IV SA/Po 1223/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-04-16
Skład orzekający: Ewa Kręcichwost - Durchowska, Izabela Bąk – Marciniak, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie ustalenia warunków zabudowy może być wydana z zastosowaniem nowelizacji ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 26 maja 2013 r., mimo że wniosek został złożony przed tą datą?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że w sprawie ma zastosowanie nowelizacja ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązująca od 26 maja 2013 r., która znosi kryterium powierzchniowe dla zgody ministra na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Złożenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy przed wejściem w życie nowelizacji nie stanowi zdarzenia prawnego zamkniętego pod rządami starego prawa, dlatego organ powinien stosować nowe przepisy. Organ odwoławczy był zobowiązany uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, w tym ewentualną zgodę ministra na zmianę przeznaczenia gruntów, co nie zostało uczynione, co skutkowało uchyleniem decyzji.Stan faktyczny
Skarżący S. W. złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy hali magazynowo-biurowej na działce rolnej klasy III o powierzchni 0,3007 ha w gminie T. P. Wójt Gminy odmówił ustalenia warunków zabudowy, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności wymóg zgody ministra na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając błędną wykładnię przepisów oraz naruszenie zasad postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. P. i zasądził od SKO na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant Ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. P. z dnia [...] czerwca 2013 nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wójt Gminy T. P. decyzją z dnia [...].06.2013r. nr [...] na podstawie art.4 ust.2 pkt 2, art.59 ust.1 i 2, art.60 ust.1, art.61 ust.1 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U z 2012r., poz.647 ze zm., zwanej dalej u.p.z.p.) po rozpatrzeniu wniosku S. W. z dnia [...].06.2012r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku hali magazynowo – biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S., gmina Ta. P.
W uzasadnieniu decyzji organ zauważył, że wnioskodawca wnosił o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku hali magazynowo – biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S., gmina T. P. Dalej organ wskazał, że teren objęty wnioskiem znajduje się na obszarze nieobjętym ważnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zwanego dalej także m.p.z.p.) wobec czego zmianę sposobu jego zagospodarowania należy ustalić drogą decyzji o warunkach zabudowy. Następnie organ przytoczył treść art.61 u.p.z.p. określającego przesłanki warunkujące wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy podkreślając, że określone w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie, a brak spełnienia choćby jednej z tych przesłanek skutkuje odmową wydania warunków zabudowy.
Ustalono, że nie są spełnione przesłanki określone w art.61 ust.1 pkt 4 i 5 u.p.z.p. Przedmiotowa działka nr[...] obejmuje użytki gruntowe oznaczone jako grunty orne o oznaczeniu RIIIb. Działka ta ma pow.0,3007 ha (a więc mniej niż 0,5 ha).
Zgodnie z art.7 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 03.02.1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (j.t. Dz.U. z 2004r., Nr 121, poz.1266 ze zm., zwanej dalej u.o.g.r.) zmiana przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III na cele nierolnicze wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i dokonuje się w m.p.z.p. w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dla przedmiotowej działki nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy, a w obowiązującym do końca 2003r. Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. P. (uchwała nr [...] z dnia [...].12.1992r.) obszar zajęty przez w/w działkę był ujęty jako tereny rolne w wyniku czego nie uzyskano zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.
Decyzja nie jest zatem zgodna z przepisami odrębnymi określonymi w art.61 ust.1 pkt 5 u.p.z.p.
Projekt decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy nie wymaga uzgodnienia. Obowiązek dokonania wspomnianego uzgodnienia dotyczy jedynie decyzji pozytywnych. Ustawodawca nałożył obowiązek dokonania w/w uzgodnień w zakresie wydania decyzji o warunkach zabudowy, a nie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy. Tak więc już wykładnia językowa przemawia za wąskim rozumieniem zakresu obowiązku dokonywania uzgodnień. Przemawia za tym także wykładnia celowościowa, gdyż jedynie w przypadku decyzji pozytywnej organ uzgadniający może dokonać oceny, czy rodzaj planowanej inwestycji nie godzi w interesy, które organ uzgadniający ma obowiązek chronić.
Dalej organ wskazał, że przedmiotowa działka nie leży w obszarze Natura 2000. Nie ma zatem implikacji wynikających z tego faktu.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł S. W. wnosząc o jej uchylenie.
Odwołujący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
1/ art.61 ust.1 pkt 1 i 4 u.p.z.p. w zw. z art.7 ust.2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że kryterium obszarowe o którym mowa w w/w przepisie dotyczy nie tylko powierzchni działki lub działek na których planowana jest inwestycja, lecz całego zwartego kompleksu gruntów rolnych w skład którego wchodzą działki objęte planowaną inwestycją i przyjęcie, że teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy nie jest tożsamy z ustawowym pojęciem "zwartego obszaru projektowanego" oraz błędne przyjęcie że w obszarze analizowanym brak jest nieruchomości dostępnych z tej samej drogi publicznej zabudowanych w sposób pozwalający na określenie parametrów dla planowanej zabudowy;
Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
1/ art.7, 77 § 1 i art.80 Kpa poprzez przedwczesne przyjęcie założenia, że nie został spełniony warunek określony w art.61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p.,
2/ art.8 i 107 § 3 Kpa w zw. z art.11 Kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji,
W uzasadnieniu odwołania powołując się na judykaturę wskazano m.in., że kryterium obszarowe określone w art.7 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 03.02.1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych dotyczy jedynie obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie i jest objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a nie całego kompleksu rolnego z którego wydzielono obszar mający zmienić przeznaczenie. Tak więc zdaniem odwołującego pojęcie "zwartego obszaru projektowanego do zmiany przeznaczenia na cele nierolnicze należy odnosić jedynie do obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie i jest objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy, a nie całego kompleksu rolnego z którego wydzielono obszar mający zmienić przeznaczenie. Organ powinien więc ustalić, czy jedynie teren wnioskowany wymaga zgody na zmianę przeznaczenia w rozumieniu art.7 ust.2 pkt 1 u.o.g.r. Ponadto skarżący zarzucił, że organy nie zebrały materiału dowodowego i nie przeanalizowały go wyczerpująco. Skarżący podkreślił także, że działka objęta wnioskiem o III klasie bonitacyjnej gleby nie przekracza 0,5 ha. Wskazał również, iż wątpliwości w sprawie organ rozstrzygał na jego niekorzyść przyjmując - mimo, iż przedmiotowa działka spełniała warunek dobrego sąsiedztwa - że teren wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].10.2013r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania. Organ odwoławczy m.in. podkreślił, że celem postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ II instancji w pełnym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał, że dla obszaru objętego wnioskiem nie istnieje m.p.z.p. a w takiej sytuacji zmiana zagospodarowania terenu wymaga wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Dalej organ przytoczył treść art.61 u.p.z.p. określającego przesłanki warunkujące wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy podkreślając, że określone w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie, a brak spełnienia choćby jednej z tych przesłanek skutkuje odmową wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Organ odwoławczy omówił zasadę dobrego sąsiedztwa oraz sposób ustalenia stopnia kontynuacji funkcji, celów, formy architektonicznej i zagospodarowania obszaru analizowanego poprzez wskazanie konkretnych budynków i obiektów mieszczących się na działkach sąsiednich w stosunku do planowanej inwestycji. Omówił także cechy nowej zabudowy i sposób wyznaczania obszaru analizowanego oraz dokonywania analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu.
Odnosząc się do kwestii niespełnienia warunku określonego w art.61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p. organ przytoczył treść art.7 ust.1 i 2 u.o.g.r. Zauważył, że teren planowanej inwestycji obejmuje łącznie 0,3007 ha gruntów klasy III. Dla przedmiotowej działki nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy, a w obowiązującym do końca 2003r. Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. P. (uchwała nr [...] z dnia [...].12.1992r.) obszar zajęty przez w/w działki był ujęty jako tereny rolne w wyniku czego nie uzyskano zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.
W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego prawidłowe jest stanowisko organu I instancji, że na zmianę przeznaczenia przedmiotowego gruntu rolnego na cele nierolnicze wymagana jest zgoda właściwego ministra do spraw rozwoju wsi. Stosownie bowiem do art.7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r. przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III wymaga zgody właściwego ministra do spraw rozwoju wsi.
Dalej Kolegium wskazało, że przepis art.7 ust.2 pkt 1 u.o.g.r. uległ zmianie z dniem 26.05.2013r. i obecnie stanowi on, że przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki klas I-III wymaga uzyskania zgody właściwego ministra do spraw rozwoju wsi. Nie ma więc już ograniczenia dotyczącego powierzchni gruntów rolnych podlegających ochronie. Nowela u.o.g.r. wprowadzona ustawą z dnia 08.03.2013r. o zmianie u.o.g.r. (Dz.U. z 2013r., poz.503) obowiązującą od dnia 26.05.2013r. nie zawiera przepisów przejściowych stanowiących, że należałoby stosować przepisy dotychczasowe w zakresie wniosków złożonych przed dniem wejścia w życie wspomnianej noweli. Wprowadzenie przepisów przejściowych jest wyjątkiem od generalnej zasady niedziałania prawa wstecz i wyjątek taki nie może być objęty wykładnią rozszerzającą. Tym bardziej więc przepisów prawa, które utraciły moc nie można stosować, gdy ustawodawca nie wprowadził przepisów przejściowych. Organ odwoławczy uznał więc, że zastosowanie znajduje w tej sytuacji nowe prawo zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa.
W toku postępowania zwrócono się do organu właściwego do uzgadniania projektu decyzji w zakresie ochrony gruntów rolnych na podstawie art.53 ust.4 pkt 6 i ust.5 oraz art.64 ust.1 u.p.z.p., tj. do Starosty P., który swoje stanowisko przedstawił w formie pisma, a nie postanowienia, gdyż decyzja o warunkach zabudowy miała charakter negatywny, a więc organ uzgadniający nie miał czego oceniać.
Jednocześnie Kolegium podzieliło pogląd skarżącego, że organ I instancji nie przeprowadził prawidłowo analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania przestrzennego terenu wyznaczonego obszaru analizowanego. Jednakże zdaniem SKO przy uwzględnieniu treści art.7 ust.2 u.o.g.r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 26.05.2013r. naruszenie to nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł S. W. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art.61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p. w zw. z art.7 ust.2 pkt 1 u.o.g.r. poprzez jego błędną wykładnię. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art.7, 77 § 1 i art.80 Kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy polegające na tym, że organ II instancji błędnie przyjął, że nie został spełniony warunek określony w art.61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji został złożony jeszcze pod rządami starego prawa, tj. przed nowelą art.7 ust.2 u.o.g.r. dokonaną ustawą nowelizującą z dnia 08.03.2013r. Zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz wniosek ten powinien był zostać rozpoznany na podstawie wykładni prawa obowiązującej do dnia 26.05.2013r. Podniósł także, że bezzasadnym było powoływanie się na obowiązujący do końca 2003r. Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. P. Obszar zajęty przez w/w działki był ujęty jako tereny rolne w wyniku czego nie uzyskano zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Podkreślił, że przedmiotowe działki znajdują się na terenie na którym nie obowiązuje m.p.z.p.
Dalej skarżący zauważył, że wykładnia art.7 ust.2 pkt 1 u.o.g.r. dokonana przez SKO jest błędna, gdyż przepis ten stanowi, że kryterium obszarowe dotyczy jedynie obszaru, który ma zmienić swoje przeznaczenie z gruntu rolnego lub leśnego na grunt przeznaczony na inne cele. Skarżący na poparcie swego stanowiska w tym zakresie przywołał orzeczenia NSA w których Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że kryterium obszarowe określone w art.7 ust.2 pkt 1 u.o.g.r. odnosi się jedynie do działki, która ma zmienić swe przeznaczenie bez wliczania obszaru z którego została uprzednio wydzielona. Ponadto skarżący powołał się na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych w których zajęto analogiczne stanowisko.
Reasumując zdaniem skarżącego pojęcie "zwartego obszaru projektowanego do przeznaczenia na cele nierolnicze" należy odnosić jedynie do terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy (terenu inwestycji), a nie całego kompleksu rolnego na obszarze którego leży teren inwestycji.
Ponadto skarżący podniósł, że decyzją z dnia [...].09.2013r. Minister Rozwoju Rolnictwa i Wsi wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze 8,4236 ha gruntów rolnych na terenie Gminy T. P., który to obszar obejmuje również działkę nr [...] położoną w S. Do skargi załączono kserokopię w/w decyzji oraz związanych z nią dokumentów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że przepis art.7 ust.2 u.o.g.r. w obecnym brzmieniu nie zawiera ograniczenia dotyczącego powierzchni gruntów rolnych podlegających ochronie. W noweli u.o.g.r. dokonanej ustawą z dnia 08.03.2013r. brak jest przepisów przejściowych, co oznacza, że nowa regulacja musi być stosowana także do spraw, które nie zostały zakończone prawomocną decyzją administracyjną do dnia jej wejścia w życie, tj. do dnia 26.05.2013r. Wobec powyższego organ odwoławczy był zobligowany do zastosowania regulacji zawartej w noweli u.o.g.r.
Kolegium podkreśliło, że teren inwestycji obejmuje łącznie 0,3007 ha gruntów klasy III. Dla przedmiotowych działek nie zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy, a w obowiązującym do końca 2003r. Miejscowym Planie Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. P. (uchwała nr [...] z dnia [...].12.1992r.) obszar zajęty przez w/w działkę był ujęty jako tereny rolne w wyniku czego nie uzyskano zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.
Wobec powyższego prawidłowo organ I instancji przyjął, że na zmianę przeznaczenia przedmiotowych działek wymagana jest zgoda ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Kolegium nie odniosło się do twierdzenia skarżącego jakoby Minister Rozwoju Rolnictwa i Wsi wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze 8,4236 ha gruntów rolnych na terenie Gminy T. P., który to obszar obejmuje również działkę nr [...] położoną w Sadach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 10.2013r. nr [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy T. P. z dnia [...].06.2013r. nr [...] odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku hali magazynowo – biurowej na terenie działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S. , gmina T. P.
Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U z 2012r., poz.647 ze zm., zwanej dalej u.p.z.p.)
Stosownie do treści przepisu art. 60 ust. 1 u.p.z.p. organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i wydania decyzji w tym przedmiocie jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Decyzję taką wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach określonych w art. 53 ust. 4 powołanej ustawy i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Tak więc podstawę prawną kontrolowanych rozstrzygnięć stanowił art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p., zgodnie z którym decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 (ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego), wydaje się po uzgodnieniu z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych - w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Należy zaznaczyć, że stosownie do treści art.64 ust.1 tej ustawy przepisy w szczególności art. 53 ust. 3-5a stosuje się odpowiednio do decyzji o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie działka przeznaczona pod zabudowę stanowi grunt rolny, zatem przed wydaniem decyzji Wójt powinien był uzyskać uzgodnienie organu właściwego w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych, wydane w trybie art. 106 § 1 Kpa. Przepis ten przewiduje, że w sytuacji, gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, decyzję tę wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu, ma obowiązek zawiadomić o tym stronę postępowania (art. 106 § 2 Kpa). Zajęcie stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Należy zatem uznać, że organ prowadzący postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, obowiązany do uzyskania postanowienia organu współdziałającego, może oprzeć swoją decyzję dopiero na takim postanowieniu uzgadniającym, które posiada walor ostateczności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 957/09, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać jednak należy, że walor ostateczności ma postanowienie organu I instancji, które w terminie nie zostało zaskarżone przez strony postępowania, albo postanowienie organu II instancji wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia. Każda decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości, a organy administracji, są tą decyzją związane do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r., sygn. akt SA 1461/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 72).
Ochrona gruntów rolnych, przewidziana w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r., nr 121, poz. 1266, z późn. zm.), polega w szczególności na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dokonując uzgodnienia, właściwy organ - według tej ustawy starosta (art. 5 ust. 1), zobowiązany jest ocenić zgodność planowanej inwestycji z przeznaczeniem gruntów rolnych, w szczególności zaś, czy warunki realizacji planowanej inwestycji nie powodują, stosownie do treści art. 6 tej ustawy, przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, co wymagałoby uzyskania wymaganego prawem pozwolenia (art. 11 ustawy). Przedmiotowe uzgodnienie nie zastępuje zgody na przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, zgoda na zmianę takiego przeznaczenia następuje w procedurze sporządzania planu miejscowego (art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w aktach sprawy brak jest postanowienia uzgadniającego wydanego we właściwym trybie (w aktach jest jedynie pismo Starosty P. nie spełniające wymagań dotyczących postanowień). Tym niemniej wskazać należy, iż w omawianym przypadku projekt decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy nie musiał być przesyłany do uzgodnienia, gdyż obowiązek ten dotyczy wyłącznie projektów decyzji pozytywnych, czyli ustalających warunki zabudowy (zob. wyrok NSA sygn. akt II OSK 761/11), gdy tymczasem w omawianym przypadku wydano decyzję negatywną.
W myśl art.61 ust.1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe tylko w przypadku łącznego spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Jedną z nich (określoną w art.61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p.) jest to, że teren objęty wnioskiem nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu m.p.z.p., które utraciły moc na podstawie art.67 ustawy wymienionej w art.88 ust.1. Niespornym było, że teren objęty przedmiotowym wnioskiem w nieobowiązującym już Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy T. P. (uchwała nr [...] z dnia [...].12.1992r.) ujęty był jako tereny rolne.
Istota sporu zakreślona przez organ w zaskarżonej decyzji, a przez skarżącego w skardze, sprowadza się w pierwszej kolejności do odpowiedzi na pytanie, czy w rozpatrywanym przypadku dla wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy niezbędna była zmiana przeznaczenia działki objętych wnioskiem - a więc gruntów rolnych stanowiących użytki klasy III - na cele nierolnicze wymagająca zgody właściwego ministra do spraw rozwoju wsi.
Istotnie, jak wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, w orzecznictwie występują rozbieżności w zakresie rozumienia pojęcia zwartego obszaru projektowanego do nierolniczego przeznaczenia w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Przyjmuje się bowiem, że pojęcie zwartego obszaru dotyczy jedynie powierzchni działki lub działek, na których planowana jest inwestycja albo ich części (por.wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2225/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r., II SA/Po 355/13).
Prezentowany jest również inny pogląd, a mianowicie, że zwarty obszar gruntów projektowanych do takiego przeznaczenia nie może być interpretowany w ten sposób, iż celem ustawodawcy było zawężenie jego stosowania przepisu tylko do działki geodezyjnej. Obszar ten obejmować więc mógł również kilka działek geodezyjnych, o ile stanowiły one zwarty obszar i przeznaczone są do "odrolnienia" zwłaszcza w sytuacji, gdy uprzednio dokonano podziału jednej działki o tożsamym rolnym przeznaczeniu na kilka odrębnych działek ewidencyjnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1826/06 oraz z dnia 10 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 299/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. II SA/Bd 1001/13).
Kwestia ta jednak z przyczyn wskazanych poniżej nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma bowiem fakt, że z dniem 26 maja 2013 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak również przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, znowelizowana została ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ustawą z dnia 8 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 503) art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r. otrzymał następujące brzmienie - przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.
Aby odpowiedzieć na postawione wyżej pytanie, czy niezbędna była zmiana przeznaczenia działki objętej wnioskiem - a więc gruntów rolnych stanowiących użytki klasy III - na cele nierolnicze wymagająca zgody właściwego ministra do spraw rozwoju wsi w pierwszej kolejności należało ustalić prawo z jakiej daty, a co za tym idzie w jakim brzmieniu, należało zastosować w rozpatrywanym przypadku.
Jak już wcześniej wspomniano art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych uległ zmianie na mocy ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2013, poz. 503), która weszła w życie z dniem 26 maja 2013. Zgodnie z obecnie obowiązującym przepisem przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III - wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa wyżej dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 7 ust. 1 ustawy).
Tak więc od dnia 26.05.2013r. zmiana przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki klas I - III na cele nierolnicze wymaga zgody właściwego ministra do spraw rozwoju wsi bez względu na wielkość obszaru projektowanego. Tym samym pod rządami nowego prawa kryterium obszarowe przestało istnieć. Oznacza to, że każda zmiana przeznaczenia gruntów rolnych stanowiących użytki klas I - III na cele nierolnicze, niezależnie od powierzchni takich gruntów, wymaga zgody właściwego ministra do spraw rozwoju wsi. Przypomnieć trzeba, że przed wejściem w życie wspomnianej nowelizacji w/w wymienionej zgody właściwego ministra wymagała zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze tylko wówczas, gdy zmiana ta dotyczyła gruntów o powierzchni powyżej 0,5 ha.
Wspomniana nowela nie zawiera przepisów przejściowych stanowiących, że należałoby stosować przepisy dotychczasowe w zakresie wniosków złożonych przed dniem wejścia w życie wspomnianej noweli. Organ odwoławczy uznał więc, że zastosowanie znajduje w tej sytuacji nowe prawo zgodnie z zasadą bezpośredniego działania nowego prawa. Skarżący natomiast wskazał, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji został złożony jeszcze pod rządami starego prawa, tj. przed nowelą art.7 ust.2 u.o.g.r. dokonaną ustawą z dnia 08.03.2013r. Zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz jego zdaniem wniosek ten powinien był zostać rozpoznany na podstawie wykładni prawa obowiązującej do dnia 26.05.2013r.
Wobec powyższego koniecznym było wyjaśnienie kwestii przepisów intertemporalnych, tj. ustalenie, czy w rozpatrywanym przypadku zastosowanie znajduje przepis art.7 ust.2 u.o.g.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji, czy też po nowelizacji.
Stanowisko w zakresie obowiązywania przepisów starych i nowych oraz problematyki przepisów przejściowych zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 10.04.2006r., o sygn. I OPS 1/06 (publ. CBOSA). Jest ono wiążące Sąd orzekający nie tylko dlatego, że na mocy art.269 § 1 Ppsa wspomniana uchwała ma ogólną moc wiążącą, lecz przede wszystkim dlatego, że przedstawiony tam tok rozumowania, analiza przepisów prawa i argumentacja jest przekonywująca. Kwestię tę już wcześniej wielokrotnie analizowano w orzecznictwie, choćby w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu wydanego w dniu 21.08.2013r. w sprawie o sygn. IV SA/Po 584/13.
Powszechnie przyjmuje się, że co do zasady stosuje się przepisy materialne obowiązujące w dacie wydania decyzji, o ile ustawodawca nie stanowi inaczej. Wynika to z ustanowionej w art.7 Konstytucji RP, jak również w art. 6 Kpa, zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa, to działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Zasada praworządności nakłada zatem na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Po ustaleniu mocy obowiązującej przepisu prawa, organy powinny podjąć czynności w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, do którego zastosowany zostać powinien przepis obowiązujący w dniu orzekania. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi. (patrz wyrok NSA z dnia 16.05.2007r., sygn. I OSK 1080/06, publ. Lex nr 342503 i z dnia 21.06.2006r., sygn. I OSK 943/05, publ. Lex nr 265749)
W sytuacji gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. W tym zakresie prezentowany jest też pogląd, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie (uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r. FPK 11/97 - ONSA 1998 Nr 1 poz. 10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r. SK 39/03 - OTK ZU 2004 nr 5/A poz. 40).
W sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy.
Do pozytywnych aspektów bezpośredniego działania ustawy nowej najczęściej zalicza się to, że w stosunku do wszystkich podmiotów mają zastosowanie te same nowe przepisy prawa, które przynajmniej z założenia, powinny lepiej odzwierciedlać aktualne stosunki prawne. Ponadto, przepisy nowej ustawy są wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później niż wola ustawodawcy, której wyrazem była ustawa wcześniejsza (P. Tuleja, Konstytucyjne podstawy prawa intertemporalnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego - Kwartalnik Prawa Prywatnego 1997 z. 1). To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady.
Jak słusznie wskazał NSA w powołanej wyżej uchwale 7 sędziów na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, powinien zdecydować się ustawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki /orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego K 9/92 - OTK 1993 cz. I str. 69 i nast., K 14/92 - OTK 1993 cz. II str. 328 i nast./. Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego, chociaż wygodne dla ustawodawcy z punktu widzenia porządku prawnego, w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Przyjęte przez ustawodawcę ustalenia w zakresie przepisów intertemporalnych, czy też przyjęte przez organ w drodze wykładni reguły intertemporalne w przypadku braku regulacji ustawowych, nie mogą naruszać podstawowych zasad konstytucyjnych.
Niewątpliwie podstawową zasadą, od której istnieją wyjątki, jest zasada niedziałanie prawa wstecz (lex retro non agit), którą to zasadę można wyprowadzić z przepisu art. 2 Konstytucji RP, statuującego konstrukcję państwa prawa. Przyjmuje się przy tym, że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Na tej podstawie sformułowana została ogólna zasada, w myśl której nowa ustawa nie ma być stosowana przy ocenie tak pozytywnych, jak i negatywnych skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły przed jej wejściem w życie (por. J. Gwiazdomorski, Międzyczasowe prawo prywatne, "Nowe Prawo" 1965, Nr 6). Dodatkowo zwraca uwagę orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, gdzie podnosi się, że modyfikacje dokonywane przez wprowadzenia nowych przepisów odnoszących się do uprawnień przysługujących określonym podmiotom na mocy dotychczas obowiązującego prawa nie tylko obniżają zaufania obywateli do prawa, ale mogą również niejednokrotnie sprzeciwiać się ratio legis instytucji prawnej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt K 32/03, OTK 2004, Nr 3, poz. 22).
W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy.
Zgodnie z ugruntowaną już zasadą wyprowadzoną w orzecznictwie z art. 6 i art. 138 Kpa, organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji /wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r. IV SA 451/88 - GAP 1988 nr 22 str. 43; wyrok NSA z dnia 7 września 1994 r. III SA 1111/93 - ONSA 1995 Nr 3 poz. 120; wyrok NSA z dnia 24 lutego 1992 r. II SA 49/92 - nie publ.; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1983 r. II SA 163/82 - RNGA 1985 nr 3 str. 47/, jednakże z uwzględnieniem koniecznych wyjątków.
Powyższa zasada nie budzi wątpliwości w świetle konstytucyjnych zasad: demokratycznego państwa prawnego i praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) w sytuacji, kiedy pomiędzy datą nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, a datą wydania decyzji, nie miały miejsca zmiany przepisów prawa. Natomiast, jeżeli zdarzenie prawne (zdarzenie będące przedmiotem regulacji prawnej) miało miejsce pod rządami innych przepisów prawnych, niż te które obowiązują w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, w przypadku braku przepisów przejściowych, powstają wymagające rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjne co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć zastosowanie w sprawie.
Wracając na grunt niniejszej sprawy Sąd stanął na stanowisku, że w niniejszym przypadku ma zastosowanie art.7 u.o.g.r. w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji, która weszła w życie w dniu 26.05.2013r.
Sądowi orzekającemu znane są wyroki tut. Sądu z dnia 21.08.2013r. o sygn. II SA/Po 355/13 oraz z dnia 20.06.2013r. o sygn. II SA/Po 404/13 dotyczące odmowy uzgodnienia w zakresie ustalenia warunków zabudowy gruntów rolnych. W tych sprawach Sąd powołując się na zasadę zaufania obywateli do państwa stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy są zobowiązane do zastosowania art.7 ust.1 pkt 2 u.o.g.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 26.05.2013r.
Podkreślić należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie i w realiach niniejszej sprawy nie podziela stanowiska wyrażonego w powołanych orzeczeniach. W niniejszej sprawie pod rządami starego prawa złożono jedynie wniosek o ustalenie warunków zabudowy. Samo złożenie wniosku w ocenie Sądu orzekającego nie stanowi zdarzenia prawnego w ogóle, a już z pewnością nie stanowi zdarzenia prawnego, które zostało zamknięte pod rządami starego prawa. Złożenie wniosku zainicjowało jedynie wszczęcie postępowania. Nie doprowadziło natomiast do zaistnienia jakichkolwiek zdarzeń prawnych. Zaakcentować trzeba, że nie tylko organ II instancji, lecz również organ I instancji, wydawał decyzję już po wejściu w życie wspomnianej noweli.
Sąd orzekający w niniejszym składzie generalnie podziela natomiast pogląd wyrażony przez WSA w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 17.12.2013r. o sygn. II SA/Gd 719/13 (publ. CBOSA) Sąd ten słusznie wskazał, że z retroaktywnym działaniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Tak rozumianą retroaktywność odróżnia się od retrospektywności prawa, która występuje wówczas gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", "ciągłym", takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powinien więc mieć zastosowanie przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 u.o.g.r. w nowym brzmieniu obowiązującym od dnia 26.05.2013r. Analizując zmianę dokonaną ustawą z dnia 08 marca 2013 r., która nie zawiera przepisów przejściowych, Sąd stwierdził, że brak jest jakichkolwiek argumentów, które mogłyby przemawiać za odstąpieniem od zasady bezpośredniego działania nowego prawa, jako że nie występuje w tym wypadku ani sytuacja praw nabytych, ani też nie mamy do czynienia ze zdarzeniem zamkniętym pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy. Zdarzeniem takim nie może być bowiem samo złożenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy, który jedynie inicjuje postępowanie. W sprawie chodzi o przyszłe zamierzenie inwestycyjne, a decyzja o warunkach zabudowy stanowi jedynie promesę realizacji planowanej inwestycji.
Podobny pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 r. II SA/Bd 1001/13 (publ. CBOSA), który stwierdził, że skoro ustawodawca przemilczał kwestię stosowania nowego prawa, to jego wolą było stosowanie zmienionych przepisów również do spraw już wszczętych, a niezakończonych. Przepis art. 6 Kpa nakazuje organom administracji publicznej działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w sytuacji zatem, gdy brak jest przepisów intertemporalnych wskazujących, że ustawodawca uznał za zasadne, wyłączenie stosowania nowego stanu prawnego do sytuacji i zdarzeń zaistniałych wcześniej stosować należy nowe prawo.
Skarżący podkreślił, że działka objęta wnioskiem o III klasie bonitacyjnej gleby nie przekracza 0,5 ha. Tak więc pod rządami starego prawa wskutek tego, że obszar tej działki był mniejszy niż wymagane kryterium obszarowe, nie była wymagana zgoda właściwego ministra wyrażająca zgodę na przeznaczenie przedmiotowej działki na cele nierolnicze przy założeniu, że ocenia się jedynie powierzchnię działki na której planowana jest inwestycja.
Powyższa kwestia nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż - jak już wspomniano - skarżący podniósł w skardze, że decyzją z dnia [...].09.2013r. Minister Rozwoju Rolnictwa i Wsi wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze 8,4236 ha gruntów rolnych na terenie Gminy T. P.., który to obszar obejmuje również działkę nr [...] położoną w S.
Do skargi załączono kserokopię w/w decyzji oraz omówionych niżej dokumentów. Z treści wspomnianej decyzji wprawdzie nie wynika wprost jakich działek ona dotyczy. Wskazano w niej jedynie, iż dotyczy ona gruntów klasy IIIb o pow. 8,4236 ha. Jednocześnie jednak wskazano, że przedmiotowy grunt rolny oznaczony jest w załączniku graficznym stanowiącym integralną część wniosku Wójta Gminy T. P. Z pisma Wójta z [...].05.2013r. nr [...] kierowanego do Ministra Rozwoju Rolnictwa i Wsi wynika, że wspomnianym wnioskiem mogła być objęta działka nr [...]. Na to samo wskazuje treść postanowienia Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia [...].08.2013r. nr [...]. Tak więc istnieje duże prawdopodobieństwo, iż wspomniany minister wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze działki nr [...]. Nie wiadomo natomiast, czy wspomniana decyzja Ministra z dnia [...].09.2013r. jest ostateczna.
Powyższe wysoce uprawdopodobnione twierdzenie skarżącego przesądziło o uwzględnieniu skargi. Gdyby bowiem okazało się – na co wskazują załączone do skargi dokumenty - że skarżący uzyskał ostateczną zgodę w/w ministra na przeznaczenie na cele nierolnicze działki nr [...], to oznaczałoby, iż zarzut organu, iż niespełniona została przesłanka określona w art.61 ust.1 pkt 4 u.p.z.p. - na którym przede wszystkim oparto zaskarżoną decyzję - jest chybiony. Tym samym po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, doszłoby do istotnej zmiany stanu faktycznego mającej wpływ na wynik sprawy, którą to zmianę organ odwoławczy zobligowany byłby uwzględnić i ocenić, czego jednak nie uczynił.
W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (np. wyrok NSA w Lublinie z dnia 21 czerwca 1988 r., SA/Lu 151/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 72, w którym przyjęto, że: "1. Jeżeli nie występują przesłanki określone w art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji nie może - przed wydaniem decyzji - odmówić oceny dowodów przedłożonych przez stronę, powołując się na fakt zakończenia postępowania dowodowego. 2. Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym"; wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 lipca 1988 r., IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43, w którym stwierdzono, że: "1. Organ odwoławczy, jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. 2. Decyzja organu odwoławczego, doręczona stronie po zmianie stanu prawnego, przyjętego jako jej podstawa prawna, jest sprzeczna z prawem i podlega uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny z przyczyny określonej w art. 207 § 2 pkt 1 k.p.a."; niepublikowany wyrok NSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 1988 r., SA/Ka 378/88, w którym stwierdzono, że: "Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji a orzeczeniem II instancji"; wyrok SN z dnia 7 maja 2002 r., III RN 59/01, OSNAPiUS 2003, nr 3, poz. 56: "Zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego, jeżeli z nowych przepisów nie wynika inny skutek. Jeżeli podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), a podstawa ta odpadła przed rozpatrzeniem odwołania wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), to organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie". (tak: Andrzej Wróbel w Komentarzu do art.138 Kodeksu postępowania administracyjnego w programie Lex, stan prawny na dzień 15.09.2013r.)
Niewątpliwie Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie oceniło, czy doszło do wspomnianej zmiany stanu faktycznego. Nie oceniło także konsekwencji ewentualnej zmiany stanu faktycznego wskazanej w skardze, która implikuje zmianę oceny prawnej. Przy czym nie ma znaczenia to, że zmiana ta mogła nie być znana SKO.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na mocy art.135 Ppsa także poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić zawartą w niniejszym wyroku ocenę prawną i faktyczną Sądu. W toku dalszego postępowania organ winien ustalić, czy decyzją z dnia [...].09.2013r. Minister Rozwoju Rolnictwa i Wsi wyraził zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze działki nr [...] położonej w S., a także czy decyzja ta jest ostateczna, nadto czy w oparciu o powyższą decyzję został uchwalony, bądź jest w toku uchwalania miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmujący m.in. przedmiotową działkę. Oceny tej organ dokona również w kontekście uchwały NSA z dnia 25 listopada 2013r. II OPS 1/13. Po dokonaniu powyższego organ wyda właściwą decyzję w oparciu o ustalone fakty i przepisy prawa. Na podstawie art. 200 P.p.s.a orzeczono o kosztach postępowania.
Z uwagi na fakt, że decyzje organów administracji miały charakter odmowny (negatywny) nie orzeczono na podstawie art.152 Ppsa, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło