II GSK 1788/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska Anna Robotowska (spr.) Protokolant Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z., Niemcy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2189/13 w sprawie ze skargi Z., Niemcy na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie unieważnienia patentu europejskiego na wynalazek postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok; 2. odrzucić skargę; 3. zwrócić Z., Niemcy z budżetu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem, oddalił skargę Z. z siedzibą w K., N. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr Sp. [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania. I Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Postanowieniem z [...] listopada 2012 r. Nr Sp. [...] Urząd Patentowy RP, działający w trybie postępowania spornego odmówił uwzględnienia wniosku Z. z siedzibą w K., N. (dalej: uprawniony lub skarżący) o zawieszenie postępowania w sprawie o unieważnienie patentu europejskiego na wynalazek pt.: "Wirnik wentylatora promieniowego, zespół wentylacyjny i układ wentylatora promieniowego" o numerze EP 1 608 875 B1. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że między postępowaniem o unieważnienie patentu europejskiego o numerze EP 1 608 875 B1 prowadzonym przed Urzędem Patentowym RP a postępowaniami sprzeciwowymi dotyczącymi tego patentu, które toczą się przed Europejskim Urzędem Patentowym w Monachium (dalej: EPO), nie występuje zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.). W opinii organu rozstrzygnięcia wydane przez EPO we wskazanych sprawach nie stanowią warunku rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r. uprawniony do spornego prawa wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., polega na uwarunkowaniu rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem wcześniejszym rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. W ocenie organu rozstrzygnięcia w przywołanych przez uprawnionego do spornego patentu sprawach toczących się przed EPO nie warunkują rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W skardze na powyższe postanowienie uprawniony zarzucił m.in. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 i art. 921 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117; dalej: p.w.p.) i podniósł, że w zaskarżonym orzeczeniu brak jest przekonujących wyjaśnień istoty oraz problematyki związku pomiędzy postępowaniem przed Urzędem Patentowym RP i EPO, na które wskazał i powołał się w postępowaniu przed organem, w tym zwłaszcza w kontekście tożsamości przedmiotu postępowania i potencjalnych skutków wydania sprzecznych rozstrzygnięć. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę stwierdził, że w pełni podziela pogląd organu o braku przesłanek do zawieszenia postępowania spornego, określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazał również że w całości akceptuje i uznaje za własny pogląd wyrażony przez skład orzekający w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2556/10 (wyrok WSA w W. z 9 czerwca 2011 r.), w którym przesądzono, iż toczące się przed EPO postępowanie, mogące doprowadzić do unieważnienia spornego patentu lub też zmiany jego zakresu, nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym o unieważnienie tego patentu w części odnoszącej się do terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a kwestia skutków przyszłej decyzji EPO nie stanowi prejudykatu w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji brak zatem podstaw do zwieszenia prowadzonego postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. WSA podniósł również, że fakt wszczęcia postępowania sprzeciwowego przed EPO, nie wpływa na istnienie, ani treść spornego patentu. Tym samym, nie zachodzi konieczność ustalania w odrębnym postępowaniu zakresu spornego patentu, skoro jest on znany, niezmieniony, może być przedmiotem samodzielnego postępowania przed Urzędem Patentowym RP. Odnosząc się do podnoszonych w skardze uchybień proceduralnych organu przejawiających się, zdaniem skarżącego, w naruszeniu art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wnikliwej oceny wniosku oraz niedostateczne wyjaśnienie i uzasadnienie podstaw i przesłanek odmowy zawieszenia postępowania, WSA nie stwierdził, by doszło do zarzucanych uchybień. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. z siedzibą w K., N., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niedostateczne odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących w szczególności podstaw i przesłanek odmowy zawieszenia postępowania, w tym w szczególności nieodniesienie się do argumentacji powoływanej przez zgłaszającego dotyczącej skutków stwierdzenia przez Europejski Urząd Patentowy całkowitej lub częściowej nieważności patentu europejskiego dla zakresu ochrony patentowej na terytorium Polski oraz wzajemnych relacji skutków decyzji EPO oraz decyzji Urzędu Patentowego RP; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i w zw. z art. 256 ust. 1 oraz art. 921 p.w.p., a także w zw. z art. 101 ust. 3 Konwencji o udzielenie patentów europejskich (...) z 5 października 1973 r. (Dz. U. 2004, Nr 79, poz. 737 ze zm.; dalej: Konwencja)oraz z art. 6 ust. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 65, poz. 598) toczącego się w związku z tymże Patentem przed Europejskim Urzędem Patentowym w Monachium poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo błędnego przyjęcia przez Urząd Patentowy RP, że w sprawie nie zachodzi przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania, podczas gdy właściwa wykładnia przepisów winna prowadzić do wniosku o konieczności zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sprzeciwowego przez Europejskim Urzędem Patentowym. Uchybienie to miało, zdaniem skarżącego, istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w sprawie administracyjnej istniały podstawy do zawieszenia postępowania, a na podstawie zarzutów skarżącego powinien był zapaść wyrok uchylający postanowienie Urzędu Patentowego. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od Urzędu Patentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania, R. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. wniosła o jej oddalenie w całości. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie własne organu z dnia [...] listopada 2012 r. o odmowie zawieszenia postępowania. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowania, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.). Przepis art. 101 § 3 k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18) nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. stronie służy zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Treść tego przepisu należy zatem rozumieć w ten sposób, że zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Wykładnia art. 101 § 3 k.p.a. wymaga uwzględnienia celu zmian, jakie zostały dokonane ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.). Ratio legis tych zmian było pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne, przy jednoczesnym wyłączeniu możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że podobne regulacje dotyczące możliwości zaskarżenia postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania zawarte w procedurze sądowoadministracyjnej i cywilnej. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że uregulowanie to nie dotyczy postanowień o odmowie zawieszenia postępowania (postanowienie NSA z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II OZ 856/08, ONSAiWSA 2009, Nr 2, poz. 22, postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 301/08, Lex nr 551916, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 407/10, Lex nr 663658). Treść art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a. również zbieżna jest z art. 394 § 1 pkt 6 k.p.c. Na gruncie poglądów doktryny procedury cywilnej ukształtowało się jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie podlega zaskarżeniu (m.in. W. Siedlecki (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. Z. Resicha i W. Siedleckiego, Warszawa 1975, s. 648; A. Zieliński (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Tom I, pod red. prof. A. Zielińskiego, Warszawa 2005, s. 963). Takie stanowisko, które należy podzielić w rozpoznawanej sprawie, zostało wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 2296/12 (ONSAiWSA z 2014 r., z. 5, poz. 74), postanowieniach NSA: z dnia 31 marca 2015 r., sygn., akt II OSK 1874/13; z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1272/12 oraz w wyroku NSA z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/12. Reasumując powyższe należy podkreślić, iż zakres właściwości sądu administracyjnego w zakresie kontroli zgodności z prawem został ograniczony do postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje. Nie jest to też postanowienie, które kończy postępowanie, ani postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie Urzędu Patentowego w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego nie należy do żadnej z kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zatem rozpoznanie przez sąd administracyjny skargi na to postanowienie było niedopuszczalne, gdyż skarga podlegała odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznał sprawę, w której droga sądowa była niedopuszczalna, na podstawie art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O zwrocie wpisu od skargi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.