I GSK 2016/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska - Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 236/19 w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. I SA/Ke 236/19 po rozpoznaniu skargi P. H. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych - 2018 r. oraz zasądził koszty postępowania. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] maja 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opatowie wpłynął za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego, złożony w formie elektronicznej w aplikacji eWniosekPlus, wniosek P. H. o przyznanie płatności na rok 2018 m.in. do powierzchni upraw buraków cukrowych do powierzchni 3,52 ha. Wraz z wnioskiem strona złożyła załączniki graficzne, na których wyrysowała położenie działek rolnych, oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych i umowę kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2018/2019 (strony od 1 do 8) wraz z załącznikiem nr 4 do umowy. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opatowie decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. odmówił przyznania tej płatności, ponieważ dołączona umowa kontraktacji nie była podpisana a Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Kielcach (dalej powoływany, jako: Dyrektor), decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Dyrektor zwrócił uwagę na wnioskowy charakter postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności oraz podkreślił odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku, jaką ponosi występujący z nim rolnik. Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać za prawidłowe złożenie umowy kontraktacji niepodpisanej przez jedną ze stron, ponieważ wnioskodawca zobowiązany jest złożyć kopię pełnej umowy. Wskazał ponadto, że ponieważ ostateczny termin na składanie wniosków upłynął 10 lipca 2018 r., nie można uwzględnić umowy złożonej po tym terminie, tj. w dniu 4 marca 2019 r. wraz z odwołaniem. Dyrektor zaakcentował, że rolnik po złożeniu eWnioskuPlus ma możliwość podglądu złożonego wniosku i załączników, co wnioskodawca uczynił w dniu 6 czerwca 2018r. Zdaniem organu, wnioskodawca mógł zatem sprawdzić, czy skan umowy kontraktacyjnej zawierał wszystkie strony. Dalej organ wywiódł, że złożenie niepodpisanej umowy oznacza, że strona nie złożyła umowy. To z kolei powoduje, że płatność nie może zostać przyznana, gdyż zgodnie art. 15 ust. 6 pkt ustawy płatność do powierzchni upraw buraków cukrowych jest przyznawana rolnikowi jeżeli zawarł umowę dostawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części odmawiającej przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych - 2018 r. wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że strona składając wniosek o przyznanie płatności dołączyła umowę kontraktacji buraków cukrowych bez podpisu plantatora. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby Kierownik poinformował skarżącego o brakach załączonej umowy. Skoro adresatem art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach jest organ administracji publicznej, to zobowiązany był on do niezwłocznego sprawdzenia wniosku i poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w stosownym terminie. Bezspornie organ nie wypełnił ciążących na nim obowiązków, a tym samym naruszył przepis art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosek wpłynął do organu 30 maja 2018 r., zmiana wniosku 6 czerwca 2018 r., a ostateczny termin składania zmian upływał 10 lipca 2018 r., to nie minął jeszcze termin do dokonania poprawek, o których mowa jest w końcowej części przepisu art. 23 ust. 1 w/w ustawy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy, po 6 czerwca 2018 r. organ posiadał już wiedzę o brakach wniosku w postaci niepodpisanej umowy kontraktacji. Mimo to, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach nie poinformował rolnika o tych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek. Skoro ostateczny termin do zmian wniosku upływał 10 lipca 2018 r., to organ miał wystarczająco dużo czasu do wypełnienia nałożonych przez ustawodawcę obowiązków, czego jednak nie uczynił. Wobec powyższego Sąd I instancji za trafny uznał zarzut skargi wskazujący na naruszenie przez organ zasady praworządności określonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, polegające na zaniechaniu obowiązkowi wynikającemu z art. 23 ust. 1 w/w ustawy. Natomiast nie podzielił zarzutu, że organ miał obowiązek wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 K.p.a., ponieważ stosowanie tego przepisu wyłączył art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie odnieść się merytorycznie do wniosku strony w zakresie przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych – 2018, nie traktując podpisanej umowy kontraktacji jako złożonej po terminie do składania wniosku o przyznanie płatności. Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach, ewentualnie uchylenie wyroku i oddalenie skargi. Organ wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2019 poz. 2325; dalej: ppsa) wyrokowi Sądu I instancji zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1312 j.t.; dalej "ustawą o płatnościach") oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy oraz w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezasadne uchylenie przez Sąd decyzji Dyrektora Świętokrzyskiego OR ARiMR z [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części odmawiającej Panu P. H. przyznania płatności do uprawy buraków cukrowych na rok 2018 r. będące wynikiem wadliwego przyjęcia przez Sąd, że organy administracyjne naruszyły przepisy postępowania tj. art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach a w konsekwencji art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Zdaniem Sądu miało to istotny wpływ na wynik sprawy albowiem uniemożliwiło stronie uzupełnienia braków wniosku w terminie umożliwiającym, jego merytoryczne rozpoznanie podczas gdy brak poinformowania strony przez organ i tak nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż po dniu 10 lipca 2018 r. organ nie miał już obowiązku informowania strony o brakach wniosku z uwagi na upływ terminów w jakich można było dokonać poprawek wniosku, skoro zaś do wniosku strony nie załączono podpisanej przez plantatora umowy kontraktacji, zasadnie więc organy odmówiły stronie płatności. W dniu wydania decyzji przez Kierownika, fakt upływu terminów na uzupełnienie był oczywisty. Również Dyrektor jako organ II instancji nie mógł uchylić decyzji organu I instancji z powodu braku poinformowania strony o brakach, co stanowiłoby naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy, w którym to przepisie sformułowany jest nakaz odstąpienia od informowania strony o brakach, w przypadku upływu terminu w jakim poprawki mogłyby być dokonane. Nadto brak informowania strony przez organ I instancji nie mógł skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bowiem ostateczny termin składania wniosków o przyznanie płatności na rok 2018 i zmian do wniosków określony w art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z art. 21 ust. 2 jest terminem, który nie podlega przywróceniu, jest więc terminem nieprzekraczalnym. Wbrew zatem temu co twierdzi Sąd, bez znaczenia pozostaje to że rolnik nie został poinformowany o brakach, gdyż kluczowe znaczenie ma bowiem upływ terminu materialnoprawnego do złożenia kompletnego wniosku o płatność, co pozostaje niezależne od faktu czy organ informował czy też nie rolnika o brakach wniosku. Niezastosowanie przez organ art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach nie może bowiem prowadzić do przywrócenia terminu do otrzymania płatności. Wbrew temu co twierdzi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, organy mając na względzie zasadę praworządności wyrażoną w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa odmawiając Panu P. H. płatności do buraków cukrowych. - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa w związku art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach bezpośrednich, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezasadne uchylenie przez Sąd decyzji Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części odmawiającej Panu P. H. przyznania płatności do uprawy buraków cukrowych na rok 2018 r. będące wynikiem wadliwego przyjęcia przez Sąd, że organy administracyjne naruszyły ww. przepisy postępowania podczas gdy okolicznością bezsporną jest, że organy przeprowadziły kontrole wniosku w sposób zapewniający skuteczną weryfikację jego kompletności, bo przecież właśnie na skutek tej kontroli stwierdziły brak podpisanej umowy kontrakcji, co doprowadziło do odmowy przyznania płatności cukrowej. Jednakże w myśl art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach stwierdzony na skutek kontroli brak w postaci podpisanej umowy kontraktacji nie mógł zostać uzupełniony , gdyż z uwagi na upływ terminu organ nie mógł skorzystać z trybu przewidzianego w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach. II. naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 13 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, ze zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że rozpatrzenie wniosku strony w zakresie przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych powinno nastąpić z uwzględnieniem znajdującej się w aktach sprawy, dołączonej dopiero na etapie odwołania umowy kontraktacyjnej, podczas gdy braki wniosku, w tym dostarczenie podpisanej umowy kontraktacyjnej mogą zostać uzupełnione, poprawione w nieprzekraczalnym terminie określonym w art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach i w przepisach unijnych tj. art. 13 rozporządzenia 640/2014. Po tym terminie nie jest możliwe złożenie wniosku ani jego uzupełnienia. Oznacza to zarazem, że termin ten ma charakter materialnoprawny, a zatem konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności a zatem nie jest możliwym przyznanie pomocy w oparciu o dokument umowy kontraktacji buraków cukrowych, złożony po dniu 10 lipca 2018 r. Również nie jest możliwym potraktowanie kompletnej - podpisanej umowy kontraktacyjnej przedłożonej przez stronę z odwołaniem jako złożonej w terminie do składania wniosków o przyznanie płatności, gdyż przepis art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach określający skutki niezachowania terminu do złożenia wniosku i załączników wprost wyłącza możliwość uwzględnienia poprawek czy uzupełnień dokonanych po dniu 10 lipca 2018 r. a także powołania się na art. 64 § 2 k.p.a., który pozwala na konwalidację wniosku od dnia jego złożenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. H. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 3 Sygn. akt I GSK 1694/18 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z przepisu tego wynika, że jeżeli wniosek nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a., czyli braki wniosku dotyczą materii innej niż adres wnoszącego, na kierowniku biura powiatowego Agencji spoczywa obowiązek polegający na tym, że niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Zastrzeżenie zawarte na końcu tego przepisu "chyba że termin ten upłyną" zwalnia organ administracyjny od realizacji ww. obowiązku informacyjnego. Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. Dodać należy, że z art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach wynika wprost, iż art. 64 § 2 K.p.a. nie stosuje się. W tym przypadku zasady postępowania z wnioskami zawierającymi określone braki reguluje art. 23 ustawy o płatnościach. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności. Stanie na straży praworządności oznacza, że organ prowadzący postępowanie administracyjne został zobowiązany do dbania o zgodność z prawem czynności podejmowanych w toku prowadzonego postępowania. Przechodząc do niekwestionowanego w tej sprawie stanu faktycznego należy zauważyć, że wniosek o płatność wpłynął do organu pierwszej instancji już w dniu 30 maja 2018 r., następnie wnioskodawca z własnej inicjatywy przesłał do organu ponownie w dniu 6 czerwca 2018 r. niekompletną umowę kontraktacji. Natomiast ostateczny termin do składania wniosków o przyznanie płatności na rok 2018 upłynął dopiero 10 lipca 2018 r. Zestawienie wskazanych powyżej dat pozwala na dokonanie oceny zachowania organu administracyjnego z perspektywy art. 23 ustawy o płatnościach i wynikającego z tej regulacji, spoczywającego na organie administracyjnym, obowiązku informacyjnego. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyżej wskazanych okolicznościach organ administracyjny nie tylko zaniechał niezwłocznego poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, ale w ogóle nie dokonał takiej czynności. Takie zaniechanie, w zestawieniu z niebudzącą wątpliwości treścią art. 23 ustawy o płatnościach należy ocenić, jako naruszenie tego przepisu oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach. Zatem przez ponad 30 dni, na organie administracyjnym spoczywał obowiązek informacyjny przewidziany w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach. Dopiero z upływem 10 lipca 2018 r. obowiązek ten wygasł. W skardze kasacyjnej zawarto stanowisko, że "bez znaczenia pozostaje, to że rolnik nie został poinformowany o brakach, gdyż kluczowe znaczenie ma bowiem upływ terminu materialnoprawnego do złożenia kompletnego wniosku o płatność, co pozostaje niezależne od faktu, czy organ informował czy też nie rolnika o brakach wniosku". Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza materialnoprawny charakter terminu do złożenia kompletnego wniosku o płatność. Jednakże wyżej wymienione stanowisko należy ocenić jako godzące w uregulowaną w 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawa oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. W demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) – sprzeczne z prawem zaniechanie przez organ administracyjny realizacji obowiązku informacyjnego dotyczącego korzystania przez jednostkę ze swoich praw w czasie ograniczonym terminem materialnoprawnym nie może wywołać skutku prawnego w postaci uchybienia tego terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych zaprezentowano stanowisko, potwierdzające regułę, zgodnie z którą niedopuszczalne jest podnoszenie przez organ zarzutu, iż wniosek wszczynający postępowanie został złożony po terminie, skoro fakt ten został sprowokowany działaniem organu, który - wbrew ciążącym na nim powinnościom - nie zarejestrował zgłoszenia wniosku, gdy strona zgłosiła go jako niekompletny jeszcze przed upływem terminu, w którym jej czynności były prawnie skuteczne. Tego rodzaju działanie organu administracji jest nie do pogodzenia z zasadami rzetelnej procedury (art. 7 k.p.a.), a przez to z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) (zob. wyrok NSA z 20.04.2000 r., V SA 1609/99). W konsekwencji w ślad za uzasadnieniem zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że organ ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie odnieść się merytorycznie do wniosku strony w zakresie przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych z uwzględnieniem znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy kompletnej umowy kontraktacji na kampanię 2018/2019. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się natomiast do wniosku P. H. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zawartego w podpisanej przez siebie odpowiedzi na skargę kasacyjną należy wyjaśnić, że sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym zatem P. H. nie poniósł kosztów przejazdu do sądu oraz nie utracił zarobku lub dochodu wskutek stawiennictwa w sądzie. Nie poniósł również żadnych kosztów sądowych (v. art. 205 § 1 ppsa).