III SAB/Po 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. P. na bezczynność Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 postanawia odrzucić skargę. W dniu 2 lutego 2013 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej – k. 5v akt sąd.) U. P. skierowała do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie jako organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, wskazując że dnia 4 sierpnia 2012 r. zostało przekazane do tego organu odwołanie od decyzji w przedmiocie płatności na rok 2009 i do dnia sporządzenia zażalenia organ nie rozpatrzył odwołania, czym naruszył art. 35 § 1 K.p.a. W dniu 5 lutego 2013 r. (data wpływu do organu – k. 6 akt sąd.) Skarżąca złożyła za pośrednictwem Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu skargę na bezczynność tego organu (nadaną w placówce pocztowej dnia 4 lutego 2013 r.), zarzucając naruszenie art. 8, art. 12 i art. 35 § 1 K.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wnosząc o: - zobowiązanie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu do wydania odpowiednich aktów administracyjnych w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, - zobowiązanie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu do ukarania dyscyplinarnego pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie, - zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że Skarżąca w dniu 2 lutego 2013 r. wniosła zażalenie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na niezałatwienie sprawy w terminie. Dwa dni później, w dniu 4 lutego 2013 r., Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu. Z uwagi na powyższe organ wyższego stopnia nie miał możliwości zajęcia stanowiska w sprawie. Jednocześnie Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu wskazał, że w dniu 11 lutego 2013 r. wydał Skarżącej decyzję nr 657/09/2013 o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., wynika, że warunkiem złożenia skargi, jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. W przypadku skargi na bezczynność organu takim środkiem zaskarżenia jest zażalenie do organu wyższego stopnia przewidziane w art. 37 § 1 K.p.a. Należy przy tym zauważyć, że samo wniesienie środka zaskarżenia nie jest równoznaczne ze spełnieniem warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a. Organ wyższego stopnia winien mieć bowiem czas na rozpoznanie zażalenia i - w przypadku uznania go za uzasadnione - podjęcie czynności, o których mowa w art. 37 § 2 K.p.a., tj. wyznaczenie dodatkowego terminu załatwienia sprawy, zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszania terminów załatwiania spraw w przyszłości. Ustawowy termin do rozpoznania zażalenia wynikający z art. 35 § 3 K.p.a. wynosi 1 miesiąc. Dopiero zatem po upływie tego terminu liczonego od momentu wniesienia zażalenia można mówić o wyczerpaniu środków zaskarżenia, a więc spełnieniu warunku złożenia skargi na bezczynność określonego w art. 52 § 1 P.p.s.a. Dopuszczenie złożenia skargi przed upływem powyższego terminu czyniłoby bowiem niecelowym rozwiązanie przewidziane w art. 37 K.p.a. dla organu wyższego stopnia. Tymczasem w polskim systemie prawa sądowa kontrola administracji stanowi ostateczny czynnik weryfikacji działań administracji, wchodzący w grę dopiero wówczas, gdy inne ustawowe mechanizmy - w ocenie skarżącego - zawiodły. Jeżeli organ uchyla się od załatwienia sprawy administracyjnej, stronie przysługuje środek ochrony - zażalenie do organu wyższego stopnia. To ten organ, a nie sąd administracyjny, w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy (zob. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 867/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego zażalenie na bezczynność można uznać za skuteczne w postępowaniu sądowym dopiero po upływie ustawowego okresu umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Natomiast warunek z art. 52 § 1 P.p.s.a. w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" nie jest spełniony, gdy w dniu wniesienia skargi na bezczynność wprawdzie postępowanie zażaleniowe zostało otwarte, ale nie zostało "wyczerpane", ponieważ dla organu wyższego stopnia nie upłynął jeszcze ustawowy termin rozpoznania zażalenia. Skarga jako przedwczesna, wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, jest wówczas niedopuszczalna (zob. postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1689/08 oraz postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt II SAB/Bk 16/04; zob. także postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 2 maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Wr 6/12, postanowienie WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SAB/Łd 10/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wprawdzie Skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność organu złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, jednakże należy zwrócić uwagę, że zostało ono nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 2 lutego 2013 r., a już w dniu 5 lutego 2013 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność. Powyższe oznacza, że skarga została złożona bez żadnego oczekiwania na rozpoznanie zażalenia i podjęcie działań dyscyplinujących przez organ wyższego stopnia, jak również na podjęcie oczekiwanych działań w postaci wydania aktu administracyjnego przez organ, którego dotyczyło zażalenie i skarga na bezczynność. Tymczasem w dniu 11 lutego 2013 r., a więc jeszcze przed upływem ustawowego terminu na rozpoznanie zażalenia, Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, którego dotyczyło zażalenie na bezczynność, wydał decyzję, czyniąc zadość żądaniu Skarżącej zawartemu w zażaleniu. W tej sytuacji, skarga jako złożona przedwcześnie, tj. bez wyczerpania środka zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a., podlegała odrzuceniu, o czym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.