I GSK 219/18
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-24
Skład orzekający: Barbara Stukan-Pytlowany, Piotr Pietrasz, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 141 § 4 PPSA, poprzez nierzetelne uzasadnienie wyroku, które nie odnosiło się do wszystkich istotnych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących prawidłowości postępowania administracyjnego i ustaleń faktycznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 PPSA, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku było wadliwe. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do większości zarzutów skargi kasacyjnej lub uczynił to w sposób lakoniczny, co uniemożliwiło prawidłową kontrolę instancyjną. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. Organy ARiMR odmówiły przyznania części płatności, nakładając sankcje, po stwierdzeniu nieprawidłowości w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo. Skarżący kwestionował sposób przeprowadzenia kontroli, wyniki pomiarów GPS oraz odmowę ponownej rekontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe. Skarżący złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 PPSA, poprzez nierzetelne uzasadnienie wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 40/17 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie na rzecz J. S. 3.000 (trzy tysiące) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 25 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 40/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA lub Sąd) oddalił skargę J. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR) z [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r.
Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że skarżący [...] czerwca 2015 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie z jednoczesną deklaracją płatności dodatkowej - redystrybucyjnej. Deklarując działki rolne o łącznej powierzchni 34,64 ha.
Od [...] do [...] stycznia 2016 r. w gospodarstwie skarżącego miała miejsce weryfikacja danych powierzchniowych działki ewidencyjnej nr 583, powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) przeprowadzona podczas oględzin działek referencyjnych. Oględziny przeprowadzone zostały przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu, a dane pokontrolne zostały potwierdzone protokołem z oględzin z [...] października 2015 r. Skarżący o planowanych oględzinach w gospodarstwie został poinformowany telefonicznie [...] stycznia 2016 r., wyraził zgodę. W trakcie oględzin stwierdzono nieprawidłowości dotyczące powierzchni użytkowanej rolniczo usytuowanej na działce ewidencyjnej nr [...], określonej działkami rolnymi oznaczonymi jako działka rolna A z deklaracją JPO Z o powierzchni 14,00 ha, B z deklaracją JPO Z o powierzchni 4,00 ha oraz działka rolna C/Cl o powierzchni 2,00 ha z deklaracją JPO TUZ.
Protokół i wyniki pokontrolne zostały udostępnione skarżącemu w siedzibie Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR, gdzie podczas spotkania skarżący został poinformowany o możliwości wniesienia uwag do protokołu z oględzin działki referencyjnej. Dodatkowo organ pismem z [...] kwietnia 2016 r. poinformował skarżącego o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2016 r. oświadczył, iż nie zgadza się z wynikami przeprowadzonej kontroli i zgłosił zastrzeżenia do kontrolerów, sposobu przeprowadzenia kontroli oraz weryfikowanego areału. Skarżący [...] kwietnia 2016 r. przedłożył do akt sprawy ponowne wyjaśnienia potwierdzone dokumentacją fotograficzną wraz ze szkicem mapy działki nr [...].
Mając na względzie zastrzeżenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zwrócił się do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Podkarpackiego o ponowną weryfikację danych pokontrolnych z zakresu kwalifikowalności powierzchni względem stwierdzonych uchybień pokontrolnych. Biuro Kontroli na Miejscu pismem z [...] kwietnia 2016 r. potwierdziło ponowną weryfikację danych pokontrolnych, stwierdzając, że działki zostały pomierzone zgodnie z wytycznymi i procedurami w oparciu o aktualne i dostępne granice odniesienia, przy użyciu sprawnie działającego sprzętu.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie decyzją z [...] kwietnia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności redystrybucyjnej oraz nałożył sankcje, a także przyznał płatności za zazielenienie.
W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2016 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie pismem z [...] czerwca 2016 r. zwrócił się z ponowną prośbą do Dyrektora ARiMR o przeprowadzenie rekontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego na spornej działce w celu prawidłowego określenia powierzchni kwalifikującej się do płatności dla tej działki. W odpowiedzi Dyrektor ARiMR pismem z [...] lipca 2016 r. nie przychylił się do prośby o ponowną rekontrolę, wskazując, że wniosek o ponowną kontrolę był wcześniej dwukrotnie przedmiotem analizy oraz że nie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające potrzebę zmiany dotychczasowego stanowiska podtrzymującego wyniki przeprowadzonej kontroli. Ponadto decyzja Dyrektora ARiMR uchylająca decyzję organu I instancji w żaden sposób nie podważała wyników przeprowadzonej kontroli na miejscu, ani nie wniosła w tej kwestii dodatkowych zaleceń.
Organ I instancji decyzją z [...] sierpnia 2016 r. ponownie odmówił przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 8.774,56 zł oraz odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej 2015 i nałożył sankcję w wysokości 2.502,23 zł, jednocześnie przyznał płatności za zazielenienie w wysokości 4.655,94 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że obszar zadeklarowany do jednolitej płatności obszarowej wynosił 34,64 ha, natomiast obszar zatwierdzony 15,30 ha, a więc różnica pomiędzy tymi obszarami wyniosła 19,34 ha, co stanowi 126,4%.
Ustosunkowując się wniosku o ponowną rekontrolę gospodarstwa, Dyrektor ARiMR stwierdził, że brak jest zasadności ponownej kontroli gospodarstwa w obrębie działki nr [...]. Po otrzymaniu bowiem decyzji z [...] czerwca 2016 r. organ I instancji zwrócił się z taką prośbą do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu. Prośba ta nie została uwzględniona. Nadto żądanie dotyczy okoliczności już stwierdzonych, tj. określonej powierzchni uprawnionej do płatności z tytułu płatności bezpośrednich, a organ dysponuje dowodami potwierdzającymi powierzchnię maksymalnego obszaru kwalifikowanego na działce nr [...]. Nie zaistniały także nowe okoliczności uzasadniające potrzebę ponownej kontroli.
Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego zawartych w protokole z [...] listopada 2016 r. (tj. prośbę o uwzględnienie wyników z kontroli, która przeprowadzona była w październiku 2016 r. w stosunku do wniosku z 2015 r. i która jego zdaniem potwierdziła deklarowaną powierzchnię TUZ we wniosku z 2015 r.), Dyrektor ARiMR uznał, że bezzasadne jest "przełożenie" na 2015 r. danych z wyników pokontrolnych z kontroli na miejscu przeprowadzonych w październiku (tj. [...] września - [...] października 2016 r.). Jest ona związana z wnioskiem złożonym w 2016 r. natomiast stan upraw weryfikowanych akt sprawy dotyczy roku gospodarczego 2015.
Dyrektor ARiMR stwierdził, że powierzchnia TUZ deklarowana w 2015 r. na działce nr [...] (działka rolna C/C1) o powierzchni 2 ha nie znajduje powielenia w deklaracji na 2016 r., ponieważ skarżący na tej samej działce nr [...], oznaczonej również jako działka rolna C/C1 deklaruje powierzchnię TUZ na areale 1,5 ha. Nadto dane pokontrolne z kontroli na miejscu przeprowadzonej we wrześniu - październiku 2016 r., jednoznacznie potwierdzają, iż powierzchnia użytkowana jako trwały użytek zielony na przedmiotowej działce w 2016 r. wynosi 0,52 ha, a nie jak podnosi skarżący w protokole z [...] listopada 2016 r. w odniesieniu do wniosku z 2015 r. - 2 ha.
Odnosząc się do kwestii zagajników o krótkiej rotacji, które zdaniem skarżącego zostały potwierdzone w kontroli na miejscu przeprowadzonej we wrześniu - październiku 2016 r. na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...], Dyrektor ARiMR stwierdził, iż działki te nie zostały zadeklarowane we wniosku na 2015 r.
W skardze do WSA skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza wszelkie normy prawne, które mu przysługują, jako producentowi rolnemu w trybie odwoławczym. Brak jest bowiem merytorycznego uzasadnienia odmawiające wielokrotnego ubiegania się o dokonanie rekontroli upraw działki nr [...]. Kontrola wykonana w styczniu 2016 r. uprawy zagajnika o krótkiej rotacji - została wykonana nieprofesjonalnie, bez profesjonalnego przygotowania sprzętu pomiarowego GPS, kontrolujący weszli głęboko poza deklarowany teren upraw. Okazane skarżącemu zdjęcia z kontroli, których ponad połowa przedstawiała obręb starego lasu, należącego częściowo do Lasów Państwowych, częściowo do sąsiadów oraz do niego, na których widoczny jest starodrzew niedeklarowany do dopłat. Mimo zakwestionowania tych zdjęć oraz nieudostępnienia odczytu GPS, jego uwagi nie zostały uwzględnione i nie było wypowiedzi w temacie jego uwag. Ponadto kilka tygodni temu zakończyła się kompleksowa kontrola wszystkich upraw na jego gruntach, oczekiwał on zapoznania się z ich wynikami, o co wnosił w piśmie. Organ nie uwzględnił jego wniosku. Wyniki te miały istotne znaczenie, ponieważ potwierdzały ilość TUZ deklarowanej powierzchni 2 ha na terenie działki nr [...]. Nadto z niewiadomych przyczyn nie zostały ujęte do dopłat dwie działki zadeklarowane jako zagajniki o krótkiej rotacji o numerach: [...]i [...]. Ostatnia kontrola potwierdziła deklarowane grunty pod kątem powierzchniowym oraz gatunkowym.
Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę.
Sąd wskazał, że organy odmawiając spornych płatności oparły się na danych wynikających z protokołu z oględzin działki nr [...], biorąc pod uwagę szkice terenowe, zdjęcia fotograficzne i żądanie wyrażone we wniosku oraz na załącznikach graficznych.
WSA powołał się na treść art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. poz. 1551; dalej: u.p.b.), który reguluje zasady postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podkreślił, że w postępowaniu tym obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. To na ubiegającym się o płatności spoczywa ciężar udowodnienia podnoszonych okoliczności.
Odnosząc powyższe do realiów sprawy WSA stwierdził, że podnoszona przez skarżącego kwestia ponownej rekontroli w jego gospodarstwie w obrębie działki ewidencyjnej nr [...], w zakresie powierzchni kwalifikującej się do płatności - nie może odnieść zamierzonego skutku. Skoro skarżący nie przedstawił dowodów, ani nie przedłożył wyjaśnień co do okoliczności przeprowadzenia ponownej kontroli na jego działce, to organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy.
Sąd przychylił się do stanowiska Dyrektora ARiMR, że brak jest zasadności ponownej kontroli gospodarstwa skarżącego, ponieważ organ I instancji po otrzymaniu decyzji z [...] czerwca 2016 r. zwrócił się już z taką prośbą do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu. Prośba ta nie została uwzględniona, a żądanie skarżącego dotyczy okoliczności już stwierdzonych, tj. określonej powierzchni uprawnionej do płatności z tytułu płatności bezpośrednich, a organ dysponuje odpowiednimi dowodami potwierdzającymi powierzchnię maksymalnego obszaru kwalifikowanego na działce ewidencyjnej nr [...], co zostało już zawarte w decyzji. Nie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające potrzebę ponownej kontroli.
WSA podzielił ocenę organu odwoławczego, że kontrola w gospodarstwie skarżącego, przeprowadzona została w sposób prawidłowy i rzetelny, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy oraz zgodnie z wytycznymi i procedurami obowiązującymi w ARiMR przy użyciu sprawnie działającego sprzętu, w związku z czym brak jest podstaw do podważenia jej wiarygodności.
Konkludując WSA nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.
Skarżący złożył od wyroku WSA skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi na zasadzie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:
a) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo iż zdaniem skarżącego nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wyrażającego się w:
- poczynieniu ustaleń faktycznych przez organy postępowania opartych jedynie na wadliwie sporządzonych protokołach pokontrolnych, których podstawą sporządzenia był nieprawidłowo przeprowadzony pomiar urządzenia GPS;
- nieuwzględnieniem wniosku skarżącego o przeprowadzenie ponownej kontroli na działce nr [...], w sytuacji, gdy skarżący o to czterokrotnie wnosił w toku postępowania, zaś przeprowadzenie ponownego dowodu z kontroli, miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, zwłaszcza w sytuacji uprzedniego kwestionowania przez niego czynności kontrolnych z [...] stycznia 2016 r.;
b) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1, art. 79 § 1, art. 81 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że organy administracji w toku postępowania nie dochowały gwarancji, wynikających z czynnego udziału stron w postępowaniu, w szczególności z powodu uniemożliwienia skarżącemu skorzystania z przysługującego mu prawa do zapoznania się z aktami i wydania decyzji bez uprzedniego umożliwiania stronie końcowego wglądu do akt oraz złożenia końcowych oświadczeń w przedmiotowej sprawie, jak również brak udostępnienia skarżącemu w toku postępowania administracyjnego odczytów z pomiarów GPS, pomimo że o to wnosił w toku postępowania;
c) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 11 § 1, art. 85 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że organy administracji w toku postępowania, nie wyjaśniły w sposób dostateczny zasadności przesłanek którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy w sytuacji, gdy skarżący składał zastrzeżenia do przeprowadzonych czynności kontrolnych. W ocenie skarżącego stan faktyczny sprawy obligował organy do przeprowadzenia ponownej kontroli działek skarżącego;
d) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 89 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieprzeprowadzenia z urzędu rozprawy administracyjnej, w sytuacji rażąco odmiennego stanowiska skarżącego ze stanowiskiem wyrażonym przez organy administracji, zwłaszcza gdy przeprowadzenie rozprawy administracyjnej pozwoliłoby na wyjaśnienie wszelkich wątpliwości w sprawie;
e) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2, art. 11 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego organ II instancji decyzją z [...] sierpnia 2016 r. uchylił w całości decyzję z [...] kwietnia 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, dopatrując się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie wziął tych okoliczności pod uwagę, wydając tożsamą w treści decyzję, co doprowadziło do sytuacji, w której skarżący działając bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie był w stanie zrozumieć zasadności przesłanek jakimi kierowały się organy administracji w trakcie rozpoznawania sprawy;
f) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. polegające na nierzetelnym wykonaniu obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na wybiórczym i nierzetelnym rozpoznaniu i ocenie prawnej podniesionych przez skarżącego zarzutów w skardze.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Organ nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za usprawiedliwiony należy uznać zarzut z punktu f) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim dotyczy wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku w kontekście braku odniesienia się do większości zarzutów skargi bądź też odniesienia się do niektórych z zarzutów w sposób lakoniczny, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie wyjaśnia dostatecznie stanu faktycznego i prawnego sprawy, a w konsekwencji uniemożliwia dokonanie prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przy czym wskazać należy, że uzasadnienie wyroku nie jest tylko streszczeniem stanu sprawy, lecz przede wszystkim ma za zadanie wyjaśnienie stronom postępowania powodów podjęcia przez sąd określonej treści orzeczenia tak w jego warstwie prawnej, jak też w warstwie faktycznej. Czynność ta ważna dla strony, a także dla sądu kasacyjnego, ma przekonywać o trafności motywów podjętego rozstrzygnięcia. Podstawę rozważań sądu stanowi ustalony przez organ stan faktyczny, jaki wynika z akt sprawy administracyjnej i określony w danej sprawie stan prawny. Realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej nie służy również ograniczenie się do powielania stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracyjne lub jego prostej akceptacji. Zwłaszcza zaś w sytuacji, gdy dowodząc swoich racji strona skarżąca wspiera je określonymi zarzutami, co zobowiązywać powinno sąd do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosownej weryfikacji i analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego oraz ich wzajemnej relacji, a brak wskazanej analizy stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. wyroki NSA: z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09; z 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1832/09; z 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 1215/09; z 29 listopada 2017 r., I GSK 2325/15; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, pozostałe cytowane wyroki tamże).
Z punktu widzenia tego właśnie spostrzeżenia podkreślić należy, że jakkolwiek faktem jest – jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi – że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, albowiem pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowo-administracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10), to jednak nie oznacza to, że nie jest zobowiązany do przedstawienia i odniesienia się do tych zarzutów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i to w zakresie – co należy podkreślić – w jakim jest to konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy oraz dla oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Okoliczność zatem, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które zostanie uwzględnione przez Sąd kasacyjny w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. np. wyroki NSA: z 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; z 28 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 851/15; z 21 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1084/13; z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15). Z powyższego wynika, że jakkolwiek brak odniesienia się wojewódzkiego sądu administracyjnego do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, to jednak pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dość wnikliwie zbadał sprawę przede wszystkim od strony faktów, co skutkuje tym, iż budzi wątpliwości, czy w sprawie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności.
Wskazać należy, że w skardze podniesiono następujące zarzuty:
- brak merytorycznego uzasadnienia odmawiającego wielokrotne ubieganie się o dokonanie rekontroli upraw działki nr [...];
- nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli w styczniu 2016 r. uprawy zagajnika o krótkiej rotacji, bez profesjonalnego przygotowania sprzętu pomiarowego GPS i wejścia kontrolujących za głęboko tj. za deklarowany teren upraw;
- zakwestionowanie ponad połowy zdjęć z kontroli, które przedstawiały obręb starego lasu, należącego częściowo do Lasów Państwowych, częściowo do sąsiadów oraz do skarżącego, na których widoczny jest starodrzew niedeklarowany do dopłat;
- nieudostępnienia skarżącemu odczytu GPS z kontroli i brak odniesienia się do uwag skarżącego w tym zakresie;
- brak skonfrontowania wyników przeprowadzonej kontroli upraw skarżącego przeprowadzonej w październiku 2016 r. z wynikami kontroli ze stycznia 2016 r.;
- nieujęcia do dopłat dwóch działek nr [...] i [...].
Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiono jednie ogólne zasady na jakich prowadzone jest postępowania administracyjne dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazując na treść regulacji z art. 3 u.p.b. Następnie odniesiono się wyłącznie do jednego zarzutu skargi dotyczącego wniosku skarżącego o rekontrolę zakwestionowanych przez ARiMR działek. Przy czym – co istotne – odniesienie się do tego zarzutu przez Sad I instancji stanowi tylko powtórzenie argumentu Dyrektora ARiMR o tym, że cyt. "(...) brak jest zasadności ponownej kontroli gospodarstwa skarżącego, ponieważ organ I instancji po otrzymaniu decyzji z [...] czerwca 2016 r. zwrócił się już z taką prośbą do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu. Prośba ta nie została uwzględniona, a żądanie skarżącego dotyczy okoliczności już stwierdzonych, tj. określonej powierzchni uprawnionej do płatności z tytułu płatności bezpośrednich, a organ dysponuje odpowiednimi dowodami potwierdzającymi powierzchnię maksymalnego obszaru kwalifikowanego na działce ewidencyjnej nr [...], co zostało już zawarte w decyzji. Nie zaistniały nowe okoliczności uzasadniające potrzebę ponownej kontroli.". Tak więc brak jest jakiejkolwiek własnej refleksji Sądu I instancji w tym zakresie, tj. skonfrontowania przytoczonego stwierdzenia organów z argumentacją skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku ani skarżący, ani Sąd kasacyjny nie może dowiedzieć się, dlaczego uznano, że Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ma rację. Tym bardziej, że sam Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Rzeszowie zwracając się pismem z [...] czerwca 2016 r. – po uchyleniu decyzji pierwotnej z [...] kwietnia 2016 r. – także widział potrzebę przeprowadzania ponownej kontroli spornych działek skarżącego.
Pozostałe wyżej opisane zarzuty skargi (kwestia kontroli działek z października 2016 r., poprawności działania urządzenia GPS, oceny materiałów dowodowych w postaci zakwestionowanych przez skarżącego zdjęć, nieujęcia do dopłat dwóch działek nr [...] i [...]) zostały przez Sąd I instancji całkowicie pominięte. WSA jedynie wyraził ogólną ocenę, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i uznał, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju ocena, w świetle przedstawionych wyżej zasad prawidłowości przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej i warunków właściwego sporządzenia uzasadnienia wyroku, nie może zostać uznana za dostateczną.
Podsumowując stwierdzić trzeba, że ze względu na sposób uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji nie dał szansy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na dokonanie oceny słuszności jego rozumowania.
Stwierdzone naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyni bezprzedmiotowym zajmowanie się pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej dotyczącymi naruszenia prawa procesowego.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uwzględni powyższe wskazania dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji odnosząc się w sposób konkretny do zarzutów skargi.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego (3.000 zł) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) na które składają się: 100 zł za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, 200 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i 2.700 zł tytułem wynagrodzenia za czynności adwokata w postępowaniu kasacyjnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło