IV SA/Po 751/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-01-30
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, występując z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wykazała istnienie interesu społecznego oraz czy jej cele statutowe (regulaminowe) są wystarczająco skonkretyzowane, aby uzasadnić taki wniosek?Ratio decidendi
Organizacja społeczna, występując z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, musi wykazać istnienie interesu społecznego oraz związek żądania z celami statutowymi. Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, a jego cele statutowe sformułowane w regulaminie były zbyt ogólnikowe, aby uzasadnić żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z 1997 r. ustalającej warunki zabudowy dla składowiska odpadów, zarzucając jej rażące naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego. Po utrzymaniu w mocy tego postanowienia przez SKO, Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA w Poznaniu, domagając się uchylenia postanowień SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Dnia [...] stycznia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] (dalej: "Stowarzyszenie" lub "Skarżący") o stwierdzenie nieważności, wydanej przez Burmistrza [...] (dalej: "Burmistrz"), decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. znak [...]. Kwestionowaną decyzją Burmistrz ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w [...] dla inwestycji polegającej na budowie składowiska odpadów [...]. Nadto Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
Uzasadniając wniosek pełnomocnik Stowarzyszenia zarzucił, że decyzja Burmistrza została wydana z rażącym naruszeniem prawa i zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, gdyż jest sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Według Stowarzyszenia decyzja jest obarczona między innymi następującymi wadami: w decyzji nie wskazano podmiotu, który wystąpił z wnioskiem, do decyzji dołączona jest mapa, na której nie figurują działki nr [...], jest tylko działka nr [...]. Ww. działki nie leżą na terenach przeznaczonych po tereny wysypisk śmieci, przy czym pełnomocnik zauważył, że czym innym jest składowanie odpadów, a czym innym jest ich utylizacja. Dalej zauważył, że decyzja nie zawiera żadnego warunku wynikającego z jakiegokolwiek przepisu szczególnego; nie zostały nawet wymienione przepisy szczególne, które w przedmiotowej sprawie niewątpliwie miały zastosowanie. Decyzja nie zawiera jakichkolwiek warunków obsługi [terenu – dopisek sądu] w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji, które bezwzględnie powinny być podane, nie zawiera jakichkolwiek wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich; pełnomocnik ocenił, że zważywszy na charakter inwestycji wymagania te także powinny zostać precyzyjnie określone w decyzji. Na mapie brak jest jakichkolwiek linii rozgraniczających teren inwestycji, brak informacji o stronach postępowania, o dokonanych uzgodnieniach i brak w istocie uzasadnienia zgodnego z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; obecnie: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej "k.p.a.")
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując jako podstawę prawną art. 31 § 1 i 2 k.p.a. – odmówiło wszczęcia z urzędu na żądanie organizacji społecznej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 1997 r. Uzasadniając Kolegium napisało, że pismem z dnia [...] lutego 2013 r. wezwano Stowarzyszenie do wykazania, zgodnie z art. 31 § 1 i 2 kpa, interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza. W odpowiedzi Stowarzyszenie wyjaśniło, że interes społeczny Stowarzyszenia oraz żądanie jest uzasadnione celami statutowymi (tu: regulaminowymi) organizacji i wynika wprost z jego celów regulaminowych i odpowiada wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawie mającej istotny wpływ na życie lokalnej społeczności tu: inwestycji (składowiska odpadów komunalnych) wymagającej oceny oddziaływania na środowisko.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organizacja społeczna, a taką jest Stowarzyszenie, może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, ewentualnie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Kolegium napisało, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym jest uzależnione od łącznego spełnienia się dwóch odrębnych przesłanek: wstąpienie to byłoby uzasadnione celami statutowymi i za wstąpieniem ma przemawiać interes społeczny. Kolegium oceniło, że Stowarzyszenie nie wykazało jakim interesem społecznym uzasadnione jest jej uczestnictwo i żądanie. Zgodnie z pkt. 7 regulaminu Stowarzyszenia, celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz wsi [...] (dalej "Wieś") oraz tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi. W pkt. 8 b i c regulaminu wskazano, że Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: występowanie z podaniami do właściwych organów administracji publicznej, występowanie na prawach strony we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących Wsi (od studium do wydania pozwolenia na użytkowanie).
Kolegium napisało, że uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione (także) interesem społecznym. Ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod tym kątem należy do uznania organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Nie ma stałego wzorca ani reguły wykazywania, że za inicjatywą w przedmiocie wszczęcia postępowania z urzędu lub dopuszczeniem do udziału w postępowaniu na prawach strony przemawia interes społeczny. Kolegium oceniło, że Stowarzyszenie w ogóle nie wskazało na konkretny interes społeczny we wszczęciu postępowania. Pojęcie interesu społecznego w rozumieniu art. 31 § 1 in fine kpa jest pojęciem nieostrym, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na przepisie art. 31 § 1 kpa.
Kolegium zwróciło również uwagę na fakt, że żądanie dotyczy wszczęcia postępowania nieważnościowego, które jest postępowaniem nadzwyczajnym z uwagi na obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 kpa). Kolegium oceniło, że z wyjaśnień Stowarzyszenia wynika, iż wszczęcie kolejnego postępowania ma służyć nie interesowi społecznemu, a dokonywaniu przez Stowarzyszenie swoistej kontroli kolejnych decyzji, jakie w organie I instancji zostały wydane. Tryb nadzwyczajny nie służy do realizacji "kontroli" przez organizację społeczną i w ten sposób pojmowany być nie może.
Kolegium oceniło, że w interesie społecznym i zgodnie z celami statutowymi Stowarzyszenia byłoby zainicjowanie ewentualnych działań zmierzających do ustalenia ewentualnych negatywnych oddziaływań w obszarze oddziaływania składowiska przez właściwe organy w celu sprawdzenia, czy rzeczywiście istnieje bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia dla ludzi zamieszkujących we Wsi ze strony składowiska odpadów komunalnych, zamiast wszczynania kolejnych postępowań administracyjnych w oparciu o wnioski nie poparte żadnymi danymi o występowaniu szkodliwej emisji składowiska, na danym terenie.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik Stowarzyszenia zaznaczył, że zgodnie z art. 128 w związku z art.144 k.pa. środek zaskarżenia nie wymaga szczegółowego uzasadnienia i wystarczy, jeżeli z wniosku wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanego orzeczenia. W związku z tym oświadczył, że Stowarzyszenie nie jest zadowolone z wydanego postanowienia. Podkreślił, że działania Stowarzyszenia nie służą partykularnym interesom tej organizacji, lecz są podejmowane w interesie społecznym, albowiem w interesie społecznym jest usunięcie z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń administracyjnych, rażąco naruszających prawo i niewątpliwie szkodzących Wsi, w której mieszkają członkowie Stowarzyszenia. Sprawa budowy składowiska odpadów ma niewątpliwie istotny wpływ na życie społeczności jaką są mieszkańcy Wsi, to jest oczywiste, że za wszczęciem postępowania na żądanie organizacji reprezentującej przecież tę społeczność, w tej konkretnej sprawie, przemawia interes społeczny. Skoro w interesie społecznym, tu: w interesie Wsi było branie udziału w postępowaniu mającym na celu określenie warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu w decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - budowy składowiska odpadów komunalnych, niewątpliwie przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, to tym samym żądanie stwierdzenia nieważności takiej decyzji, wydanej w ocenie Stowarzyszenia z rażącym naruszeniem prawa, także musi leżeć w interesie społecznym.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa utrzymało w mocy postanowienie Kolegium z dnia 28 lutego 2013 r. W obszernym uzasadnieniu SKO podtrzymało i rozszerzyło dotychczasową argumentację. SKO oceniło, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Stowarzyszenie wcale nie argumentowało w sposób konkretny spełnienia przesłanki występowania interesu społecznego we wszczęciu postępowania. Nie wiadomo z treści pism co takiego się wydarzyło, że dopiero po niemal 16 latach od wydania decyzji społeczność Wsi, obecnie działająca przez Stowarzyszenie, uznała, że w interesie społecznym jest wystąpienie z żądaniem wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowej decyzji i podjęcie się dopiero teraz przez społeczeństwo "kontroli" nad działaniem organów administracyjnych, w sprawie indywidualnego aktu administracyjnego. Stowarzyszenie, podejmując się roli "reprezentanta społecznego", powinno uprawdopodobnić, że jest przygotowane do wypełnienia tej roli oraz że działając w interesie społecznym, przyczyni się do lepszego załatwienia sprawy. Organizacja społeczna zatem winna uprawdopodobnić, że poprzez swój udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów.
Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie, reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika. Z powołaniem się na zarzut naruszenia art. 31 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie – polegające na niewłaściwym uznaniu przez SKO, że Stowarzyszenie nie może występować z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie składowiska odpadów komunalnych, gdyż nie przemawia za tym interes społeczny, "w sytuacji, gdy jest akurat oczywiście odwrotnie" – Skarżący wniósł o:
1) uwzględnienie przez SKO skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), poprzez uchylenie obu wydanych postanowień;
2) uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień przez sąd, w przypadku nieuwzględnienia skargi przez SKO w trybie autokontroli;
3) zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kosztów postępowania w kwocie 697 zł [wynagrodzenie pełnomocnika 480 zł (2 x stawka minimalna), koszt wpisu 200 zł, koszt opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł].
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego stwierdził, że nie można zgodzić się z kluczowym zarzutem, iż Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Jego zdaniem działania podejmowane od samego początku istnienia tej organizacji nie służyły i nie służą partykularnym interesom samej organizacji, a były i są podejmowane w interesie społecznym, albowiem w interesie społecznym jest usunięcie z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń administracyjnych, rażąco naruszających prawo i niewątpliwie szkodzących Wsi, których zgodnie z prawem być nie powinno. Dalej Skarżący wyjaśnił, że Stowarzyszeniu, którego członkami są mieszkańcy Wsi oraz osoby posiadające nieruchomości na jej terenie, zależało na przeprowadzeniu kontroli, czy wydana decyzja w sprawie zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie składowiska odpadów komunalnych, usytuowanego na terenie Wsi, a więc na terenie, na rzecz którego Stowarzyszenie działa – co wynika wprost z regulaminu Stowarzyszenia – była zgodna z prawem. Żądanie organizacji odpowiadało wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawie indywidualnej i działaniem w nim organów administracyjnych. Kontrola społeczna w przedmiotowej sprawie była i jest jak najbardziej uzasadniona, a nawet konieczna, i ma swoje oparcie w regulaminie Stowarzyszenia. Zdaniem skarżącego SKO wykazało się daleko idącą niekonsekwencją. Skoro bowiem, jak sam organ przyznaje, sprawa ma istotny wpływ na życie społeczności, to nie można jednocześnie twierdzić, że za wszczęciem postępowania na żądanie organizacji – reprezentującej przecież tę społeczność w tej konkretnej sprawie – nie przemawia interes społeczny. Zdaniem pełnomocnika sprzeczność w ocenie jest oczywista. Dalej pełnomocnik ocenił, że niedopuszczalne jest twierdzenie organu o "rzekomości" rażącego naruszeniu prawa bez uprzedniego zbadania sprawy, tj. bez przeprowadzenia stosownego postępowania. To, że Wieś znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, jakim jest składowisko odpadów, jest niepodważalne. Zarazem nie może budzić jakichkolwiek, nawet najmniejszych wątpliwości to, że wszczęcie postępowania było uzasadnione wprost celami regulaminowymi, w aspekcie przytoczonych treści regulaminu. Działania mające na celu odmowę wszczęcia postępowania nie są niczym innym jak tylko próbą "zamknięcia ust" Stowarzyszeniu, są działaniami przeciwko Wsi, są działaniami zdecydowanie naruszającymi ogólne zasady kpa, w szczególności zasadę praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 6-8 kpa).
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W jego ocenie, w tej konkretnej sprawie, mającej na celu zainicjowanie postępowania nadzwyczajnego, Stowarzyszenie nie wykazało, że za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny, a Kolegium również go nie stwierdziło na podstawie wyjaśnień uzyskanych od Stowarzyszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie to odpowiada prawu.
Podstawę prawnoprocesową żądania Stowarzyszenia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza i dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu stanowił przepis art. 31 § 1 k.p.a., w myśl którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: (1) wszczęcia postępowania, (2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W świetle cytowanego przepisu organizacja społeczna ubiegająca się o wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie lub o dopuszczenie do udziału w nim zobowiązana jest wykazać: (i) związek tego żądania z celami statutowymi organizacji oraz (ii) istnienie interesu społecznego przemawiającego za uczynieniem zadość temu żądaniu. Ponadto w sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – żądanie dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, to organizacja społeczna winna jeszcze: (iii) uprawdopodobnić określoną w art. 156 § 1 k.p.a. wadliwość tej decyzji (tak trafnie wyrok WSA z 16.06.2009 r., VII SA/Wa 549/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"; podobnie A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012, s. 250).
W ocenie sądu Kolegium słusznie uznało, że Stowarzyszenie nie wykazało, że za wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza rzeczywiście przemawia interes społeczny. Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium oraz argumentację przywołaną na jego poparcie. Nadto sąd zauważa, odnosząc się do przesłanki zgodności żądania wszczęcia postępowania z celami statutowymi organizacji społecznej, że ten wymóg również nie został spełniony.
Uzupełniając argumentację organu dotyczącą braku wykazania interesu społecznego przez Stowarzyszenie sąd zauważa, że z treści wniosków Stowarzyszenia oraz uzasadnienia skargi wynika, że owego interesu społecznego Stowarzyszenie upatruje w "usunięciu z obrotu prawnego wadliwych orzeczeń administracyjnych, rażąco naruszających prawo i niewątpliwie szkodzących wsi [...]". Innymi słowy, w świetle argumentacji Skarżącego, interes społeczny mający przemawiać za wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza wyraża się w konieczności doprowadzenia w trybie nadzwyczajnym do wyeliminowania tej, w ocenie Stowarzyszenia wadliwej, decyzji z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu takie stanowisko strony skarżącej nie zasługuje na akceptację. Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2013 r., IV SA/Po 535/13 (CBOSA) w którym to postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej były zresztą te same strony postępowania, że w świetle fundamentalnych rozstrzygnięć ustawodawczych o charakterze systemowym – wyrażających się przede wszystkim w przyjęciu ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.), a także regulacji szczegółowych ograniczających możliwość usuwania (uchylania, stwierdzania nieważności lub wygaśnięcia) wadliwych decyzji z obrotu prawnego w trybach nadzwyczajnych (por. choćby art. 146 oraz art. 156 § 2 k.p.a.) – istotne wątpliwości budzi w ogóle zasadność formułowania kategorii interesu społecznego, który miałby sprowadzać się do eliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem.
Co do przesłanki zgodności żądania wszczęcia postępowania z celami statutowymi organizacji nie ulega wątpliwości, że skarżący, jako stowarzyszenie zwykłe, nie posiada statutu, lecz tylko regulamin. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi jednak na stanowisku, że użyte w art. 31 § 1 k.p.a. określenie "cel statutowy" winno być rozumiane szeroko, jako cel określony w podstawowym akcie normującym ustrój i funkcjonowanie danej organizacji, a więc nie tylko w statucie, ale także np. regulaminie, a nawet akcie rangi ustawowej lub podustawowej powołującym daną organizację do życia lub regulującym jej działalność. Z drugiej strony, treść konkretnych postanowień zawartych w tak szeroko rozumianym "statucie" (akcie ustrojowym) nie może już być interpretowana w sposób rozszerzający, a wręcz musi być tłumaczona wąsko w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby, skoro udział organizacji społecznej w postępowaniu na prawach strony stanowi wyjątek od zasady, że mogą w nim uczestniczyć wyłącznie podmioty mające w tym interes prawny, a przyznanie uprawnień strony dodatkowemu podmiotowi ma istotny wpływ na zakres praw i obowiązków faktycznych stron postępowania, zmieniając w sposób istotny układ ich praw procesowych (por.: wyrok NSA z 02.06.2009 r., II OSK 897/08, CBOSA; wyrok WSA z 24.04.2006 r., IV SA/Wa 1399/05, CBOSA; A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna..., s. 226).
W konsekwencji zasadnie twierdzi się, że statutowa działalność, na którą powołuje się organizacja społeczna dla uzasadnienia żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby (dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu), powinna dotyczyć zasadniczych kierunków działalności tej organizacji (por. wyroki WSA: z 02.10.2006 r., IV SA/Wa 911/06 oraz z 11.10.2007 r., II SA/Wr 266/07 – CBOSA), a jej zakres winien być odpowiednio skonkretyzowany, aby możliwe było uchwycenie rzeczywistego i bezpośredniego związku pomiędzy tak pojmowanymi celami statutowymi organizacji, a postępowaniem, którego wszczęcia (dopuszczenia do udziału w którym) organizacja oczekuje. Jak trafnie podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2008 r. (II OSK 1499/06, CBOSA), "określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej, muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony." Chodzi przy tym o związek merytoryczny o charakterze prawnym, a nie wyłącznie faktycznym (por. wyrok WSA z 02.03.2007 r., VII SA/Wa 2275/06, CBOSA). Ponadto nie bez znaczenia jest tu także cecha "rzeczywistości" (autentyczności) celów statutowych danej organizacji społecznej, która to cecha, jak trafnie podkreśla się w doktrynie, "pozwala rozpoznać autentyczne organizacje społeczne spośród pseudo-organizacji społecznych, których powstawanie i działanie jest szczególnie dostrzegalne w ostatnich latach" (A. Gronkiewicz, Organizacja społeczna..., s. 228).
Zgodnie z pkt 7 regulaminu Stowarzyszenia (w wersji z dnia [...] marca 2013 r. – k. 14 akt sądowych) celem Stowarzyszenia jest: (a) działanie na rzecz wsi[...], (b) tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi. W myśl pkt 8 regulaminu, Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: (a) organizowanie spotkań, (b) występowanie z podaniami do właściwych organów administracji publicznej, (c) występowanie na prawach strony przed organami administracji publicznej we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących wsi [...] (tj. w szczególności od studium do wydania pozwolenia na użytkowanie), (d) występowanie w charakterze skarżącego lub uczestnika postępowania przed sądami administracyjnymi, (e) wspierania działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi, (f) inne działania.
Z twierdzeń Stowarzyszenia wynika, że upatruje ono koniecznego powiązania pomiędzy celami "statutowymi" (regulaminowymi) Stowarzyszenia a przedmiotem postępowania, o którego wszczęcie występuje, w ocenie swojego wniosku jako "działania na rzecz wsi [...]" w rozumieniu pkt 7 lit. a Regulaminu. Zdaniem Sądu tak określony cel statutowy Stowarzyszenia jest jednak sformułowany w sposób zbyt ogólnikowy (niekonkretny) i wieloznaczny, aby pozwalał na ustalenie rzeczywistych, podstawowych kierunków działalności Stowarzyszenia, a co za tym idzie – aby stanowił należytą podstawę dla wykazania przez tę organizację wymaganego związku pomiędzy działalnością Stowarzyszenia a przedmiotem danego postępowania (w tym przypadku: postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza). Na gruncie reguł znaczeniowych języka polskiego ogólnego zwrot: "działanie «na rzecz» kogoś lub czegoś" znaczy bowiem tyle, co działanie na czyjąś korzyść lub dla czyjegoś dobra [por. m.in.: Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2002; Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003; Mały słownik języka polskiego, pod red. E. Sobol, Warszawa 1999 – hasło "rzecz"]. A zatem regulaminowe "działanie «na rzecz» wsi [...]", znaczy tyle, co działanie "na korzyść" lub "dla dobra" tej wsi. Takie określenie celu działania Stowarzyszenia, bez zrelatywizowania do konkretnych wartości, tj. bez choćby wstępnego wskazania (uściślenia), co przez ową "korzyść" lub "dobro" organizacja ta rozumie, nie mówi zaś nic o rzeczywistych kierunkach działalności Stowarzyszenia. W jednakowym stopniu pozwala bowiem na legitymizację działań całkowicie przeciwstawnych, skoro w pojęciu "działań na rzecz wsi [...]" w powyższym rozumieniu mieścić się będą, przykładowo, zarówno inicjatywy (działania) podejmowane na rzecz dalszego uprzemysłowienia wsi [...], jak i działania na rzecz przywrócenia jej rolniczego charakteru. Wobec powyższego należy stwierdzić, że sposób określenia w Regulaminie celów działalności Stowarzyszenia uniemożliwił tej organizacji wykazanie – a organowi administracji następczą weryfikację – istnienia wymaganego, ścisłego związku pomiędzy celami "statutowymi" Stowarzyszenia, a przedmiotem sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza, której dotyczył wniosek inicjujący kontrolowane postępowanie.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło