II FZ 40/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch, , , po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. i E. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 809/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. M. i E. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 15 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia 1) odrzucić zażalenie E. M. 2) oddalić zażalenie J. M. Postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 809/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił J. M. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 15 maja 2015 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżąca zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w kwocie 6.409 zł. Na uzasadnienie wniosku wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Aktualnie nie uzyskuje wysokich dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, która jest jej jedynym źródłem utrzymania. Ponadto dodała, że została obciążona podatkiem VAT za 2011 r. od domniemanych dochodów, których nigdy nie uzyskała. Sąd w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że skarżąca Spółka nie wykazała istnienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.). Skarżąca poprzestała bowiem na ogólnych stwierdzeniach, pomijając całkowicie obowiązek przedstawienia faktów, które obrazowałyby aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącej. Mianowicie wskazała jedynie, że ma problemy finansowe oraz zdrowotne i nie jest w stanie uiścić egzekwowanej zaległości podatkowej. W ocenie Sądu powołana przez stronę argumentacja, nie poparta stosownymi dowodami, jest niewystarczająca. Twierdzenia wnioskodawcy powinny być natomiast poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w imieniu J. M. i E. M. pełnomocnik, wskazując na bardzo trudną sytuację finansową, rodzinną oraz zdrowotną. Wykonanie decyzji spowodowałoby upadłość prowadzonej działalności gospodarczej skarżącej. Ponadto E. M. dotknęły poważne problemy zdrowotne i aktualnie znajduje się na utrzymaniu żony. Do zażalenia dołączono oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, dokumenty świadczące o problemach zdrowotnych skarżących, dokumenty świadczące o wysokości dochodów skarżącej oraz dokumenty z ZUS o odmowie wypłaty świadczenia chorobowego dla męża skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podnieść, że małżonkowie J. i E. M. wnieśli razem skargę na decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 15 maja 2015 r., jednak wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wniosła tylko J. M. Skarżący mogli wnieść jedno wspólne pismo, skoro dotyczyła ona jednej i tej samej decyzji (art. 51 P.p.s.a.), ale nie oznacza to, że stają się oni stroną jako małżeństwo (art. 25 § 1 P.p.s.a.). Zdolność sądową ma bowiem wyłącznie każdy z małżonków odrębnie i dla każdego z nich odrębnie biegną terminy procesowe (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 114/15, CBOSA). W konsekwencji w postępowaniu zainicjowanym tym właśnie wnioskiem stroną postępowania był wyłącznie jeden z małżonków, a postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji doręczono E. M. wyłącznie jako uczestnikowi postępowania. Legitymowanym do wniesienia zażalenia była jedynie skarżąca. W związku z tym na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie E. M. należało odrzucić. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205; postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, – treść orzeczenia dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienia NSA: z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13; z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, CBOSA). Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów. Zarówno tych bezpośrednio przedstawionych przez składającego wniosek, jak i tych, które wynikają z akt sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., II OZ 155/05, CBOSA). W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zarzucić Sąd pierwszej instancji, że nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie uzasadniła w sposób właściwy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, co skutkować musiało jego oddaleniem. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – CBOSA). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że skarżąca jest zobligowana do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, CBOSA). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze wniosek ograniczał się w istocie do stwierdzenia, że skarżąca ma problemy finansowe oraz zdrowotne i nie jest w stanie uiścić egzekwowanej zaległości podatkowej. Prezentowana argumentacja nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W rezultacie uniemożliwiła WSA dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Jednocześnie podkreślić należy, że podnoszone w zażaleniu nowe okoliczności oraz załączone do niego dokumenty wskazujące na niebezpieczne dla skarżącej skutki wykonania decyzji, nie mogą zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności sąd kasacyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć zapadłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W rezultacie skoro skarżąca na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie przedstawiła żadnych faktów, które obrazowałyby aktualną sytuację finansową i majątkową uzasadniających zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. to nie można uznać, iż Sąd w tych okolicznościach, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji naruszył wskazany przepis. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż skarżąca może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawi okoliczności, które jej zdaniem uzasadniają pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia