I FZ 98/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 846/15 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 3 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 846/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez nią, decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 3 czerwca 2015 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, mimo spoczywającego na stronie obowiązku uprawdopodobnienia, iż w jej sytuacji zachodzą, wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana również jako "P.p.s.a."), okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, w żaden sposób nie uzasadniła zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu podatkowego. Jak bowiem podał WSA argumentacja wniosku strony była lakoniczna, ogólnikowa, uzasadnienie wniosku nie zawierało żadnych konkretnych informacji odnoszących się do obecnej sytuacji majątkowej strony, z wniosku nie wynikało jakimi skarżąca dochodami dysponuje, i jakie są jej wydatki w zestawieniu z egzekwowaną kwotą. Zasadność wniosku, zdaniem Sądu pierwszej instancji strona w zasadzie utożsamiała z zasadnością skargi, co do niezgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazywała na bardzo trudną sytuację finansową, rodzinną oraz zdrowotną. W jej ocenie wykonanie decyzji spowodowałoby upadłość prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Ponadto, w wywiedzionym środku zaskarżenia zwrócono uwagę, że E. M. – męża skarżącej – dotknęły poważne problemy zdrowotne i aktualnie znajduje się na utrzymaniu żony. Do zażalenia dołączono oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, dokumenty świadczące o problemach zdrowotnych skarżących, dokumenty świadczące o wysokości dochodów skarżącej oraz dokumenty z ZUS o odmowie wypłaty świadczenia chorobowego dla męża skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205; postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, – treść orzeczenia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, CBOSA). Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów. Zarówno tych bezpośrednio przedstawionych przez składającego wniosek, jak i tych, które wynikają z akt sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, CBOSA). W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zarzucić Sąd pierwszej instancji, że nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie uzasadniła w sposób właściwy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, co skutkować musiało jego oddaleniem. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – CBOSA). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że skarżąca jest zobligowana do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze wniosek ograniczał się w istocie do stwierdzenia, że skarżąca ma problemy finansowe oraz zdrowotne i nie jest w stanie uiścić egzekwowanej zaległości podatkowej. Prezentowana argumentacja nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rezultacie uniemożliwiła WSA dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Jednocześnie podkreślić należy, że podnoszone w zażaleniu nowe okoliczności oraz załączone do niego dokumenty wskazujące na niebezpieczne dla skarżącej skutki wykonania decyzji, nie mogą zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności sąd kasacyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć zapadłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W rezultacie skoro skarżąca na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie przedstawiła żadnych faktów, które obrazowałyby aktualną sytuację finansową i majątkową uzasadniających zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. to nie można uznać, iż Sąd w tych okolicznościach, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji naruszył wskazany przepis. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż skarżąca może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawi okoliczności, które jej zdaniem uzasadniają pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.