I FZ 126/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. F. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1159/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. F. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 7 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 9 stycznia 2015 r., I SA/Gd 1159/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa, odmówił B. F. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak zauważono w motywach postanowienia, skarżąca nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, utrudniając tym samym ocenę jej sytuacji finansowej. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, udostępnione przez spółkę informacje co do posiadanego przez nią majątku i uzyskiwanych przychodów, jakkolwiek niekompletne, wskazują, że w dacie wniesienia skargi, a także składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dysponowała ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego wynoszącego 500 zł. Mimo stosunkowo niskiej wysokości zadeklarowanych przez skarżącą przychodów, posiada ona znaczny majątek. Ze sprawozdania finansowego spółki za 2013 r. wynika, że jej kapitał własny, po pokryciu straty za 2013 r., wynosi 854.265,83 zł, w tym 50.000 zł kapitału zakładowego, pozostała część to kapitał zapasowy. Według sporządzonego za 2013 r. bilansu suma aktywów i pasywów zamyka się kwotą 5.534.519,14 zł, wartość aktywów trwałych wynosi 75.171,58 zł, a aktywów obrotowych 5.271.347,56 zł. W tej sytuacji fakt poniesienia przez skarżącą straty za 2013 r. w wysokości 123.307,58 zł nie świadczy jeszcze o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w sprawie. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i pomimo uzyskiwania stosunkowo niskich przychodów posiada środki pozwalające na ponoszenie przewyższających je kosztów uzyskania przychodów (za 2013 r. skarżąca zadeklarowała przychody w wysokości 17.561,29 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 65.261,48 zł). Na omówione wyżej postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zażalenie oparła na zarzucie naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 Ppsa poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że posiada dostateczne środki na pokrycie kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skład orzekający podziela ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy dokonaną tak w zaskarżonym postanowieniu, jak i w innych sprawach skarżącej spółki, w odniesieniu do jej analogicznych wniosków (por. postanowienia NSA z 7 kwietnia 2015 r., I FZ 65-66/15, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). Jak trafnie odnotowano w ww. orzeczeniach, spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności; przedłożone oświadczenia świadczą o prowadzeniu działalności, z której wciąż uzyskiwane są przychody. Natomiast sam fakt poniesienia straty, zwłaszcza w kontekście posiadanego kapitału zapasowego, nie oznacza jeszcze, że spółka nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Ocena powyższa koresponduje z dominującą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnią art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którą brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy (osobie prawnej) wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (zob. np. post. NSA z 24 marca 2015 r., II FZ 36/15, CBOSA). Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią bowiem element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. np. post. NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15, CBOSA). Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał również na zamierzone braki w zakresie przesłanej dokumentacji dotyczącej posiadanych rachunków bankowych; stanowisko to zostało szeroko uzasadnione (s. 3-4 uzasadnienia postanowienia). Również i w tym zakresie w orzecznictwie akcentowano niejednokrotnie, że "ochrona prawa do sądu, którą ma realizować instytucja prawa pomocy, przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 Ppsa poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej" (por. np. post. NSA z 12 stycznia 2015 r., I FZ 474/14, CBOSA). Na marginesie zwrócić należy uwagę na nieprawidłowości w ustalaniu wpisu od przedmiotowej skargi. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem sporu jest decyzja organu podatkowego w zakresie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 124.098 zł. Nie powinno budzić wątpliwości, że w tego typu sprawach należy pobrać wpis stosunkowy ustalony stosownie do treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a nie wpis stały, o którym mowa w § 2 ust. 3 pkt 12 ww. rozporządzenia, jak to przyjął Przewodniczący Wydziału (k. 2 akt sądowych) (zob. np. post. NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 331/13, CBOSA). Z uwagi jednak na to, że kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania wpadkowego, jak również zważywszy na nasuwające się wątpliwości, co do możliwości usunięcia powyższego uchybienia w trybie art. 165 Ppsa, czy też art. 223 § 2 tej ustawy (por. T. Grzybowski, Glosa do postanowienia NSA z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 86/11, ZNSA 2011/3, s. 174) skład orzekający sygnalizuje jedynie nieprawidłowość wskazanej praktyki (pobierania wpisu stałego w sprawach spółki o ww. przedmiocie) pro futuro. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza unormowań wskazanych w osnowie zażalenia.