VIII SA/Wa 237/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-21

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowi podstawę do uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w określonym zakresie tworzy nowy stan prawny i stanowi podstawę do ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organy administracji mają obowiązek badać spełnienie warunków do przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ustawy, z wyłączeniem części przepisu uznanej za niekonstytucyjną, a nie opierać się wyłącznie na uzasadnieniu wyroku TK.
Stan faktyczny
Skarżąca I. A.-P. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wcześniejsza decyzja przyznająca świadczenie wygasła z mocy prawa. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który uzależniał przyznanie świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, a następnie odmówiło uchylenia własnej decyzji po wznowieniu postępowania, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, po wznowieniu postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga I. A.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po wznowieniu postępowania. Ww. rozstrzygniecie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] I. A.-P. (dalej: "skarżąca", "strona", "wnioskodawczyni") przyznano świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem na okres od [...]marca 2011 r. do [...]marca 2014 r. Decyzje, przyznające świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów obowiązujących do [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz.1548, zwana dalej: "ustawą zmieniającą"), wygasły z mocy prawa z upływem dnia [...]czerwca 2013 r. Wygasła zatem również decyzja z dnia [...]czerwca 2011 r. przyznająca świadczenie pielęgnacyjne skarżącej. W dniu [...] lipca 2013 r. skarżąca złożyła do Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem Z. P. (dalej: "mąż", "uprawniony"), urodzonym w dniu [...][...][...]r., który orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...]kwietnia 2011 r. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do [...]marca 2014 r., niepełnosprawność istnieje od [...]grudnia 2004 r., a orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od [...]marca 2011 r. Decyzją Nr [...]z dnia [...]lipca 2013 r. Prezydent, działając m.in. na podstawie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r., odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem w okresie od [...]lipca 2013 r. do [...] października 2013 r. Jako podstawę powyższego organ I instancji podał, iż wobec zmiany stanu prawnego od stycznia 2013 r. w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz.1456 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r.") otrzymał nowe brzmienie nadane mu ustawą zmieniającą. Zgodnie z nową treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W art. 17 ust. 1b ustawodawca postanowił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji uznał, iż skoro znaczny stopień niepełnosprawności datuje się u uprawnionego od [...]marca 2011 r., a więc gdy miał ukończone [...] lat (niepełnosprawność powstała, gdy miał [...] lata), to tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 b u.ś.r. do przyznania prawa dla skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją znak [...] z dnia [...] września 2013 r. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania strony, orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej okresu, na który odmówiono przyznania ww. świadczenia (od [...]lipca do [...]października 2013 r.) i w tym zakresie umorzono postępowanie, w pozostałej zaś części utrzymało decyzję w mocy. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ odwoławczy, że organ I instancji w rozstrzygnięciu decyzji w sposób nieprawidłowy określił dzień [...] października 2013 r. jako końcową datę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem świadczenia pielęgnacyjnego nie przyznaje się na okres zasiłkowy. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tego organu znak: [...]z dnia [...]września 2013 r. Jako postawę wniosku wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. [...] z dnia [...] października 2014 r., opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod pozycją 1443. Jednocześnie strona wniosła, aby w przypadku podjęcia decyzji przyznającej jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od [...]lipca 2013 r., na mocy art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") uchylić decyzję ostateczną organu I instancji przyznającą jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a także dwie decyzje organu I instancji przyznające zasiłek dla opiekuna. Nadto podała, że w innym przypadku, niż wydanie decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie wnosi żądania w trybie art. 155 k.p.a. Postanowieniem znak [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Kolegium wznowiło postępowanie zakończone decyzją tego organu z dnia [...]września 2013 r. W wyniku rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania Kolegium decyzją znak [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o odmowie uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2013 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ odwoławczy, iż wprawdzie wyrokiem z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, to jednak w końcowej części uzasadnienia wyroku, w punkcie 8, odnosząc się do skutków tego wyroku, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art.17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wniosła o ponowną ocenę sprawy. Wydanej decyzji zarzuciła obrazę przepisów postępowania przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 145a § 1 k.p.a. i niezastosowanie się do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., co powoduje naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez arbitralną odmowę uchylenia ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] września 2013 r. i wydania nowej decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, Kolegium, przytaczając fragmenty uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazało, iż powołany wyrok wprawdzie stanowi podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145a § 1 k.p.a., jednak nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zalecona ustawodawcy przez Trybunał Konstytucyjny korekta stanu prawnego nie ma związku z sytuacją skarżącej, która nie należy do tej kategorii opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sytuacja skarżącej pozwalać może, przy spełnieniu wymaganych przesłanek, na uzyskanie prawa do przewidzianego w ustawie o świadczeniach rodzinnych specjalnego zasiłku opiekuńczego, względnie zasiłku dla opiekuna, mającego swoją podstawę prawną w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Odnosząc się do argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ odwoławczy podał, że odniesienie się w decyzji Kolegium do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego było niezbędne ze względu na prawidłowe zrozumienie sentencji tego wyroku, a zwłaszcza zakresu orzeczenia o niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu, tym bardziej, że to właśnie w uzasadnieniu Trybunał wypowiedział się o skutkach wejścia w życie wyroku. Podał, że wyroki o charakterze zakresowym zmieniają treść normatywną przepisów, a nie ich literalne brzmienie, co niewątpliwie ma negatywny wpływ na jasność i jednoznaczność prawa. Odniesienie się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wbrew twierdzeniu skarżącej, było konieczne i w żadnym wypadku nie można uznać, że było dokonywaniem poszerzonych interpretacji. Jednocześnie Kolegium zgodziło się z twierdzeniem strony, że skutkiem wyroku zakresowego Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]października 2014 r., sygn. akt. [...] , jest stwierdzenie niekonstytucyjności aktu normatywnego w części dotyczącej danej grupy podmiotowej bez zmiany literalnej treści samego przepisu. Jednak skarżąca nie należy do tej grupy podmiotowej, w stosunku do której Trybunał orzekł niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj., grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała w okresie dzieciństwa, a ponadto wykonanie wyroku wymaga interwencji legislacyjnej ustawodawcy. Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie "decyzji odmawiających" i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem. Uzasadniając skargę strona podała, że państwo polskie powinno pomagać wszystkim opiekunom osób niepełnosprawnych. Nie powinna pisać odwołań i upominać się o prawa słusznie nabyte, a bezprawnie odebrane. Musi zajmować się mężem, którego stan zdrowia wymaga dużego poświęcenia. Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy na gruncie obowiązujących przepisów, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia [...]października 2014 r. w sprawie sygn. akt [...] , skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność jej męża, powstała po zakończeniu nauki w szkole, jak i po ukończeniu przez tę osobę 18 roku życia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz skargi wynika, że między skarżącą a Kolegium jest spór, w jaki sposób ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego wpłynął na sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy argumentował, że z wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygnaturze [...] wynika, iż skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Zdaniem Kolegium, Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki. Zatem, pomimo że ww. wyrok orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowił postawę wydanej w trybie zwykłym decyzji, nie zmieniło to sytuacji prawnej skarżącej, która musi czekać na uporządkowanie przez ustawodawcę systemu świadczeń dla opiekunów osób niepełnosprawnych. Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uchylenia w trybie nadzwyczajnym (wznowieniowym) decyzji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie podziela powyższej interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego dokonanej przez organ odwoławczy. W punkcie 2. sentencji tego wyroku Trybunał orzekł: "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Powyższe oznacza, że Trybunał wprost stwierdził niekonstytucyjność ww. przepisu u.ś.r. w zakresie zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104). Istotą rozstrzygnięcia wyroku wydanego w sprawie [...] jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny, uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84). Tak więc wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, a ta w przedmiotowej sprawie wyraźnie, jasno i bez wątpliwości mówi o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Nie jest zatem właściwa ocena Kolegium, że wydany przez Trybunał wyrok nie zmienia sytuacji prawnej skarżącej. Przeciwnie, wynika z niego, że organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Organy z tego obowiązku się nie wywiązały, skupiając swoją uwagę wyłącznie na uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, bez analizy jego wiążącej sentencji oraz na wskazaniu, że nie daje on podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zasadnie wskazała, że w jej sprawie organy, uwzględniając skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie były uprawnione do wydania decyzji w oparciu o art. 17 ust. 1b u.ś.r. Przepis ten jako niekonstytucyjny nie może mieć zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy, przed wydaniem decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., powinien więc zbadać, czy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. Kolegium nie wywiązało się z tego obowiązku i nie rozważyło, czy skarżąca spełnia pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Okoliczność, że skarżąca jest osobą, która zrezygnowała z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec którego spoczywa na niej obowiązek alimentacyjny, została jak dotychczas stwierdzona wyłącznie w odrębnym postępowaniu dotyczącym przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ze swej istoty stwierdzenie niekonstytucyjności tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba że Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok o sygnaturze [...] został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem ww. orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności), począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od dnia 23 października 2014 r. Przytoczona wyżej treść punktu 2 sentencji wyroku jest jasna i nie budzi wątpliwości. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jest - w ocenie Sądu - sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji posiadają bowiem uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów. W tej konkretnej sprawie organy nie ustaliły treści normy prawnej, na podstawie której mogły i miały obowiązek rozpatrzyć wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia z art. 17 u.ś.r., po wznowieniu postępowania. Faktem jest, że wejście w życie takiego wyroku, który tak jak w przedmiotowej sprawie ma charakter zakresowy negatywny, samo w sobie nie tworzy nowych przepisów prawa. Poważnym błędem jest jednak twierdzenie, że ten fakt prawny nie modyfikuje przepisów już uchwalonych przez ustawodawcę tak, aby również w czasie oczekiwania na wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych w ustawie o świadczeniach rodzinnych wszyscy opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych, tj. zarówno tych, które stały się niepełnosprawne przed i po ukończeniu 18 lat, byli traktowani jednakowo. Tym samym, przytaczany przez organ fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie stoi w sprzeczności z przedstawionym wyżej stanowiskiem Sądu. Fragment ten można rozumieć wyłącznie jako zgłoszony przez Trybunał postulat podjęcia bezzwłocznych działań ustawodawczych, które w przyszłości doprowadzą do kompleksowego zreformowania systemu świadczeń dla osób i opiekunów osób niepełnosprawnych w sposób zasygnalizowany przez Trybunał. Zapis zawarty w punkcie 8 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie [...] należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa. Nadmienić należy, że stanowisko sądów administracyjnych w przypadkach analogicznych, jak w niniejszej sprawie, jest jednolite (zob. m.in. wyroki WSA: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., II SA/Bd 366/15, z dnia 16 czerwca 2015 r., II SA/Bd 434/15 i z dnia 24 czerwca 2015 r., II SA/Bd 327/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r., II SA/Go 818/14, w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r., IV SA/Po 969/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r., II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014 r., II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., VIII SA/Wa 1026/14, z dnia 13 stycznia 2015 r., I SA/Wa 3139/14, w Gdańsku z dnia 17 września 2015 r., III SA/Gd 551/15, w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2015 r., II SA/Rz 1029/14, dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). Kolegium, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie, powinno przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), natomiast po przeprowadzeniu postępowania w powyższym zakresie wydać stosowną decyzję na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. Sąd nie podzielił argumentacji organu odwoławczego w zakresie braku wpływu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego na sytuację skarżącej, której decyzja ostateczną odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ orzekający powinien uwzględnić wskazówki interpretacyjne Sądu dotyczące wyroku Trybunału o sygnaturze [...] , zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a następnie dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten w ustępie 1b został uznany za niekonstytucyjny. Stosownie do powyższych ustaleń, Kolegium orzeknie w konsekwencji w trybie art. 151 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera b w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło