującym, w dniu jego wydania, prawem materialnym oraz z przepisami prawa procesowego zaś względy poza prawne nie są brane pod uwagę.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że A. B., funkcjonariusz Służby Więziennej w służbie stałej, zatrudniona w Areszcie Śledczym w [...]w dniu [...]r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego. Do wniosku tego dołączyła akt notarialny z dnia [...]r. stanowiący umowę kupna - sprzedaży lokalu mieszkalnego o powierzchni [...]m2 położonego w [...], który miał być jej wydany przez sprzedającego do dnia [...]r., a w którym zamieszkała w dniu [...]r. Nadto strona do wniosku dołączyła zawartą z bankiem umowę kredytową na kwotę [...]zł, gdyż ubiegała się o pomoc na spłatę tego kredytu zaciągniętego na zakup przedmiotowego mieszkania.
Niesporne jest również miedzy stronami, że do dnia nabycia powyższego mieszkania własnościowego A. B. nie posiadała żadnego (własnościowego lub przyznanego na podstawie decyzji administracyjnej) lokalu mieszkalnego o powierzchni odpowiadającej przysługującym jej normom lub domu jednorodzinnego i z tytułu braku odpowiedniego lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej otrzymywała - do dnia [...]r. – stosowny równoważnik pieniężny.
Spór zaistniały w niniejszej sprawie dotyczy natomiast kwestii terminu, w którym funkcjonariusz Służby Więziennej powinien złożyć wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Według organów orzekających w sprawie wniosek ten powinien wyprzedzać w czasie fakt nabycia określonego lokalu mieszkalnego, w przekonaniu zaś strony, dopuszczalne jest złożenie wniosku już po zrealizowaniu transakcji nabycia odpowiedniego mieszkania (domu jednorodzinnego), bowiem dopiero wówczas możliwe jest dołączenie do wniosku niezbędnych, wymaganych aktem wykonawczym do ustawy, dokumentów obrazujących rodzaj, powierzchnię lokalu mieszkalnego oraz cenę kupna i zaciągnięte kredyty.
W ocenie Sądu w sporze tym skarżąca nie ma racji.
Zagadnienie mieszkań funkcjonariuszy Służby Więziennej regulują kompleksowo przepisy Rozdziału 6 (art. 85-95) ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zwanej dalej ustawą o S.W.
Zgodnie z art.90 ust.1 tej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.
Przepis ten posiada brzmienie pierwotne, bowiem od chwili uchwalenia ustawy nie uległ zmianie.
Interpretacja tego przepisu w okresie jego funkcjonowania nie była jednolita.
W czasie obowiązywania wydanego na podstawie art. 90 ust. 2 aktu wykonawczego, którym było pierwotnie zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia
30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. M.S. 97.4.50) nie było rozbieżności poglądów co do stanowiska, że pomoc finansowa udzielona na uzyskanie lokalu mieszkalnego ma stanowić dofinansowanie kosztów jakie mają być poniesione na określony cel prowadzący do nabycia lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego).
Zmiana art. 90 ust. 2 ustawy o S.W. wynikająca z ustawy z dnia 6 lipca 2001 r.
(Dz. U. Nr 81, poz. 877) stanowiła podstawę prawną wydanego przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2003 r. (Dz. U. Nr 132 poz. 1235)
w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z dniem wejścia w życie tego rozporządzenia poprzednio obowiązujący akt wykonawczy utracił moc.
Na gruncie tak ukształtowanego stanu prawnego, poprzednio ugruntowane orzecznictwo utraciło jednolity charakter.
W wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. (sygn. akt I OSK 849/07) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jeżeli funkcjonariusz ubiegający się o pomoc finansową
w chwili złożenia wniosku o przyznanie takiej pomocy posiada już wymieniony w art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej lokal mieszkalny, którego powierzchnia mieszkalna odpowiada należnym normom zaludnienia, to nie przysługuje mu uprawnienie do otrzymania przydziału lokalu służbowego, a tym samym nie ma prawa do pomocy finansowej. Zgodnie bowiem z art. 91 ustawy osoba, która dysponuje stosownym lokalem, nie może ubiegać się o przydział lokalu służbowego. Reguła ta ma zastosowanie również w sytuacji, gdy funkcjonariusz zaciągnął kredyt bankowy na kupno domu (lokalu mieszkalnego) lub nabył taki dom (lokal) na raty i ubiega się o pomoc finansową z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań finansowych związanych z kupnem tego domu (lokalu).
Z kolei w wyroku z dnia 7 marca 2008 r. (sygn. akt I OSK 347/07) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nabycie przez funkcjonariusza udziału we współwłasności domu mieszkalnego przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w sytuacji, gdy do dnia zakupu tego udziału funkcjonariusz ten nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w sposób określony w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, nie wyłącza tego funkcjonariusza z kręgu osób uprawnionych do otrzymania takiej pomocy. Fakt, że w dniu złożenia wniosku o pomoc, funkcjonariusz ten był już współwłaścicielem domu, nie pozbawił go prawa do omawianego świadczenia pieniężnego, gdyż ubiegał się on o pomoc finansową nie na uzyskanie innego od posiadanego w dniu złożenia wniosku lokalu, ale na spłatę zobowiązań.
Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 1833/07) formułując tezę: " Artykuł 90 ust. 1 ustawy z 1996 r. o Służbie Więziennej nie określa w jakiej dacie, to jest przed, czy po nabyciu lokalu wniosek o przyznanie pomocy ma być wniesiony. Wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy może być również złożony po dokonaniu zakupu lokalu mieszkalnego."
Na gruncie takiego orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach w tym przedmiocie Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił z wnioskiem o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy dopuszczalne jest przyznanie funkcjonariuszowi Służby Więziennej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r.
o Służbie Więziennej w sytuacji, gdy nabycie przez funkcjonariusza domu mieszkalnego miało miejsce przed złożeniem przez niego wniosku o przyznanie pomocy, a do dnia zakupu wspomnianego domu funkcjonariusz ten nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w sposób określony w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej".
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale OPS 7/08 z dnia 29 kwietnia 2009 r. uznał, iż:
"1. Nabycie domu (lokalu) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy
z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.).
2. Trudno mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy w stanie surowym.
3. Wykładnia celowościowa przepisów rozdziału 6 ustawy prowadzi do wniosku, że
w przypadkach takich jak: umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, ale przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim - funkcjonariusz Służby Więziennej nie powinien być pozbawiony prawa do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy."
W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA między innymi stwierdził, iż "wyjaśnianego zagadnienia prawnego nie można zatem wiązać wyłącznie z datą nabycia przez funkcjonariusza domu (lokalu) mieszkalnego, ani też wyłącznie z datą złożenia wniosku o pomoc finansową, albowiem istotne jest przede wszystkim to, czy funkcjonariusz ma zaspokojone prawo do mieszkania w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Nabycie domu (lokalu) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy.
Decydujące znaczenie ma bowiem, co należy jeszcze raz podkreślić, sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Istotne zatem jest to, jak należy rozumieć zaspokojenie prawa funkcjonariusza do lokalu, a inaczej mówiąc zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych z uwzględnieniem przysługującej normy powierzchni mieszkalnej (art. 85 ust. 2 oraz art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).
Warunek ten w kontekście prawa funkcjonariusza do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, należy - co do zasady - powiązać z istnieniem określonych w art. 91 ust. 1 ustawy przesłanek do otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 90 ust. 1 pomoc finansowa dotyczy uzyskania:
1) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,
2) domu jednorodzinnego,
3) lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.
Bezspornym zatem jest, że pomoc ta nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek, posiada (mieszka, zajmuje) taki lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej. Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania. Trudno bowiem mówić
o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu
w budowie czy w stanie surowym."
Cytowana uchwała została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 15 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. Uchwały przewidziane w tym przepisie - jak wyjaśniono w jej uzasadnieniu – "mają istotne znaczenie dla funkcjonowania sądownictwa administracyjnego, a ich podstawowym celem jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Są one przy tym podejmowane nie w konkretnej sprawie, lecz in abstracto." Oznacza to, że odejście od wykładni ustalonej w takiej uchwale wymaga dochowania szczególnego trybu postępowania sądu określonego w art. 269 P.p.s.a.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, skarżąca była właścicielką i zajmowała lokal mieszkalny położony w [...], odpowiadający przysługującej jej rodzinie powierzchni mieszkalnej, położony w miejscowości pełnienia służby – miała więc zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu ustawy o S.W.
W świetle wykładni zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny
w cytowanej powyżej uchwale (OPS 7/08 ), którą skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela, organy Służby Więziennej wydając decyzje odmawiające A. B. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego prawidłowo zinterpretowały obowiązujące przepisy ustawy o Służbie Więziennej – art.90 ust.1 w związku z art. 91.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy także dodać, że z przepisów wyżej wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r.
w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej, nie można wyprowadzać wniosku, że skoro fakt ponoszonych przez funkcjonariusza wydatków może potwierdzać nie tylko umowa przedwstępna, ale także umowa kupna domu czy lokalu (§ 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia), to uprawnienie do pomocy finansowej należy oceniać na dzień nabycia domu (lokalu), niezależnie od daty złożenia wniosku. Podobnie, z możliwości potwierdzenia faktu ubiegania się przez funkcjonariusza o dom (lokal) umową o spłatę zobowiązań zaciągniętych na cele mieszkaniowe (§ 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia) nie można wywodzić uprawnień do żądania w każdym czasie pomocy finansowej na spłatę wydatków poniesionych
w związku z uzyskanym domem (lokalem).
Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej Minister Sprawiedliwości otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia jedynie wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, a także rodzajów dokumentów wymaganych przy ubieganiu się
o przyznanie tej pomocy.
Delegacja ta nie daje natomiast takiego upoważnienia do określenia warunków nabycia prawa do uzyskania pomocy finansowej. Prawo to określa bezpośrednio ustawa o Służbie Więziennej w art. 90 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 1 i art. 91 ust. 1. Nie można tego prawa wywodzić w drodze interpretacji rozwiązań prawnych wynikających z aktu wykonawczego. Prawo do uzyskania świadczenia (jego cel i zakres) należy zatem oceniać jedynie w oparciu o przepisy ustawy (por. wyroki NSA z dnia18 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1220/04, LEX 164737 oraz z dnia 26 października 2006 r. I OSK 1371/05, LEX nr 281357).
Podnoszone przez skarżącą okoliczności braku wiedzy o zmianie interpretacji wyżej wskazanych przepisów ujęte jako "aspekt moralny" skargi są bezprzedmiotowe dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ponieważ maja charakter pozaprawny.
Z tych wszystkich względów należało, na podstawie art.151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło