II SA/Rz 114/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na akt Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty za karty pojazdów I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżący J. K. ma uprawnienie do zwrotu części opłaty za karty pojazdów dla samochodów: Opel Astra nr rej. [...], Ford Fiesta nr rej. [...], Ford Fiesta nr rej. [...], Opel Corsa nr rej. [...], Opel Corsa nr rej. [...], Opel Corsa nr rej. [...], Volkswagen T4 Caravella nr rej. [...], Ford Transit nr rej. [...], Daihatsu Rocky nr rej. [...], Audi B4 nr rej. [...]; Suzuki Swift nr rej. [...] w kwocie 4 675 zł /słownie: cztery tysiące sześćset siedemdziesiąt pięć złotych/; II. zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącego J. K. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2011r. J.K. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata Ł.B. zwrócił się do Starosty B. o zwrot kwoty 5.100zł stanowiącej część opłaty poniesionej za wydanie 12 kart pojazdów (425 zł za każdy pojazd, co stanowi różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 500 zł, a obowiązującą opłatą w wysokości 75 zł), wraz z odsetkami ustawowymi od dnia otrzymania pisma do dnia zapłaty. Opłata wiązała się z zarejestrowaniem w okresie od 20 sierpnia 2003r. do 14 kwietnia 2006r. 12 pojazdów o następujących numerach rejestracyjnych: [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Starosta Powiatu B. pismem z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] wyjaśnił, że brak jest podstaw do zwrotu wnioskowanej kwoty, gdyż pobierając opłatę w kwocie 500 zł realizował obowiązek określony w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Natomiast za wydanie karty pojazdu marki [...] w dniu rejestarcji [...] marca 2002r. pobrano opłatę w wysokości 55 zł, zgodnie z przepisami Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 57, poz. 612). Odpowiedź powyższą przesłano pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu [...] grudnia 2011r. listem poleconym bez zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta 21 akt sądowych). Pismem z dnia [...] grudnia 20011r. (nadanym na poczcie w dniu [...] grudnia 2011r.) pełnomocnik wnioskodawcy wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa domagając się zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu pobranych w zawyżonej wysokości. Podniósł, że przepisy, na których oparta była czynność z zakresu administracji publicznej uznano za niezgodną z Konstytucją. Pokreślił, że czynność odmawiająca zwrotu opłaty jest czynnością, o której mowa w art., 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega więc kognicji sądów administracyjnych. Stanowisko Starosty B. stanowi naruszenie prawa, w szczególności art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejska, co potwierdził Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C- 134/07 (LEX nr 354541). Odpowiedź organu jest sprzeczna z treścią tego orzeczenia oraz art. 190 Konstytucji. W odpowiedzi na wezwanie organ pismem dnia [...] grudnia 2011r., nr [...], nadanym listem poleconym bez zwrotnego potwierdzenia odbioru podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2011r. W odniesieniu do Forda Transit wskazał, że w dniu pierwszej rejestracji – [...] marca 2002r. pobrano opłatę za kartę pojazdu w wysokości 55 zł, natomiast w dniu [...] sierpnia 2003r. pojazd został przerejestrowany z samochodu ciężarowego na osobowy bez wydawania karty pojazdu i pobierania opłaty. Skargę na powyższy akt Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...] złożył J.K. (nadając ją na poczcie w dniu [...] stycznia 2012r.) w zakresie odmowy zwrotu nadpłaty za karty pojazdy w łącznej kwocie 4.675, 00zł za 11 kart pojazdu (z wyłączeniem pojazdu o nr rej [...]) Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie: 1) art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym; 2) art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; 3) art. 92 ust. 1, art. 217 oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy. Mając na uwadze powyższe wniósł o: 1) o stwierdzenie bezskuteczności czynności Starosty B. z dnia [...] grudnia 2011r. w części dotyczącej odmowy zwrotu pobranej opłaty za kart 11 pojazdów; 2) uznanie obowiązku organu zwrotu opłat za ww. karty pojazdów w kwocie łącznej 4. 675, 00 zł.; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanym W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ odmawiając zwrotu opłaty za wydanie kart 11 pojazdów nie uwzględnił, że przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. był niekonstytucyjny, wykraczał poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., II OSK 1745/2007. Wobec niekonstytucyjności przepisów kształtujących obowiązki skarżącego uzasadnione jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżącemu przysługuje zwrot części uiszczonej kwoty opłat za wydanie 11 kart pojazdu, tj. w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, co uzasadnia zarzut naruszenia przez organ art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Naruszenie przepisu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, obecnie 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej polega na tym, że przepis ten wprowadza zakaz dyskryminacji fiskalnej stanowiąc, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Obowiązek zastosowania tego przepisu wynika z zasady nadrzędności nad prawem krajowym oraz zasady bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego. W tym zakresie skarżący na poparcie swojej tezy powołał się na orzecznictwo ETS. Odmowa zwrotu wnioskowanej kwoty prowadzi do utraty ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji, stąd też zasadne jest zastosowanie "innych środków", zgodnie z argumentacją zawartą w wyroku NSA z dnia 24 lutego 2009r., I OSK 418/2008, wedle której jest to wskazane w razie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu, gdy nie mamy do czynienia z decyzją administracyjną tylko z czynnością administracyjną w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu. Stanowisko organu pozostaje także w oczywistej sprzeczności z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., U.6/2004, z którego wynika, że określenie w § 1 pkt 1 rozporządzenia opłaty za wydanie karty pojazdu której wysokość nie pozostaje w związku z kosztami świadczonej usługi jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału niezgodność rozporządzenia z ustawą polegała na tym, że przez zawyżenie opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Tym samym przepis jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny zanegował wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. legalność rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r., to jednak utrata mocy przepisów nakładających obowiązek uiszczenia opłaty od karty pojazdu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., co oznacza, że przepisy rozporządzenia obowiązywały do tego dnia i pobieranie na ich podstawie opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł było zgodne z prawem i brak jest podstaw do przyjęcia, że opłata była nienależna. Gdyby Sąd przyjął jednak obowiązek zwrotu części pobranych opłat organ podniósł zarzut przedawnienie. Zgodnie z art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej, prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 60 ust. 7 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje: Wniesienie skargi w oparciu o przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wymaga zachowania trybu określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a., tj. uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sposób liczenia 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi został wskazany w art. 53 § 2 p.p.s.a. Skarżący uczynił zadość wymienionym przepisom, dlatego skarga podlega rozpoznaniu. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2011r. skarżący J.K. zwrócił się do Starosty Powiatu B. o zwrot kwoty 5 100 zł stanowiącej część opłaty uiszczonej w wysokości 500 zł za 12 kart pojazdów (425 zł) zarejestrowanych w okresie od 20 sierpnia 2003r. do 14 kwietnia 2006r., a aktualnie obowiązującą opłatą w wysokości 75 zł., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt 6/04 W udzielonej odpowiedzi z dnia 2 grudnia 2011r. nr [...] odmówił zwrotu żądanej kwoty, wyjaśniając jednocześnie, że za samochód marki Ford Transit nr rej. [...] zarejestrowany w dniu [...] marca pobrano opłatę w wysokości 55 zł według rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1999r. Pismo to organ wysłał listem poleconym bez zwrotnego potwierdzenia doręczenia, co nie pozwala na dokładne określenie doręczenia przesyłki skarżącemu, ale wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nadano w urzędzie pocztowym w dniu [...] grudnia, czyli z zachowaniem czternastodniowego terminu. W piśmie z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] (nadanym listem poleconym bez potwierdzenia doręczenia) Starosta Powiatu B. odmówił uwzględnienia zwrotu nadpłaty za karty pojazdu. Skargę do Sądu nadano w urzędzie pocztowym [...] stycznia 2012r., czyli został zachowany trzydziestodniowy termin do jej wniesienia. W skardze skarżący domaga się zwrotu 4 675 zł. nadpłaty za karty pojazdu w niej wymienione. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest akt Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] wydany na skutek wniosku J.K., odmawiający zwrotu części opłat za 11 kart pojazdu. Na wstępie należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), przesądzony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność (które nie są decyzją lub postanowieniem), na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przechodząc do oceny merytorycznej tego aktu, stwierdzić należy, że uprawnienie skarżącego do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu przesądzone zostało przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04, którym stwierdzona została niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym, że w przeciwieństwie do podatków jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, niepozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W rozpoznawanej sprawie trafnie skarga podnosi, że opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją. Pomimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., to stwierdzić należy, że przepis był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu w dacie jego stosowania przez organ jest ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt polegający na odmowie zwrotu kwoty 4 675 zł (wysokość zweryfikowana w skardze), wydany został bez podstawy prawnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie (m. in. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 11.07.2008 r., sygn. akt II SA/Po 831/08 i WSA w Kielcach z dnia 30.09.2008r., II SA/Ke 364/08, nie publ.), także w wyrokach tut. Sądu z dnia 7.01.2009 r., akt II SA/Rz 450/08 oraz z dnia 18.03.2009r., II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku NSA oddalił skargę kasacyjną, wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09, czy też sygn. II SA/Rz 803/10 z dnia 14 grudnia 2010r. oraz z dnia 18 marca 2009r. sygn. akt II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lutego 2010r. sygn. akt I OSK 842/09 oddalił skargę kasacyjną ). Podkreślić również należy, że § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest sprzeczny z art. 90 TWE, a więc i z tej przyczyny zasadna jest odmowa jego zastosowania w niniejszej sprawie. Z wyżej przedstawionych względów wniosek organu o odrzucenie skargi z tej przyczyny, że roszczenie winno być dochodzone przed sądem cywilnym jest nieuzasadniony. Nieuzasadnione jest również twierdzenie organu o przedawnieniu roszczenia o zwrot części nadpłaty wywiedziony z art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej. Warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu uregulowano w art. 66 – 80 rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.) i żaden przepis tego działu jak i tej ustawy nie zawiera odesłania do przepisów Ordynacji podatkowej. Użycie w ustawie o Prawo o ruchu drogowym zwrotu "opłata za kartę pojazdu" nie uzasadnia stosowania regulacji zawartych w Ordynacji Podatkowej (por. wyrok NSA z 16 września 2008r. sygn. akt II OSK 1030/07 LEX nr 516771). Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt i stwierdził, że skarżącemu J.K. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłat za karty pojazdów dla samochodów wymienionych w pkt I sentencji wyroku w łącznej kwocie 4 675 zł. Natomiast brak jest podstaw prawnych do przyznania odsetek od powyższej kwoty. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zwrot kosztów obejmuje uiszczony wpis stały w kwocie 200 zł. - § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego w wysokości 240 zł. - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 202r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) i 17 zł. tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.