II SA/Wr 412/11
WyrokWSA we Wrocławiu2011-09-07
Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Olga Białek, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska Legnicy, uchwalając regulamin utrzymania czystości i porządku, mogła definiować pojęcie odpadów ulegających biodegradacji, nakładać na właścicieli nieruchomości obowiązek usuwania plakatów i ogłoszeń ze ścian oraz nakładać obowiązki związane z gospodarką odpadami na organizatorów imprez masowych?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej Legnicy, uznając, że organ przekroczył przyznane mu kompetencje ustawowe. Definiowanie pojęć już uregulowanych w ustawie, nakładanie obowiązków niezwiązanych z utrzymaniem czystości i porządku oraz kierowanie obowiązków do podmiotów niebędących właścicielami nieruchomości stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały.Stan faktyczny
Wojewoda Dolnośląski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej Legnicy dotyczącą regulaminu utrzymania czystości i porządku, zarzucając jej istotne naruszenie prawa w zakresie definicji odpadów ulegających biodegradacji, obowiązku usuwania plakatów ze ścian oraz nałożenia obowiązków na organizatorów imprez masowych. Wojewoda argumentował, że Rada przekroczyła swoje kompetencje ustawowe. Rada Miejska Legnicy przyznała rację argumentom Wojewody.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność § 2 pkt 4, § 4 pkt 5 oraz § 10 ust. 12 zaskarżonej uchwały, orzekł, że uchwała w tym zakresie nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Rady Miejskiej Legnicy na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej Legnicy z dnia 28 lutego 2011 r. nr V/49/11 w przedmiocie ustalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Legnica I. stwierdza nieważność § 2 pkt 4, § 4 pkt 5 oraz § 10 ust. 12 zaskarżonej uchwały; II. orzeka, że uchwała w zakresie opisanym w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Rady Miejskiej Legnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Na sesji w dniu [...] roku Rada Miejska w L. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy L.. Jako podstawę prawną podjętego aktu wskazano: przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie (Dz.U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 z późn.zm.).
W uchwale tej uregulowano między innymi: w dziale pierwszym – zakres obowiązywania; w dziale drugim - wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości; w dziale trzecim – rodzaj i minimalną pojemność urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunki rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym; w dziale czwartym – częstotliwość i sposób pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego; w dziale piątym – maksymalny poziom odpadów ulegających biodegradacji dopuszczonych na składowisku odpadów; w dziale szóstym – obowiązki osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; w dziale siódmym – wymagania odnośnie utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolnej; w dziale ósmym – obszary podlegające obowiązkowej deratyzacji oraz terminy jej przeprowadzania.
Powyższa uchwała, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) zaskarżona została przez Wojewodę D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w zakresie:
1/ § 2 pkt 4 - w związku z istotnym naruszeniem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; art. 3 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2007 r. o odpadach (Dz.U z 2010 r., Nr 185, poz. 1243 z późn. zm.) oraz § 118 w związku z § 143 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908);
2/ § 4 pkt 5 oraz § 10 ust. 12 - w związku z istotnym naruszeniem art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zgodnie z Konstytucją RP organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa (art. 7). Tym samym wszelkie uchwały podejmowane przez radę gminy muszą nie tylko mieć umocowanie w obowiązujących przepisach prawa ale także zapisy zawarte w tych uchwałach nie mogą przepisów tych naruszać. Oznacza to, że każde działanie organu władzy, w tym także tworzenie przez radę gminy aktu prawa miejscowego, podejmowane są w oparciu o wyraźne upoważnienia ustawowe.
Dalej wskazano, że Rada Miejska L. podjęła przedmiotową uchwałę na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Na mocy przywołanych przepisów, zgodnie z wolą ustawodawcy rada gminy - po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego - uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który jest aktem prawa miejscowego o charakterze wykonawczym. Oznacza to, że może on być wydany wyłącznie na mocy i w granicach szczególnej delegacji ustawowej. W tym kontekście zauważono, że akty prawa miejscowego o charakterze wykonawczym, mają za zadanie uszczegóławiać ustawy, realizując określone uregulowania materialno-prawne przyjęte w ustawach upoważniających i normując zagadnienia techniczne z uwzględnieniem specyfiki lokalnej oraz warunków i potrzeb miejscowych. Wypełniają normatywnymi treściami luzy pozostawione w regulacji ustawowej, między innymi, po to aby można było uwzględnić specyfikę terenową. Daje to stosunkowo dużą swobodę w kształtowaniu treści prawa stanowionego przez organy lokalne, ograniczoną jednakże, wykonawczym charakterem przepisu. Dlatego stanowione normy muszą pozostawać niesprzeczne z ustawą ale muszą też, realizować swoją podstawową funkcję tj. uszczegóławiać i precyzować ogólne sformułowania ustawy.
Przechodząc do szczegółowej argumentacji zarzutów dotyczących zakwestionowanych zapisów uchwały, Wojewoda wskazał, że w § 2 ust. 4 Rada Miejska w L. wprowadziła definicję odpadów ulegających biodegradacji przez które w uchwale rozumie się "wszelkie odpady, które podlegają rozpadowi beztlenowemu, przy udziale mikroorganizmów takich jak: odpady kuchenne, odpady ogrodnicze, papier i tektura". Powyższa regulacja – zdaniem organu nadzoru – narusza prawo w sposób istotny. Rada przekroczyła bowiem kompetencję ustawową jako, że przepis art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie upoważnia do ustalenia w regulaminie definicji ww. zwrotu. Nadto w ustawodawstwie istnieje już definicja odpadów ulegających biodegradacji, która zawarta jest w art. 3 ust. 3 pkt 7 ustawy o odpadach. Tym samym działanie Rady Miejskiej w L. należy uznać za nieuzasadnione, zwłaszcza w kontekście § 118 w związku z § 143 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Wojewoda zauważył, że w omawianym przepisie Rada doprecyzowała definicję ustawową o fragment "takie jak odpady kuchenne, odpady ogrodnicze, papier i tektura". Taka modyfikacja definicji ustawowej byłaby dopuszczalna, gdyby zezwalał na to przepis rangi ustawowej, jednak przepis art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ani też żadna inna norma kompetencyjna – nie zezwala organowi gminy na dokonanie wskazanej modyfikacji. Doszło zatem do istotnego naruszenia prawa, gdyż Rada Miejska w L. wykroczyła poza zakres swobody legislacyjnej;
Kwestionując § 4 pkt 5 uchwały wskazano, że w przepisem tym nałożono na właścicieli nieruchomości obowiązek usuwania ze ścian budynków, ogrodzeń i innych obiektów ogłoszeń, plakatów, napisów, rysunków itp, umieszczonych tam bez zachowania trybu przewidzianego przepisami prawa. Obowiązek ten umieszczony został w rozdziale 4 uchwały określającym obowiązki właściciela nieruchomości w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Zdaniem Wojewody nałożenie na właścicieli wskazanego wyżej obowiązku nie mieści się w ramach uprawnień rady gminy do ustalenia wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości. Wymagania takie, na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 ust. b ustawy, mogą dotyczyć uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Umieszczenie na ścianie budynku lub w innym miejscu afisze, ogłoszenia, reklamy nie mogą być traktowane jak zanieczyszczenie, które właściciel nieruchomości ma obowiązek usuwać. Jest to wyłącznie kwestia estetyki danej nieruchomości. Ponadto obowiązek usuwania jakichkolwiek zanieczyszczeń obejmuje wyłącznie części nieruchomości służące do użytku publicznego – w przypadku ściany czy ogrodzenia budynku niesłusznym jest przesądzenie, czy jest to część budynku służąca właśnie do tego celu. W dalszych wywodach skargi wskazano na regulacje zawarte w kodeksie wykroczeń dotyczące wykroczeń przeciwko urządzeniom użytku publicznego z czego wywiedziono, że nie można tego zagadnienia uznać za powierzone przez ustawodawcę do unormowania w ramach regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminie.
Argumentując zarzut naruszenia prawa przez regulację zawartą w § 10 ust. 12 uchwały, wskazano, że nakłada ona na organizatora imprez masowych (sportowych, kulturalnych, festynów) obowiązek wyposażenia miejsca w którym odbywa się impreza w urządzenie służące do zbierania odpadów – wg. potrzeb oraz do zawarcia umowy z podmiotami uprawnionymi na dostarczanie pojemników i sanitariatów oraz ich opróżnienie i uprzątnięcie. Według skarżącego, organizatora imprez masowych nie można uznać za właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy. Organizatorzy imprez masowych nie należą też do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 2-4, na które ustawa wprost nakłada określone obowiązki z zakresu utrzymania czystości i porządku. W rezultacie przepis w takim brzmieniu powoduje ingerencję w stosunki cywilnoprawne, których treść kształtowana jest w drodze umowy cywilnoprawnej. Obowiązki organizatora imprez masowych określa natomiast ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych. W przepisach brak upoważnienia dla rady gminy do ustalenia tych obowiązków w drodze aktu prawa miejscowego.
Reasumując Wojewoda stwierdził, że w przedstawionych wcześniej przepisach uchwały (§ 2 pkt 4, § 4 pkt 5 i § 10 ust. 12) Rada Miejska L. przekroczyła normę kompetencyjną zawartą w art. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowiąc przepisy w zakresie nie objętym przyznaną jej kompetencją i dokonując jednocześnie nieuprawnionej modyfikacji aktu prawnego wyższego rangą – czym istotnie naruszyła prawo.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna oświadczyła, że w całości podziela argumenty skarżącego i wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych przez Wojewodę przepisów ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość, między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm – zwanej dalej u.p.p.s.a.), a także aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 powołanej ustawy).
W art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm) przyznano organowi nadzoru prawo złożenia skargi do sądu administracyjnego, jeżeli w ciągu 30 dni od daty doręczenia mu uchwały organu gminy nie skorzysta ze środków nadzoru określonych w art. 91 tej ustawy, tj. nie stwierdzi nieważności uchwały we własnym zakresie.
Zgodnie z art. 147 u.p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę rady gminy, orzeka o nieważności tej uchwały albo stwierdza, że wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa kwalifikującego do zastosowania tej sankcji. Zauważyć jednak należy, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym przewidują dwa rodzaje naruszeń prawa jakie mogą być wywołane przez ustanowienie tych aktów. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (por. art. 91 ustawy). Jednak i w tym akcie brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń prawa, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i orzecznictwie sądowym. W literaturze wskazuje się, że podstawą uchylenia aktu stanowiącego gminy powinno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego ustrojowoprawny, materialnoprawny lub proceduralnoprawny charakter, w judykaturze natomiast za istotne naruszenie prawa (będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu), przyjęto między innymi, wydanie aktu bez podstawy lub z naruszeniem podstawy do podjęcia uchwały gminnej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, Nr 3, poz. 79). W rezultacie przyjmuje się, ze akt organu jednostki samorządu terytorialnego jest prawidłowy, jeżeli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawami.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu przy zastosowaniu ww. kryteriów poddano uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia [...] r. nr [...] podjętą na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 z późn. zm. – zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą o utrzymaniu czystości).
Nie budzi wątpliwości, że poddana kontroli uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który wydany został na podstawie ustawowej kompetencji rady gminy do stanowienia w takiej właśnie formie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, wynikającej wprost z art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości. Przepis art. 87 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej akty prawa miejscowego zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów które je ustanowiły. Po myśli art. 94 Konstytucji, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Oznacza to, że zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowane są normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa.
Z przedstawionych wyżej względów należy przyjąć, że organ stanowiący gminy podejmując akt prawa miejscowego musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu do jego wydania, aby nie naruszyć związku formalnego między aktem wykonawczym a ustawą. Jeżeli zaś dojdzie do tego typu naruszenia, to kwalifikuje się je jako istotne naruszenie prawa (por. wyrok WSA we Wrocławiu, II SA/Wr 585/06 OwSS 2007/2/34). Również regulamin uchwalany na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości musi formułować jedynie takie postanowienia, które mieszczą się w granicach delegacji ustawowej i nie mogą wykraczać poza treść art. 4 ust. 2. Już tylko literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że ustawodawca zawarł w nim wyczerpujące wyliczenie kwestii, które winne być unormowane w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Określony w sposób normatywny katalog spraw przekazanych do uregulowania gminie, ma charakter zamknięty i musi być traktowany ściśle – co wynika z obowiązującego w prawie administracyjnym zakazu domniemania kompetencji i zakazu dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych. Tym samym, w niniejszej sprawie przyjąć należy, że zakres kompetencji Rady Miejskiej w L. ściśle wyznacza treść art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości.
Mając na uwadze niesamoistność aktów prawa miejscowego oraz ich zależną pozycję w hierarchii źródeł prawa, przy kontroli zaskarżonego regulaminu należało uwzględnić, że akt ten nie może naruszać nie tylko przepisów ustawy zawierającej delegację do jego ustanowienia, ale również przepisów Konstytucji i innych ustaw pozostających w pośrednim lub bezpośrednim związku z regulowaną materią. Istotne również jest, że skoro akty prawa miejscowego podejmowane są dla wprowadzenia nowych norm prawnych obowiązujących w sposób generalny i abstrakcyjny i - jak w niniejszej sprawie - dla uzupełnienia przepisów powszechnie obowiązujących, kształtujących zawarte w ustawie prawa i obowiązki adresatów (na co wskazuje szczegółowa delegacja wynikająca z art. 4 ust.2 przywołanej wcześniej ustawy), muszą być pozbawione powtórzeń przepisów powszechnie obowiązujących zawartych w innych aktach rangi ustawowej chyba, że zachodzi konieczność dokonania takich powtórzeń aby akt był czytelny i zrozumiały (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 marca 2005 r., II SA/Wr 2572/02). Wówczas jednak powtórzenia winne być dosłowne a nie fragmentaryczne.
Mając na uwadze przedstawione wyżej wywody Sąd uznał, że przepisy zaskarżonej uchwały zakwestionowane przez Wojewodę D. naruszają prawo w sposób istotny głównie z tego względu, że podjęte zostały z przekroczeniem kompetencji przyznanych radzie gminy w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości.
Organ nadzoru trafnie zarzuca, że Rada Miejska L. umieszczając w § 2 pkt 4 przedmiotowego regulaminu definicję odpadów ulegających biodegradacji, wykroczyła poza przyznany jej art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości zakres kompetencji oraz dokonała nieuprawnionej modyfikacji definicji ustawowej. Pojęcie odpadów ulegających biodegradacji zostało już bowiem określone w ustawie z dnia 27 kwietnia 2007 r. o odpadach (art. 3 ust. 3 pkt 7). Natomiast regulacja zawarta w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie obejmuje kompetencji rady gminy dla definiowania pojęć, których znaczenie zostało ustalone przez ustawodawcę. Zasadnie organ nadzoru wskazuje również, że kontrolowanym zapisem Rada dokonała modyfikacji ustawowej definicji odpadów ulegających biodegradacji, gdyż poszerzyła definicję zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 7 ustawy o odpadach o fragment "takie jak odpady kuchenne, odpady ogrodnicze, papier i tektura". Dokonane § 2 pkt 4 uchwały powtórzenie i zmodyfikowanie przepisu ustawowego narusza jedną z zasad techniki prawodawczej ustalonej w § 118 w związku z art. 143 Zasad Techniki prawodawczej stanowiącej złącznik do rozporządzania Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908). Wynika z niej wprost zakaz umieszczania bez upoważnienia ustawowego w akcie prawa miejscowego definicji wyrażeń ustawowych. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że uzupełnienie regulacji ustawowych i ich modyfikacja przez przepisy gminne jest niezgodna z zasadami legislacji, jako zbędna, dezinformująca i mogąca prowadzić do sprzecznej z intencjami ustawodawcy interpretacji przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r., SA/Wr 1179/98, OSS 2000/1/117).
W konsekwencji analizowany przepis uchwały narusza w sposób istotny przepis art. 7 Konstytucji RP, przepis art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości oraz § 118 w związku z § 143 Zasad Techniki Prawodawczej i art. 3 ust. 3 pkt 7 ustawy o odpadach.
Podobnie należy ocenić nałożony § 4 pkt 5 uchwały na właścicieli nieruchomości obowiązek usuwania ze ścian i ogrodzeń plakatów, ogłoszeń, napisów i rysunków. W tym względzie skład orzekający podziela stanowisko wyrażone w wyroku tego Sądu z dnia 13 grudnia 2006 r. (sygn.akt II SA/Wr 552/06), że tego typu obowiązki nałożone na właścicieli nieruchomości nie mieszczą się ramach uprawnień rady gminy do ustalania wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości. Takie wymagania mogą, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ww. ustawy, dotyczyć uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Umieszczane na ścianie budynku lub w innym miejscu plakaty, ogłoszenia i rysunki nie mogą być traktowane jako zanieczyszczenia, które właściciel ma obowiązek usuwać, gdyż – jak uznano w przywołanym wyroku – jest to kwestia estetyki danej nieruchomości. Co również istotne, obowiązek usuwania jakichkolwiek zanieczyszczeń obejmuje wyłącznie części nieruchomości służące do użytku publicznego a niewątpliwie nie można w sposób automatyczny ściany budynku, czy też ogrodzenia kwalifikować jako części nieruchomości służącej do użytku publicznego. Konkludując, przepis § 4 pkt 5 zaskarżonej uchwały w sposób istotny narusza art. 7 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości.
Sąd zgodził się również, że Rada Miejska L. nie była uprawniona do nałożenia na organizatora imprez masowych (sportowych, kulturalnych, festynów), w § 10 ust. 12 obowiązku wyposażania miejsca w którym odbywa się impreza w urządzenia służące do zbierania odpadów – wg. potrzeb, oraz do zawarcia umowy z podmiotami uprawnionymi do dostarczania pojemników i sanitariatów, jak też ich opróżnienia i uprzątnięcia. Taki obowiązek jak wyposażenie miejsca w którym odbywa się impreza w urządzenia służące do zbierania odpadów dotyczy utrzymania czystości i porządku na nieruchomości a te obowiązki – w świetle regulacji ustawy o utrzymaniu czystości - mogą być skierowane tylko do właścicieli nieruchomości. Organizatorzy imprez mogą być ale nie muszą właścicielami nieruchomości, zatem nie można ich uznać za podmioty o których mowa w art. 2 pkt 4 oraz w art. 5 ustawy. Tym samym organizatorzy imprez masowych nie mogą być adresatami obowiązków nałożonych w § 10 ust. 12 uchwały, tym bardziej, że ich obowiązki określone zostały ustawą z dnia 20 marca 2009 r. o organizacji imprez masowych (Dz.U. Nr 62, poz. 504 z późn. zm.). Rada Miejska L. po raz kolejny przekroczyła zatem normę kompetencyjną stanowiąc przepis w zakresie nie objętym jej właściwością. Tym samym, kontrolowanym aktem prawa miejscowego – bez wyraźnej delegacji - wkroczyła w sferę praw i wolności obywatelskich zastrzeżoną dla aktów wyższego rzędu.
Wobec wykazanych wyżej istotnych naruszeń prawa Sąd uznał, że zgodnie z art. 147 u.p.p.s.a. zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie określonym w I sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt II wynika z konieczności zastosowania przez Sąd przepisu art. 152 u.p.p.s.a. natomiast orzeczenie o kosztach swoje wsparcie znalazło w art. 200 tego aktu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło