III UZP 5/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: G. Szymańska, E. Mzyk.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, w sprawie z wniosku Tadeusza S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 18 maja 1988 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 25 stycznia 1988 r. o rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w skład komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia powinien wchodzić lekarz ZIW, a gdy nie wchodził w skład tej komisji lekarskiej, to czy sąd w postępowaniu odwoławczym powinien przeprowadzić dowód z opinii biegłych lekarzy przy udziale lekarza ZIW, jeżeli w RWKL i OWKL, w której brał udział lekarz ZIW, nie stwierdzono, że rozpoznane schorzenia pozostają w związku ze zranieniami, kontuzjami i innymi obrażeniami bądź chorobami związanymi z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą wojskową, a lekarz ZIW nie kwestionował tego świadczenia?"podjął następującą uchwałę:W postępowaniu odwoławczym w sprawie o rentę inwalidy wojennego sąd wojewódzki - sąd pracy i ubezpieczeń społecznych przeprowadzając dowód z opinii biegłych lekarzy nie ma obowiązku zapewnienia w tym zespole lekarza - przedstawiciela Związku Inwalidów Wojennych, jeżeli taki lekarz brał udział w komisjach lekarskich w postępowaniu administracyjnym. Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne przytoczone w sentencji powstało na tle następującego stanu faktycznego.Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową. W okresie od dnia 12 listopada 1951 r. do dnia 22 listopada 1952 r. odbywał służbę wojskową, z tym że w czasie służby wojskowej przebywał w szpitalu od dnia 28 października 1952 r. do dnia 31 października 1952 i od dnia 1 listopada 1952 r. do dnia 17 listopada 1952 r. z rozpoznaniem przewlekłego zapalenia stawu biodrowego lewego ze zniekształceniem i znacznym ograniczeniem ruchów w tym stawie. Orzeczeniem OKIZ z dnia 2 lipca 1987 r. zaliczono go do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Orzeczeniem RWKL w O. stwierdzono, że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Dlatego OKIZ nie uznała inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Orzeczeniem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. stwierdzono, że schorzenia stwierdzone u wnioskodawcy nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Orzeczeniem WKIZ zaliczono go do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy w związku ze służbą wojskową.W obydwóch Wojskowych Komisjach Lekarskich brał udział lekarz przedstawiciel ZIW.Na tej podstawie organ rentowy odmownie załatwił żądanie wnioskodawcy przyznania mu renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową.Od decyzji organu rentowego wnioskodawca złożył odwołanie, przy rozpoznaniu którego Sądowi Wojewódzkiemu nasunęły się wątpliwości podane w sentencji uchwały.W myśl art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) związek zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą wojskową oraz związek śmierci żołnierza z tymi działaniami ustala wojskowa komisja lekarska. Natomiast w myśl ust. 2 tego artykułu grupę inwalidztwa i datę jego powstania, związek inwalidztwa z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą wojskową ustala komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, w skład której wchodzi także lekarz - przedstawiciel Związku Inwalidów Wojennych PRL. Komisja ustalenia te czyni jednak na podstawie orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej. Z przepisu tego więc wynika, że komisja do spraw inwalidztwa i zatrudnienia jest związana orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej.Udział lekarza - przedstawiciela Związku Inwalidów Wojennych w komisji lekarskiej ma na celu należytą ochronę interesu osoby starającej się o świadczenia rentowe, a zwłaszcza co do istnienia związku między zranieniami, kontuzjami lub innymi obrażeniami, lub chorobami a działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą wojskową. Dlatego też orzeczenie KIZ w przedmiocie inwalidztwa wojennego lub wojskowego w związku ze służbą wojskową bez udziału lekarza - przedstawiciela ZIW wydane zostało z naruszeniem wymienionego przepisu ustawy.Rozpoznając odwołanie od decyzji organu rentowego, opartego na takim wadliwym orzeczeniu KIZ sąd, jeżeli zamierza rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, to przeprowadzając dowód z opinii biegłych lekarzy w przedmiocie inwalidztwa wojennego lub wojskowego w związku ze służbą wojskową, powinien do zespołu tych biegłych powołać także lekarza - przedstawiciela ZIW.Wówczas uchybienie przepisowi prawa, które zaistniało w postępowaniu administracyjnym, zostałoby usunięte.Sąd jednak może, uznając powyższe uchybienie za istotne, uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, a szczególnie poddania badaniu osoby zainteresowanej przez komisję lekarską z udziałem lekarza - przedstawiciela ZIW.Jeżeli jednak lekarz - przedstawiciel ZIW - brał udział w wydaniu orzeczeń przez wojskowe komisje lekarskie, to w istocie rzeczy interesy osoby zainteresowanej, które ma w komisjach lekarskich reprezentować ten lekarz, zostały zabezpieczone. Jest to następstwem wiążącego charakteru orzeczenia tej komisji co do istnienia związku zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą wojskową dla komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia.W takiej sytuacji, jeżeli orzeczenie w przedmiocie braku związku inwalidztwa z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych albo ze służbą wojskową wojskowa komisja lekarska wydała z udziałem lekarza przedstawiciela ZIW, w następstwie czego KIZ wydała negatywne orzeczenie co do inwalidztwa wojennego, to sąd, przeprowadzając dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych, nie ma obowiązku zapewnienia w zespole biegłych sądowych lekarza - przedstawiciela ZIW. Bez względu bowiem na to, na jakim etapie postępowania administracyjnego brał udział lekarz - przedstawiciel ZIW, jego udział zabezpiecza interesy osoby zainteresowanej w dostateczny sposób. Istnieje wówczas taka sama sytuacja jak wtedy, gdy lekarz ten uczestniczył w składzie komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, która wydała negatywne orzeczenie dla osoby zainteresowanej.Lekarz - przedstawiciel ZIW - uczestnicząc w wojskowej komisji lekarskiej, która dysponuje orzeczeniem KIZ, wypełnia obowiązek, do którego został ustawą powołany. Jeżeli więc to wymaganie ustawowe zostało wypełnione, sąd nie ma obowiązku powoływania do zespołu biegłych lekarzy.Z tych powodów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.