II SA/Bd 773/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. M. W. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], doręczone jej dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu strona wskazała, że powodem chybienia terminu do wniesienia odwołania było to, iż w momencie doręczenia postanowienia przebywała na zwolnieniu lekarskim, które skończyło się [...] kwietnia 2015 r. W związku z chorobą nie mogła się poruszać i opuszczać domu. Na dowód powyższego skarżąca przedłożyła zwolnienie lekarskie na okres od [...].03 do [...].04.2015 r., z którego wynika również, że "chory może chodzić". Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej zwana K.p.a.) odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone stronie przez organ I instancji za pokwitowaniem w dniu [...] marca 2015 r. Zgodnie z zawartym w nim pouczeniem zażalenie mogło być wniesione w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego postanowienia, a więc do dnia [...] marca 2015 r. Przedmiotowe zażalenie zostało zaś przedłożone organowi pierwszej instancji dnia [...] kwietnia 2015 r. Strona nie zachowała więc przewidzianego w art. 141 § 2 K.p.a. terminu do wniesienia zażalenia. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia strona wskazała, że w związku z chorobą nie mogła poruszać się i opuszczać domu, przez co nie mogła też podjąć działań zmierzających do zaskarżenia postanowienia w odpowiednim terminie, a uchybienie to powstało bez jej winy. Na potwierdzenie tego złożyła kopię zwolnienia lekarskiego. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, czyli takiej, której strona nie mogła przewidzieć i przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w razie, gdy ustalone okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także polegającej na niedbalstwie - organ nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Samo zwolnienie lekarskie nie jest zaś potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika, tj. sporządzenia odwołania i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią pomagającą mu w czasie choroby (por. wyrok NSA z 15.07.2009 r., II OSK 1162/08; wyrok WSA w Warszawie z 6.07.2012 r., VI SA/Wa 449/12; wyrok WSA w Krakowie z 24.05.2011 r., III SA/Kr 1300/10; wyrok NSA z 24.08.2010 r., I OSK 1391/09). W przedmiotowej sprawie uznać więc należy, że sama choroba, z którą wiąże się uzyskanie zwolnienia lekarskiego, nie jest okolicznością uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Zwolnienie lekarskie od pracy nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Za słusznością takiego twierdzenia przemawia samo zwolnienie lekarskie, przedłożone przez skarżącą, z którego wynika, że "chory może chodzić". Oznacza to, że choroba, na którą cierpiała skarżąca, nie uniemożliwiała jej poruszania się. Zatem istotnie nie miała ona znamion zdarzenia nagłego, nie do przezwyciężenia, przy zachowaniu należytej staranności. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. W. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że niezrozumiałe jest, dlaczego organ, jeśli uznał, że treść zwolnienia lekarskiego nie jest wystarczająca do przywrócenia terminu, nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, które miałoby na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z wyrokiem WSA w Gliwicach z 27.08.2014 r., II SA/Gl 528/14, "wynikający z treści art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, który niewątpliwie obciąża wnioskodawcę, nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem jest dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz potwierdzenie wiarygodności przywołanych okoliczności". Z treści uzasadnienia nie wynika, czy organ ustalił, jaka choroba uniemożliwiła skarżącej złożenie odwołania. Tymczasem skarżąca chorowała we wskazanym czasie na zapalenie nerwu prawego barku, co całkowicie wyłączało możliwość sporządzenia odwołania ze względu na niemożność poruszania prawą ręką. Dodatkowo przyjmowała wówczas silne leki przeciwbólowe, które ograniczały możliwość świadomego podejmowania decyzji. Jeśli zatem zachodziły wątpliwości, w jak dużym stopniu skarżąca została wyłączona z możliwości działania, organ powinienem chociażby wezwać ją do złożenia wyjaśnień w tym względzie. Tymczasem nie podjęto żadnych działań zmierzających do ustalenia na ile choroba wiązała się z pozbawieniem skarżącej możliwości działania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie (vide wyrok NSA z 4.11.1998 r., III SA 1243/97, LEX nr 36902), zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzania odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Konieczne jest wykazanie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności (zob. np. wyrok NSA z 12.07.2011 r., II GSK 744/2010, Lexis.pl nr 2575114 i podane tam orzecznictwo). Sąd dostrzega natomiast rozbieżności w orzecznictwie w zakresie interpretacji ww. art. 58 § 1 K.p.a. w kontekście rozkładu ciężaru dowodu. W części wyroków akcentuje się konieczność podjęcia przez organ wszelkich działań mających na celu ustalenie okoliczności, na które powołuje się osoba zainteresowana. Sąd w niniejszym składzie podziela natomiast pogląd, zgodnie z którym, co wynika wprost z treści cyt. przepisu, to na podmiocie, który wnosi o przywrócenie terminu, spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi. Organ powinien jedynie ocenić – w świetle przesłanek z art. 58 § 1 – wskazane przez stronę okoliczności. Organ nie jest więc zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego doszło do uchybienia terminowi i czy nastąpiło to z winy strony (por. wyroki NSA z 8.02.2007 r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473, z 25.04.2014 r., II GSK 385/13, CBOSA). Brak jest podstaw prawnych, by przyjąć, że "organ oprócz oceny okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę winien z urzędu wyjaśniać powody naruszenia terminu i poszukiwać przyczyn uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu" (wyrok NSA z 21.03.2012 r., II GSK 278/11, LEX nr 1137932). W analizowanej sprawie wskazać należy, że również na etapie postępowania sądowego skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Poza ogólnym stwierdzeniem, że nie mogła ruszać prawą ręką i przyjmowała wówczas silne leki przeciwbólowe, co rzekomo miało wpływać na ograniczoną możliwość świadomego podejmowania decyzji, skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających jej tezę. W szczególności nie uprawdopodobniła, że nie mogła się wyręczyć inną osobą, która mogłaby napisać odwołanie. Zasady doświadczenia życiowego uczą natomiast, że przyjmowanie silnych środków przeciwbólowych nie powoduje braku ograniczającego możliwości świadomego podejmowania decyzji i twierdzenia skarżącej są w tym zakresie gołosłowne. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co skutkowało koniecznością oddalenia skargi, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.