I GZ 395/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Towarzystwa W. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 440/22 w zakresie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Towarzystwa W. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 15 lipca 2022 r., nr SKO.53.1157.2021 w przedmiocie określenia wysokości nienależnie pobranej dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie. Towarzystwo W. w O. (dalej: skarżący) wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 15 lipca 2022 r. w przedmiocie określenia wysokości nienależnie pobranej dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych, z których mógłby uregulować kwotę wynikającą z zaskarżonej decyzji. Wykonanie decyzji doprowadzi do zamknięcia prowadzonych przez skarżącego placówek pedagogicznych. Skarżący podniósł ponadto, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji roszczenie o zwrot dotacji oświatowej pobranej za 2015 r. jest już przedawnione. Postanowieniem z 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 440/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że w jego ocenie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, że wyegzekwowanie należności spowodować może nieodwracalne skutki bądź stworzyć niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Skarżący pomimo podnoszenia okoliczności związanych z brakiem środków na pokrycie kosztów wynikających z zaskarżonej decyzji i związane z tym niebezpieczeństwo zamknięcia prowadzonych placówek edukacyjnych nie przedstawił żadnych dokumentów pozwalających na zweryfikowanie tych twierdzeń. WSA wskazał ponadto - odnosząc się do podniesionego we wniosku skarżącego argumentu o przedawnieniu roszczenia określonego w zaskarżonej decyzji, że sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje kontroli jej legalności, a jedynie ocenia wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący zażaleniem zaskarżył postanowienie WSA z 14 września 2022 r. w całości, zarzucając naruszenie w orzeczeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy, w tym odpisu KRS stowarzyszenia wynikało, iż skarżący jest organizacją pożytku publicznego, realizuje zadania oświatowe i wobec prowadzenia przedszkola publicznego źródłem utrzymania skarżącego jest dotacja oświatowa, której nie może przeznaczyć na wykonanie zaskarżonej decyzji, a tym samym spełniona została przesłanka trudnych do odwrócenia skutków, albowiem wykonanie decyzji może spowodować upadłość stowarzyszenia oraz likwidację przedszkola oraz zwolnienie jego pracowników. W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie reasumpcji zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie zażalenia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: bilansu za okres od 1 stycznia 2021 do 31 grudnia 2021 - celem stwierdzenia faktu, że za rok obrotowy 2021 skarżący poniósł stratę w wysokości 209 001,90 złotych, upomnienia nr DWN.WPE.3140.UP.4107.2022.TDZ - celem stwierdzenia faktu, że skarżący posiada zobowiązanie finansowe wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z tytułu składek na rzecz Funduszu, które nie zostały uiszczone z uwagi na błędną interpretację podstaw do uzyskania zwolnienia podmiotowego z ich wpłaty oraz upomnienia Prezydenta Olsztyna z 29 sierpnia 2022 roku - celem stwierdzenia faktu, że Prezydent Olsztyna rozpoczął czynności związane z egzekucją należności objętej zaskarżoną decyzją. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Wniosek skarżącego zawarty w skardze ograniczał się praktycznie do stwierdzenia, że brak wstrzymania jej wykonalności pociągnie za sobą ciężkie skutki finansowe dla skarżącego. Dokumenty obrazujące sytuację finansową skarżącego załączono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego, Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny, czy uzasadniają one wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, skarżący może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony skarżącej. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.