I GSK 1235/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-02-16
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Ludmiła Jajkiewicz, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu egzekucyjnego, wydane na podstawie uchwały rady miasta, która następnie została stwierdzona nieważnością z mocą wsteczną, może być utrzymane w mocy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie organu egzekucyjnego, które zostało wydane na podstawie uchwały rady miasta, a następnie uchwała ta została stwierdzona nieważną z mocą wsteczną (ex tunc), nie może być utrzymane w mocy. Skoro podstawa prawna naliczenia opłat została wyeliminowana z obrotu prawnego, to postępowanie egzekucyjne również jest wadliwe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. P. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa o uznaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Zarzuty dotyczyły opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych, naliczanych na podstawie uchwały Rady Miasta Krakowa. Uchwała ta została później stwierdzona nieważnością przez WSA w Krakowie, a NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz M. P. koszty postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 653/19 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz M. P. 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 września 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 653/19 oddalił skargę M. P. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: SKO) z dnia 29 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
SKO postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 21 sierpnia 2015 r. o uznaniu zarzutów w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych od numeru W-16.2.2015 do numeru W-16.13.2015 z dnia 8 kwietnia 2015 r. za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 418/16 po rozpoznaniu skargi skarżącego na ww. postanowienie z dnia 29 stycznia 2016 r.: uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji oraz zasądził koszty postępowania.
Na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej przez SKO, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1137/18 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że Sąd I instancji kwestionując określenie wysokości należności pieniężnej w tytule wykonawczym, nie wyjaśnił w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, na czym polegało naruszenie przez organ administracji publicznej zasady swobodnej oceny dowodów. Na czym konkretnie polega wadliwość określenia wysokości należności pieniężnej w tytule wykonawczym. Sąd I instancji naruszył przez to art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej: k.p.a.), ponieważ postanowienie ostateczne zawiera wszystkie elementy konieczne uzasadnienia.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.).
Sąd I instancji wskazując na związanie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanym w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1137/18 stwierdził, że istota sporu sprowadza się zasadniczo do rozstrzygnięcia, czy istniały podstawy do egzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym i to we wskazanej w nim wysokości.
W ocenie WSA organy egzekucyjne w niniejszej sprawie podjęły działania mające na celu weryfikację czy egzekwowany obowiązek istnieje (istnieje w wysokości określonej w tytułach wykonawczych), przy uwzględnieniu zasad postępowania dowodowego określonego w przepisach k.p.a. - które mają "odpowiednie zastosowanie" w postępowaniu egzekucyjnym, w myśl art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej: u.p.e.a,).
Zdaniem WSA w aktach postępowania zgromadzono dowody dotyczące podstawy ustalenia Zobowiązanemu wysokości opłaty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych (m.in. zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, rozkłady jazdy oraz szczegółowe rozliczenia opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych). Egzekwowane kwoty są iloczynem stawek opłat za korzy stanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina Miejska Kraków oraz ilości zatrzymań środka transportu na przystankach komunikacyjnych (dworcach) w danym okresie czasu. Stosowne wyliczenia organu egzekucyjnego I instancji znajdują się w aktach sprawy (sporządzone tabele zawierające wyliczenia za poszczególne okresy). Zdaniem WSA w rozpatrywanej sprawie zgromadzony materiał dowodowy zostały ocenione zgodnie z swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a.
Odnosząc się natomiast do zarzut braku upoważnienia dla Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu do wykonania uchwały nr XI/98/11 Rady Miasta Krakowa, prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz występowania w roli wierzyciela Prezydenta Miasta Krakowa, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że Prezydent Miasta Krakowa udzielił upoważnienia do wystawiania w swoim imieniu upomnień, tytułów wykonawczych oraz do występowania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w zakresie opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych lub dworców, o których mowa w art. 16 ust. 4 - 7 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. 2011 nr 5, poz. 13 ze zm., dalej: u.p.t.z.). Niemniej jednak upoważnionym nie jest dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu jako quasi - organ tej jednostki organizacyjnej zgodnie z § 6 ust 1 statutu, lecz konkretna osoba fizyczna. Określone czynności, obejmujące w szczególności wystawianie upomnień oraz tytułów wykonawczych, wykonuje imiennie wskazana w treści upoważnienia osoba, działająca jako pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa, nie zaś ZIKiT jako jednostka organizacyjna, bądź też dyrektor ZIKiT, jako jej "organ". Tym samym dyrektor ZIKiT nie występuje w roli wierzyciela, a co najwyżej piastun "organu" jednostki organizacyjnej występuje w charakterze pełnomocnika wierzyciela na podstawie imiennego upoważnienia. Dalej WSA wskazał, że na spornych tytułach wykonawczych jako osoba upoważniona w imieniu wierzyciela podpisany jest Dyrektor Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu pan J. M., który zgodnie z upoważnieniem nr 227/2014 prezydenta Miasta Krakowa z dnia 3 lipca 2014 r. posiadał w dniu wystawienia tytułów wykonawczych umocowanie do działania w imieniu Prezydenta Miasta Krakowa.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.; 1) art'. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. Z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji w/w przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na zaniechaniu podjęcia przez nie czynności niezbędnych do wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy co do podstawy i zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także wyjaśnienia sposobu ustalenia opłaty za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych, przy uwzględnieniu zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; co doprowadziło do przedwczesności działań organu, a w konsekwencji także niezastosowaniu przez Sąd środków przewidzianych w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie postanowienia SKO wydanego z naruszeniem przepisów prawa - uznając, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze nr W-16.2.2015 - W-16.13.2015 z dnia 8 kwietnia 2015 r. było zgodne z art. 2 i 3 § 1 u.p.e.a., podczas gdy uchwała Rady Miasta Krakowa Nr XI/98/11 z dnia 30 marca 2011 r. określająca stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych została wyeliminowana z obrotu prawnego;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 2 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w administracji w zw. z art. 16 ust. 4 u.p.tz. w zw. z § 1 uchwały Rady Miasta Krakowa Nr XI/98/11 z dnia 30 marca 2011 r., polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji w/w przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzeniu przez organy postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy wysokość egzekwowanego obowiązku została określona niezgodnie z przepisami prawa;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 34 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 11 u.p.t.z. polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji w/w przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na prowadzeniu egzekucji administracyjnej pomimo nieistnienia egzekwowanego obowiązku;
art. 133 § 1 p.p.s.a. w. zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez podjęcie rozstrzygnięcia i uzasadnienie z pominięciem całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, jak również nieodniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi.
II. naruszenie prawa materialnego tj., art. 16 ust. 4 u.p.t.z. w zw. z § 1 uchwały Rady Miasta Krakowa Nr XI/98/11 z dnia 30 marca 2011r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku finansowego w niezgodnej z obowiązującym prawem wysokości.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
W związku z tym, iż istota sprawy została wyjaśniona w sposób dostateczny, NSA mając na względzie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał również skargę strony złożoną do Sądu I instancji poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w sprawie postanowień organów I i II instancji. Zgodnie bowiem z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Skorzystanie z tej instytucji możliwe jest również w sytuacji, gdy nie wnosił o to składający skargę kasacyjną (por. wyroki NSA z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 2021/17, LEX nr 3047876 oraz z dnia 19 grudnia 2018 r" sygn. akt II FSK 3541/16, LEX nr 2617519).
Za wystarczający do uchylenia zaskarżonego wyroku należało uznać zarzut drugi z zakresu podstaw kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie zarzut naruszenia art. 151 wzw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez nieuchylenie postanowienia SKO wydanego z naruszeniem przepisów prawa - uznając, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze nr W- 16.2.2015, W- 16.13.2015 z dnia 8 kwietnia 2015 r. było zgodne z art. 2 i 3 § 1 u.p.e.a., podczas gdy uchwała Rady Miasta Krakowa nr XI/98/11 z dnia 30 marca 2011. r. określająca stawki opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1413/17 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 30 marca 2011 r. nr XI/98/11 w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina Miejska Kraków stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od tego orzeczenia NSA oddalił ją, uznając, że wyrek WSA nie narusza prawa. NSA w wyroku tym z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 846/19, skonstatował, że za niezgodny z prawem uznać należy wydany na podstawie art. 16 ust. 4 u.p.t.z. za akt prawa miejscowego, co do którego nie sposób ustalić, czy wydający go organ kierował się przesłankami przewidzianymi w ustawie stanowiącej podstawę prawną do jego wydania, a więc, czy stanowi on prawidłowy akt wykonawczy do tej ustawy, zgodny z jej celami i uszczegółowiający zawarte w niej regulacje.
Tym samym z obrotu prawnego została wyeliminowana uchwała, która stanowiła podstawę prawną naliczenia opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych. Także wobec zobowiązanego na podstawie tej uchwały dokonano naliczenia opłat objętych tytułami wykonawczymi.
Zauważyć w tym miejscu należy, że NSA w wyroku z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1137/18, wydanym w przedmiotowej sprawie, uchylił wyrok WSA z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 418/16 i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W wyroku tym Sąd kasacyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kwestionując określenie wysokości należności pieniężnej w tytule wykonawczym, nie wyjaśnił w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, na czym polegało naruszenie przez organ administracji publicznej zasady swobodnej oceny dowodów. Na czym konkretnie polega wadliwość określenia wysokości należności pieniężnej w tytule wykonawczym. Sąd I instancji naruszył przez to art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ postanowienie ostateczne zawiera wszystkie elementy konieczne uzasadnienia.
Zatem, w ocenie NSA, Sąd I instancji, m.in. nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w tym, na czym konkretnie polegała wadliwość określenia wysokości należności pieniężnej w tytule wykonawczym. Tym samym w ponownym postępowaniu WSA zobowiązany był wyjaśnić podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym podstawę prawną naliczonych opłat za korzystanie przez przewoźnika z przystanków komunikacyjnych. Winien zatem odnieść się do uchwały Rady Miasta Krakowa ź dnia 30 marca 2011 r. nr XI/98/11 w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina Miejska Kraków,, która w dacie ponownego orzekania przez WSA, tj. w dniu wydania zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku, tj. w dniu 11 wrześnią 2019 r. już nie funkcjonowała w obrocie prawnym ze względu na stwierdzenie jej nieważności przez WSA w Krakowie wyżej już wskazanym wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1413/17.
Podkreślić w tym miejscu należy, że stwierdzenie nieważności uchwały ma skutek od samego początku, skutek ex tunc.
W orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że skutki prawne uchylenia aktu i stwierdzenia jego nieważności są odmienne. Uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza wyeliminowanie uchwały ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Ma to swoje znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1046/07, LEX nr 384291, zob. także wyrok NSA z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1670/17, LEX nr 2678308 oraz wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2470/14, ONSAiWSA 2017/4/61).
Zatem w dacie ponownego wyrokowania przez WSA w Krakowie brak było podstawy prawnej do naliczenia opłat za korzystanie przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych. WSA w Krakowie stwierdził bowiem nieważność uchwały w sprawie ustalenia stawki opłat za korzystanie przez operatora i przewoźnika z przystanków komunikacyjnych lub dworców, których właścicielem albo zarządzającym jest Gmina Miejska Kraków.
NSA orzekając o legalności zaskarżonego orzeczenia miał na uwadze ww. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2019 r. oddalający skargę kasacyjną na wyrok WSA z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1413/17, stwierdzający nieważność przedmiotowej uchwały oraz treść art. 170 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Jak zauważa się w orzecznictwie NSA, istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygniecie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Ratio legis. art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2225/16, LEX nr 2559675). W świetle art. 170 p.p.s.a. wydane-w sprawie orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem, w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 561/2018, LEX nr 2536679). Skutek pozytywny prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego statuuje związanie sądów administracyjnych, stron postępowania sądowoadministracyjnego, innych sądów oraz innych organów państwowych i innych podmiotów stanem prawnym wynikającym z treści prawomocnego orzeczenia, to jest wyrażoną w nim oceną zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie przez strony (uczestników) postępowania sądowoadministracyjnego, organy administracji publicznej i inne organy państwowe, sądy administracyjne i inne sądy ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1057/16, LEX nr 2486260). Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy .osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 224/16, LEX nr 2465037).
Mając zatem na względzie art. 147 § 2 p.p.s.a., ż którego to przepisu wynika, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym, stwierdzić należy, że kontrola sądowoadministracyjna legalności indywidualnego aktu administracyjnego jakim jest postanowienie wydane w toku postępowania egzekucyjnego oraz zasada ekonomiki procesowej pozwala w zaistniałych okolicznościach sprawy na usunięcie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego wyroku, jak i postanowienia organu zażaleniowego oraz postanowienia wydanego przez organ w pierwszej instancji. Skoro bowiem zgodnie z art. 147 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, którego to we właściwym trybie stwierdzono nieważność, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym, to tym bardziej uprawnione jest wyeliminowanie ich z obrotu prawnego podczas ich kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zauważyć w tym miejscu jeszcze należy, że w myśl art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. NSA w uchwale dotyczącej tego przepisu stwierdził, że w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego można wszcząć postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania w sprawie kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia, jednakże organ administracji publicznej obowiązany jest zawiesić to postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego (por. uchwałę NSA z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt II GPS 1/17). Tym samym stwierdzić w okolicznościach sprawy należy, że pierwszeństwo w ocenie zgodności z prawem kwestionowanych przez zobowiązanego postanowień ma postępowanie sądowoadministracyjne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) uchylił zaskarżony wyrok, postanowienie organu zażaleniowego oraz postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji. O kosztach; postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
-----------------------
Sygn. akt I GSK 1235/20
Sygn. akt IGSK1235/20
6
5
Sygn. akt IGSK 1235/20
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło