I OSK 1028/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-01-19
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Maciej Dybowski, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa poddania się kontroli przez przedsiębiorcę, powołującego się na zwolnienie lekarskie, może stanowić podstawę do zawieszenia zatwierdzenia zakładu, nawet jeśli przedsiębiorca nie wyznaczył osoby upoważnionej do reprezentowania go podczas kontroli?Ratio decidendi
Odmowa poddania się kontroli przez przedsiębiorcę, nawet w okresie zwolnienia lekarskiego, stanowi naruszenie obowiązków i może być podstawą do zawieszenia zatwierdzenia zakładu, jeśli przedsiębiorca nie wyznaczył osoby upoważnionej do reprezentowania go podczas kontroli. Brak wyznaczenia takiej osoby lub aktywne utrudnianie kontroli, np. przez zamykanie bramy wjazdowej, uzasadnia działanie organów nadzoru, mające na celu ochronę zdrowia publicznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii o zawieszeniu zatwierdzenia zakładu K.P. z powodu utrudniania kontroli przez przedsiębiorcę. K.P. wielokrotnie odmawiał wpuszczenia kontrolerów na teren zakładu, powołując się na zwolnienie lekarskie i nie wyznaczając osoby upoważnionej do reprezentowania go. Organy weterynaryjne uznały, że takie działania uniemożliwiają weryfikację przestrzegania przepisów prawa żywnościowego i stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.P., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 624/20 w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 17 lipca 2020 r. znak [...] w przedmiocie zawieszenia zatwierdzenia zakładu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.P. na rzecz Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 624/20 (dalej wyrok VIII SA/Wa 624/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 17 lipca 2020 r. znak WIW-BŻ.9210.131.2020.AT w przedmiocie zawieszenia zatwierdzenia zakładu.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dnia 13 grudnia 2019 r. do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Grójcu wpłynęło pismo Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ożarowie Mazowieckim, z informacją odnośnie ustaleń poczynionych po [kontroli przeprowadzonej 12 grudnia 2019 r.] będącego pod jego nadzorem Zakładu P., [...], a mianowicie, stwierdzenia w dokumentacji dotyczącej dostaw surowca od zakładu: U., [...] (dalej Zakład skarżącego), za miesiąc listopad i grudzień, że od dnia 21 listopada 2019 r. (w okresie zawieszenia zakładu - decyzją nr 321/2019 ), dokument HDI [Handlowy Dokument Identyfikacyjny] wystawiany był przez zakład S., [...], natomiast faktura towarzysząca HDI wystawiana była przez zakład U., [...]. Do pisma załączono dokumenty HDI i faktury z dni: 7 listopada 2019 r., 12 listopada 2019 r., 21 listopada 2019 r., 28 listopada 2019 r., 5 grudnia 2019 r. [k. 7-1; 132-120 akt administracyjnych].
Kontrola przeprowadzona przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grójcu - wykazała, że w dniu jej prowadzenia (16 grudnia 2019 r.) w Zakładzie skarżącego nie prowadzono produkcji. Stwierdzono brak zwierząt w magazynie żywca, brak półtusz wieprzowych i wołowych w chłodniach zakładowych [k. 119-113 akt administracyjnych]. Dnia 20 stycznia 2020 r. w tożsamym składzie podjęto próbę przeprowadzenia kontroli w zakładzie, przy czym M.P. odmówił wejścia na teren zakładu skarżącego [k.175-171 akt administracyjnych].
Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu (dalej Powiatowy Lekarz bądź organ I instancji) dwukrotnie wzywał K.P. (dalej skarżący), wezwaniem z 12 lutego 2020 r. i 9 marca 2020 r., do poddania się kontroli w siedzibie Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Grójcu, w tym złożenia wyjaśnień i przedstawienia stosownych dokumentów w sprawie. W odpowiedzi, skarżący przekazywał informacje, że przebywa na zwolnieniu lekarskim [k. 221-205v akt administracyjnych].
Kolejną próbę przeprowadzenia kontroli organ I instancji podjął 7 maja 2020 r. i ponownie właściciel zakładu (K.P.), nie wyraził zgody na przeprowadzenie kontroli twierdząc, że przebywa na zwolnieniu lekarskim, odmówił wpuszczenia kontrolujących na teren zakładu i wyznaczenia osoby upoważnionej do reprezentowania zakładu. Z próby kontroli sporządzono protokół z kontroli nr 14060104/1/2020, którego kontrolowany nie podpisał [k. 231-228 akt administracyjnych].
W związku z powyższym, Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu decyzją nr 185/2020 z 13 maja 2020 r. znak PIW.G.BŻ.6048-2.92.2020 (dalej decyzja z 13 maja 2020 r.), zawiesił zatwierdzenie zakładu U.., [...].
Jako podstawę prawną wskazał: art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. a), ust. 2 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1557, zm. z 2020 r. poz. 285, dalej uIW), art. 26 ust. 1 lit. b) ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2019 r. poz. 824, zm. z 2020 r. poz. 148, 285, dalej uppz), art. 50 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292, 1495, z 2020 r. poz. 424, dalej pp), art. 15 ust. 1, 2 i art. 138 ust. 1 lit. a), ust. 2 lit. j) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin (Dz.Urz.UE. L.95 z 7.4.2017, s. 1, dalej rozporządzenie nr 2017/625), § 3 pkt 1 w zw. z § 11 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyli administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii (Dz.U. z 2016 r. poz. 874, dalej rozporządzenie z 2016 r.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej kpa; [k. 249-243 akt administracyjnych]).
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżący złożył odwołanie, podnosząc: błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, pominięcie regulacji obowiązujących w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, naruszenie zasady proporcjonalności przez zastosowanie sankcji niewspółmiernej do stwierdzonych uchybień k. 264-260 akt administracyjnych].
Decyzją z 17 lipca 2020 r. znak WIW.BŻ.9210.131.2020.AT (dalej decyzja z 17 lipca 2020 r.) Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej Wojewódzki Lekarz bądź organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję z 13 maja 2020 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podmiot prowadzący działalność w zakresie produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego podlega nadzorowi organów Inspekcji Weterynaryjnej zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. a) uIW. W myśl tego przepisu "Inspekcja realizuje, w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego, zadania z zakresu bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego", "Inspekcja wykonuje swoje zadania w szczególności przez sprawowanie nadzoru nad bezpieczeństwem produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym przy ich produkcji i wprowadzaniu na rynek; bezpieczeństwem żywności, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b". "Pracownicy Inspekcji oraz osoby wyznaczone na podstawie art. 16 i 18, w zakresie wykonywania czynności, mają prawo w każdym czasie do przeprowadzania kontroli gospodarstw, centrów (organizacji), zakładów, w tym pomieszczeń lub urządzeń, o których mowa w załączniku II rozdziale III rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.Urz.UE L 139 z 30.04.2004, str. 1, z poźn. zm. 2) - Dz.Urz.UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 34, str. 319), ośrodków w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, instalacji, urządzeń lub środków transportu" (art. 19 ust. 3 pkt 1 uIW).
Powiatowy Lekarz podał, że K.P. uniemożliwił mu przeprowadzenie czynności kontrolnych dnia 7 maja 2020 r., podczas gdy dnia 4 czerwca 2020 r. zezwolił na przeprowadzenie kontroli w sklepie zlokalizowanym przy zakładzie U. [...]. Działanie K.P. utrudnia wykonywanie obowiązków służbowych przez Powiatowego Lekarza, które w tym przypadku są niezbędne w uzupełnieniu informacji dotyczących postępowania w związku ze sprzedażą mięsa z zakładu U. [...], w okresie kiedy decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grójcu nr 321/2019 z 12 listopada 2019 r., zakład ten został zawieszony na skutek nieprzestrzegania przepisów prawa żywnościowego oraz weryfikacji czy prowadzona jest produkcja.
Zdaniem organu przebywanie przedsiębiorcy na zwolnieniu lekarskim nie zwalnia go z obowiązku poddania się kontroli przez organ nadzorujący. Obowiązek ten wynika z art. 50 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm., dalej pp). Uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli wyklucza stwierdzenie, że działalność gospodarcza prowadzona jest zgodnie z przepisami prawa żywnościowego na poszczególnych etapach produkcji. W przypadku zakładu U. [...], działalność została wznowiona bez wiedzy Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grojcu, a tym samym prowadzona jest nielegalnie. Z okoliczności niepoddawania się kontroli prowadzący działalność gospodarczą nie może oczekiwać akceptacji takiej postawy przez organy Inspekcji Weterynaryjnej.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2019 poz. 824 ze zm., dalej uppz) powiatowy lekarz weterynarii albo urzędowy lekarz weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii wydają decyzje administracyjne lub wykonują czynności w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia nr 852/2004, rozporządzenia nr 853/2004, rozporządzenia nr 854/2004 i rozporządzenia nr 882/2004 lub z przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tych rozporządzeń.
Zgodnie z art. 138 rozporządzenia (UE) nr 2017/625:
1. W przypadku stwierdzenia niezgodności właściwe organy:
a) przeprowadzają wszelkie działania konieczne, aby określić przyczynę i zakres niezgodności oraz aby ustalić obowiązki podmiotu; oraz b) wprowadzają właściwe środki, aby zapewnić podjęcie przez dany podmiot działań naprawczych oraz zapobieżenie dalszym przypadkom występowania niezgodności.
2. Działając zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, właściwe organy podejmują wszelkie środki, jakie uznają za odpowiednie, by zapewnić zgodność z przepisami o których mowa w art. 1 ust. 2, obejmujące następujące działania, ale nieograniczające się do nich: a) [...], j) nakaz zawieszenia lub wycofania rejestracji lub zatwierdzenia danego zakładu, obiektu, gospodarstwa lub środka transportu, zatwierdzenia przewoźnika lub świadectwa kwalifikacji kierowcy; k) (...).
Organ odwoławczy stwierdził, że analiza materiału dowodowego wykazała, że organ I instancji prawidłowo określił zagrożenie - podejrzenie prowadzenia nielegalnej produkcji polegającej na uboju zwierząt, [co] wiąże się z zagrożeniem zdrowia i życia ludzkiego z uwagi na brak nadzoru nad ubojem przez urzędowych lekarzy weterynarii, który to [nadzór], ma na celu zagwarantowanie, że na rynek wprowadzana jest żywność bezpieczna, spełniająca wymogi prawa żywnościowego oraz podjął właściwe działania - oraz prawidłowo zastosował środek w postaci zawieszenia zatwierdzenia zakładu, "nadając decyzji" [winno być "wskazując, że na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa" - uw. NSA; k. 249-243 akt administracyjnych].
Wojewódzki Lekarz uznał za bezzasadny zarzut, że organ zastosował sankcję niewspółmierną do stwierdzonych nieprawidłowości. Strona wielokrotnie uchylała się od poddania się kontroli. Z zebranego materiału wynika, że strona wpuszczała na kontrole inne organy jednocześnie uniemożliwiając przeprowadzenie kontroli przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.
Organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i pominięcia regulacji związanych z zapobieganiem, zwalczaniem i przeciwdziałaniem COVID-19. Organ mając na uwadze treść art. 10 ust. 2 kpa odstąpił od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i tym samym zawiadamiania stron o zakończeniu postępowania dowodowego z uwagi na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego [k. 382-372 akt administracyjnych].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K.P., reprezentowany przez r. pr. M.A., zarzucił decyzji z 17 lipca 2020 r.:
1. błędną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do fałszywego wniosku, że skarżący celowo utrudniał kontrolę zakładu;
2. błędne oparcie decyzji na art. 26 ust. 1 lit. b ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, który to przepis jest podstawą sankcji w postaci kary pieniężnej, a nie zawieszenia zatwierdzenia;
3. prowadzenie postępowania z naruszeniem ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych i działanie z pominięciem wydanych na jej podstawie wytycznych;
4. naruszenie zasady proporcjonalności zastosowanej sankcji przez wymierzenie sankcji najdalej idącej - prowadzącej do zamknięcia zakładu.
Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji z 17 lipca 2020 r.; uchylenie poprzedzającej ją decyzji z 13 maja 2020 r.; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych; wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji z 13 maja 2020 r.; przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi. W uzasadnieniu rozwinął postawione zarzuty [k. 2-4, 7-25 akt sądowych].
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [k. 27-30 akt sądowych]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem VIII SA/Wa 624/20 na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób rozważony na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej ppsa), uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 ppsa.
Zdrowie publiczne jest przedmiotem ochrony konstytucyjnej. Art. 68 Konstytucji RP określa podstawowe obowiązki władzy publicznej w ochronie zdrowia i odpowiadające im prawo jednostki do ochrony zdrowia. Ochrona zdrowia, o której mowa w art. 68 ust. 1, nie dotyczy jedynie zapewnienia każdemu dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, lecz obejmuje także zwalczanie chorób epidemicznych i zapobieganie negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska (ust. 4). Jednym z przejawów zapobiegawczej formy ochrony zdrowia są działania uprawnionych organów zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa i higieny żywności. Ów obowiązek rozpatrywać należy zarówno na tle prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego Unii Europejskiej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie zastosowanie miały zarówno przepisy prawa krajowego, jaki i prawa unijnego, które to wraz z wejściem w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz.U. z 2004 r. nr 90 poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, zostały częścią krajowego porządku prawnego. Od tego momentu prawo unijne stosuje się w polskim systemie prawnym zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności, przyjmując prowspólnotową wykładnię przepisów unijnych oraz kierując się celami wprowadzenia określonych norm, obostrzeń procedur, nakazów czy zakazów.
Dokonując analizy mających w sprawie zastosowanie aktów prawnych (krajowych i unijnych) można stwierdzić, że bezpieczeństwo żywnościowe jest jednym z priorytetowych zagadnień polityki państwa. Istniejące uwarunkowania prawne, narzucają na producentów żywności i wszystkie pozostałe podmioty uczestniczące w łańcuchu żywnościowym obostrzenia, dzięki którym konsument może się czuć bezpiecznie na rynku produktów spożywczych. W preambule rozporządzenia nr 882/2004 podkreśla się, że żywność powinna być bezpieczna i zdrowa, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa żywnościowe na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w ramach działalności pozostającej pod ich kontrolą są odpowiedzialne (podkreślenie Sądu) za zapewnienie, aby żywność spełniała wymagania prawa żywnościowego, która jest właściwa dla ich działalności, że Państwa Członkowskie powinny egzekwować prawo żywnościowe oraz monitorować i sprawdzać, czy właściwe wymagania w tym zakresie są spełniane przez podmioty gospodarcze na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, że instrumentem ku temu są kontrole urzędowe.
W preambule rozporządzenia nr 882/2004 wskazuje się również, że z uwagi na okoliczność, iż naruszenia prawa żywnościowego mogą stanowić zagrożenia dla zdrowia ludzkiego, powinny one (te naruszenia) w całej Wspólnocie podlegać efektywnym, odstraszającymi i proporcjonalnym środkom na poziomie krajowym. Takie środki powinny obejmować działania administracyjne podjęte przez właściwe organy Państw Członkowskich, w których to Państwach powinny istnieć procedury do tego celu. Zaletą takich procedur jest to, że może być podjęte szybkie działanie w celu przywrócenia sytuacji. Podmioty gospodarcze powinny mieć prawo do odwołania się od decyzji podjętej przez właściwe organy w wyniku kontroli urzędowych oraz powinny być powiadomione o takim prawie.
System kontroli zewnętrznej (niezależnej od producenta) sprawowanej przez organy kontroli żywności, a jednym z nich jest inspekcja weterynaryjna, stanowi główny trzon nadzoru nad jakością i bezpieczeństwem żywności. Art. 54 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 882/2004 stanowi, że właściwy organ w sytuacji, gdy wykryje niezgodności, uprawniony jest m.in. do: a) nałożenia procedur sanitarnych lub podjęcia wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa żywności lub zgodności z prawem żywnościowym, b) ograniczenia lub zakazu wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu żywności.
Zaskarżona decyzja jest kolejną decyzją w sprawie, bowiem jak wynika z ustaleń organów decyzją nr "321/219" [winno być: "321/2019" - uw. NSA] Powiatowy Lekarz Weterynarii zawiesił działanie Zakładu skarżącego na skutek nieprzestrzegania przepisów prawa żywnościowego oraz weryfikacji czy prowadzona jest produkcja.
Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Tylko stwierdzenie, że naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa.
Zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok WSA w Olsztynie 19.12.2013 r. II SA/Ol 1045/13, Lex 1414026).
Bezzasadny okazał się zarzut błędnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, która doprowadziła do fałszywego wniosku, że skarżący celowo utrudniał kontrolę zakładu. Skarżący nie przedstawił żadnego argumentu na okoliczność podnoszonej tezy. Bez wątpienia organ I instancji przed podjęciem decyzji o zawieszeniu zatwierdzenia zakładu podjął kilkukrotne próby przeprowadzenia kontroli w dniu: 16 grudnia 2019 r. (kontrola przeprowadzona), 20 stycznia 2020 r., 7 maja 2020 r. Kierował do skarżącego wezwania: 12 lutego 2020 r. i 9 marca 2020 r., i w żadnym przypadku (poza 16 grudnia 2019 r.) nie doszło do przeprowadzenia kontroli, gdyż skarżący nie poddał się kontroli. Jest poza sporem, że nie doszło do przeprowadzenia kontroli w zakładzie we wskazanych terminach, mimo takiego uprawnienia Powiatowego Lekarza Weterynarii.
Zwolnienie lekarskie skarżącego nie zwalnia go z obowiązku poddania się kontroli. Przedsiębiorca ma obowiązek takiego zorganizowania pracy firmy, by kontrola mogła się odbyć w określonym ustawą terminie. Dlatego sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim, nie może być okolicznością decydującą o uznaniu, że przedsiębiorca nie uniemożliwiał przeprowadzenia kontroli (wyrok NSA z 13.6.2017 r. II GSK 2278/15, cbosa). W przypadku jeżeli stan zdrowia przedsiębiorcy rzeczywiście uniemożliwia mu jego obecność w siedzibie przedsiębiorstwa w dniu kontroli, to przedsiębiorca ma obowiązek zawiadomienia o tym organu. Uznanie, że zwolnienie lekarskie samo przez się zwalnia przedsiębiorcę z obowiązku poddania kontroli prowadzonej przez niego firmy, bez poinformowania o tym fakcie organu kontrolującego, prowadziłoby praktycznie do sparaliżowania działalności kontrolnej podmiotów gospodarczych. Przedkładając zwolnienia lekarskie za każdym razem, gdy będzie wyznaczony dzień kontroli, skarżący jest w stanie całkowicie uniemożliwić jej przeprowadzenie.
W sprawie nie ma znaczenia to, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i dlatego nie mógł wskazać osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli. Sformułowanie "osoba upoważniona przez kontrolowanego" posiada szeroki zakres podmiotowy i obejmuje wszelkie osoby legitymujące się ważnym pełnomocnictwem, zarówno ogólnym, rodzajowym, jak i pełnomocnictwem do udziału w kontroli. Pracownicy organu nie mają obowiązku badania faktycznego stosunku łączącego przedsiębiorcę z osobą upoważnioną. W konsekwencji bierność skarżącego w zakresie ustanowienia osoby upoważnionej dodatkowo należy uznać za uniemożliwienie przeprowadzenia przez organ czynności kontrolnych w przedsiębiorstwie należącym do skarżącego.
Działania i stanowisko organów były prawidłowe, skarżący przedstawił w skardze fakt przeprowadzenia kontroli w innym podmiocie gospodarczym i ta okoliczność nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Skarżący jako przedsiębiorca ma obowiązek takiego zorganizowania pracy firmy, by kontrola mogła się odbyć w określonym terminie, przy czym nieskuteczna jest obrona co faktów przeprowadzenia kontroli w innym podmiocie gospodarczym.
Odnosząc się do zarzutu błędnego oparcia decyzji na art. 26 ust. 1 lit. b uppz, który to przepis jak wskazuje skarżący jest podstawą sankcji w postaci kary pieniężnej (a nie zawieszenia zatwierdzenia), jest zarzutem o tyle chybionym, że zarówno w uzasadnieniu decyzji I instancji jak i w zaskarżonej decyzji wyjaśniono powody zawieszenia zatwierdzenia zakładu. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na brak poddania się kontroli przez skarżącego jako przedsiębiorcy, organy zasadnie przyjęły, że zachodziła konieczność zastosowania sankcji z art. 138 ust. 2 lit. j) rozporządzenia nr 2017/625 [s. 1 decyzji z 13 maja 2020 r. s. 8/9 decyzji z 17 lipca 2020 r.; k. 249, 375-374 akt administracyjnych - uw. NSA]. Wskazanie w sentencji decyzji I instancji przepisu, który nie miał zastosowania w sprawie, zostało słusznie wywiedzione w skardze, ale nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Organy wyjaśniły w uzasadnieniach decyzji co stanowi podstawę naruszenia przez przedsiębiorcę.
Nie doszło w ocenie Sądu do naruszenia art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ani naruszenia art. 10 § 2 kpa.
Organy mając na względzie szeroko pojęte bezpieczeństwo żywności i brak możliwości współpracy ze skarżącym w zakresie przeprowadzenia kontroli, kilkukrotne uchylanie się od przeprowadzenia kontroli w zakładzie produkcyjnym, miały wystarczające obawy do podjęcia niezbędnych czynności. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący został powiadomiony przez Wojewódzkiego Lekarza o treści art. 10 § 1 kpa.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności zastosowanej sankcji. Organ odwoławczy słusznie wywiódł, że Powiatowy Lekarz wielokrotnie podejmował próby przeprowadzenia kontroli, które skarżący uniemożliwiał, również nie zgłaszał się na wezwania, informując o zwolnieniach lekarskich. Takie działanie skarżącego trwało wiele miesięcy i dlatego też zasadnie został zastosowany środek celem zobligowania skarżącego do poddania się kontroli. Jednocześnie zawieszenie działalności zakładu nie oznacza jego zamknięcia, bowiem poddanie się kontroli Powiatowego Lekarza umożliwi sprawdzenie czy nie występują uchybienia w zakładzie.
Mając na względzie stan faktyczny sprawy uwzględniony przez organy orzekające w kontekście zawartego rozstrzygnięcia w kwestionowanej decyzji, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają opisane naruszenia procedury, gdyż nie miały one wpływu na wynik postępowania (k. 95, 116-120v akt VIII SA/Wa 624/20).
Skargę kasacyjną wywiódł K.P., reprezentowany przez r. pr. M.A., zaskarżając wyrok VIII SA/Wa 624/20 w całości, zarzucając wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii
a. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, polegając[ego] na błedn[ej] i wybiórcz[ej] ocen[ie] materiału dowodowego i nieuzasadnionym uznaniu, że skarżący celowo utrudniał przeprowadzenie kontroli ponieważ prowadził nielegalny ubój, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że bierność w zakresie ustanowienia osoby upoważnionej do reprezentowania skarżącego podczas kontroli konstatuje tezę o uniemożliwieniu jej przeprowadzenia, a jednocześnie uznanie, że matka lub syn skarżącego mogą i powinni być uznani za osoby upoważnione przez kontrolowanego do reprezentowania go w toku kontroli, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o zawieszeniu zatwierdzenia zakładu;
b. art. 10 § 1 kpa przez naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu (czynnościach kontrolnych), zlekceważenie niedyspozycji skarżącego, co w efekcie doprowadziło do braku przeprowadzenia czynności kontrolnych w zakładzie i jego zawieszenie "na bez weryfikacji" przestrzegania przepisów prawa czy faktu prowadzenia produkcji, mimo wyposażenia PLW przez przepisy prawa w narzędzia umożliwiające przeprowadzenia czynności bez obecności strony;
c. art. 8 § 1 kpa polegające na naruszeniu zasady proporcjonalności wymierzeniu sankcji najdalej idącej i prowadzącej do zamknięcia zakładu skarżącego;
d. art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczelnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz art. 10 § 2 kpa przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodziła przesłanka "nie cierpi zwłoki ze względu na niepowetowaną szkodę materialną", podczas gdy z materiału dowodowego (protokołu kontroli nr 14060104/1/2020) wynika wyłącznie fakt, że skarżący przebywał na zwolnieniu i z tego powodu nie wyjdzie z domu do kontrolujących;
e. art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców przez ich niezastosowanie i niekontynuowanie przez PLW kontroli bez udziału przedsiębiorcy lub jego przedstawiciela co doprowadziłoby do stwierdzenia, że w zakładzie nie odbywał się nielegalny ubój;
2. art. 106 § 3 ppsa przez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów załączonych do skargi do WSA i pisma procesowego z 12 października 2021 r., w sytuacji gdy nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a było niezbędne do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zgodzie z prawdą materialną, bowiem wynika z nich fakt istotny, że skarżący nie utrudniał celowo czynności kontrolujących.
Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; ewentualnie na podstawie art. 188 ppsa o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej; zasądzenie od Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych (k. 126-131 akt VIII SA/Wa 624/20).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii, reprezentowany przez r. pr. K.P.1, wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej; zasądzenie od K.P. na rzecz Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg. norm przepisanych (k. 141-143v akt VIII SA/Wa 624/20).
Pismem z 16 stycznia 2023 r. r. pr. P.M., pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, uzupełnił uzasadnienie skargi kasacyjnej (k.174-190 akt VIII SA/Wa 624/20).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na
drugiej (art. 174 pkt 2 ppsa) podstawie kasacyjnej.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd I instancji trafnie uznał, że organy obu instancji nie naruszyły norm dopełnienia: zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa), obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Zaskarżona decyzja została starannie uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kpa.
Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Wojewódzki Inspektor nie dokonał "błędnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego". Z prawidłowo i wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego wynika, że po otrzymaniu dnia 13 grudnia 2019 r. pisma Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ożarowie Maz., wskazującego na dokonanie ustaleń przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ożarowie Maz., że od dnia 21 listopada 2019 r. (w okresie zawieszenia zakładu U. [...] (dalej Zakład skarżącego), dokument HDI wystawił zakład S., [...], a faktura towarzysząca HDI wystawiana była przez zakład U. [...]. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ożarowie Maz. załączył dokumenty HDI i faktury z dni: 7 listopada 2019 r., 12 listopada 2019 r., 21 listopada 2019 r., 28 listopada 2019 r. i 5 grudnia 2019 r. Z protokołu kontroli z 12 grudnia 2019 r. nr 1/2019 Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ożarowie Maz. jednoznacznie wynika, że M.P., która zawsze odbiera telefon i przyjmuje zamówienia, nie poinformowała P.B. o tym, że U. została z dniem 13 listopada 2019 r. zawieszona (uwierzytelniony odpis protokołu z 12 grudnia 2019 r. nr 1/2019 i i załączony doń uwierzytelniony odpis oświadczenia P.B. z 12 grudnia 2019 r. (k. 132-120 akt administracyjnych).
Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu dnia 16 grudnia 2019 r. przeprowadził skutecznie kontrolę Zakładu skarżącego, ustalając że w Zakładzie skarżącego nie prowadzono produkcji, stwierdzono brak półtusz wieprzowych i wołowych w czasie oględzin w chłodniach zakładowych. K.P. odmówił przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień co do sprzedanego mięsa od dnia 13 listopada 2019 r. odnośnie do dostaw surowca do Zakładu P., [...] w dniach: 21 listopada 2019 r., 28 listopada 2019 r., 5 grudnia 2019 r.; nie odpowiedział na pytania dotyczące sprzedaży mięsa ze swego Zakładu po 13 listopada 2019 r. (dokumenty HDI nr od 1048/11/19 do 1062 /11/19); odmówił złożenia pisemnych oświadczeń do protokołu kontroli i podpisania protokołu kontroli. Osobą odpowiedzialną przy kontroli był K.P.. Protokół odczytano na głos K.P.. K.P. dnia 16 grudnia 2019 r. potwierdził własnoręcznym podpisem odbiór protokołu kontroli nr 1/16/12/2019 wraz z kopią załączników 1,2,3 do tego protokołu (k.119-112 akt administracyjnych).
Dnia 20 stycznia 2020 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu podjął próbę kontroli U. [...], lecz bezskutecznie. M.P. domówił wejścia na teren Zakładu skarżącego w celu przeprowadzenia kontroli. Brak osoby upoważnionej do "przeprowadzenia kontroli" (k. 64-66 akt administracyjnych). Ponieważ w próbie przeprowadzenia kontroli uczestniczyli osobiście: Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu A.K.; zastępca PLW w Grójcu A.L.; inspektor wet. K.O.; dwu pracowników PSSE w Grójcu: D.S., L.T. wszyscy upoważnieni do przeprowadzenia kontroli (k. 175, 171 akt administracyjnych), zatem zwrot "Brak osoby upoważnionej do przeprowadzenia kontroli" należy rozumieć jako omyłkowo przekręcony zwrot "brak osoby upoważnionej przez przedsiębiorcę do reprezentowania przedsiębiorcy w czynnościach kontrolnych w rozumieniu art. 50 ust. 1 i 3 pp (A. Żywicka w: red. M. Wierzbowski, Konstytucja biznesu. Komentarz, Wolters Kluwer 2019, s. 210-211, uw. 1 do art. 50 pp).
K.P. nie stawił się na wezwania Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grójcu z 12 lutego 2020 r. i 9 marca 2020 r. w siedzibie Inspektoratu, w celu poddania się kontroli, złożenia wyjaśnień i przedstawienia stosownych dokumentów w sprawie. Skarżący w odpowiedzi na te wezwania nie przesłał żadnych dokumentów ani nie złożył pisemnych wyjaśnień. Ograniczył się jedynie do poinformowania Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grójcu pismami z: 17 lutego 2020 r.; 3 marca 2020 r. i 11 marca 2020 r., że nie może stawić się na wezwanie PLW w Grójcu, ponieważ - odpowiednio - do dnia: 25 lutego 2020 r., 10 marca 2020 r. i 24 marca 2020 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Odpisu żadnego ze zwolnień lekarskich obejmujących owe okresy skarżący nie załączył (k. 205-215 akt administracyjnych).
Dnia 7 maja 2020 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu podjął próbę przeprowadzenia kontroli Zakładu U. [...], lecz bezskutecznie. Do kontrolujących wyszła matka K.P.. Poproszona o zawołanie syna, przed przekazaniem informacji od syna, udała się na teren zakładu. Zamknąwszy bramę wjazdową poinformowała, że syn przebywa na zwolnieniu lekarskimi nie wyjdzie z domu. W chwili odjazdu kontrolujących sprzed zakładu, pojawił się K.P. w roboczym ubraniu. Poproszony o rozmowę i umożliwienie przeprowadzenia kontroli, odmówił wpuszczenia kontrolujących na teren zakładu i oznajmił, że nie podpisze protokołu. W protokole umieszczono adnotację "Pan K.P. odmówił podpisania protokołu". Protokół kontroli z 7 maja 2020 r. doręczono skarżącemu dnia 11 maja 2020 r. - do rąk dorosłego domownika M.P. (uwierzytelnione odpisy: protokołu z 7 maja 2020 r. i zwrotnego potwierdzenia odbioru z 11 maja 2020 r. (k. 231-228 akt administracyjnych). Wszystkie te dokumenty i uwierzytelnione odpisy dokumentów urzędowych mają moc dokumentów urzędowych (art. 76 § 1 kpa; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2022, s. 547-552 nb 3, 5-9), zostały prawidłowo ocenione przez organy obu instancji (art. 80 kpa). W doktrynie trafnie wskazuje się, że organ administracji publicznej nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym (B. Adamiak - op. cit. s. 550, nb 6). W aktach administracyjnych brak dowodu przeciwnego bądź dowodu przeciwieństwa przeciw wskazanym dokumentom urzędowym i wierzytelnym odpisom dokumentów urzędowych (H. Dolecki, Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym, W.Pr. PWN 1998, s. 126-128). Jedyna kserokopia zwolnienia lekarskiego, obejmująca kres od 4 maja 2020 r. do 16 maja 2020 r. wskazuje jedynie, że osoba świadcząca usługi medyczne udzieliła skarżącemu zwolnienia lekarskiego z uwagi na numer statystyczny choroby XXX, nie zaś, że nie mógł on uczestniczyć w czynnościach kontrolnych osobiście bądź przez osobę przez niego upoważnioną (k. 260 akt administracyjnych; art. 50 ust. 1 i 3 pp). Zamykanie bramy wjazdowej na teren Zakładu skarżącego przez matkę skarżącego, poproszoną przez kontrolujących o zawołanie skarżącego; odmowa wpuszczenia kontrolujących na teren Zakładu przez samego skarżącego w dniu 7 maja 2020 r., w powiązaniu z odmową odpowiedzi na pytania dotyczące sprzedaży mięsa ze swego Zakładu po 13 listopada 2019 r. (dokumenty HDI nr od 1048/11/19 do 1062 /11/19); odmowa złożenia pisemnych oświadczeń do protokołu kontroli i podpisania protokołu kontroli dnia 16 grudnia 2019 r.; nieprzesłanie przez skarżącego dokumentów na wezwania z 12 lutego 2020 r. i 9 marca 2020 r. Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grójcu, w świetle zasad doświadczenia życiowego w pełni uzasadniały uznanie przez organy obu instancji, że skarżący w istocie celowo utrudniał przeprowadzenie kontroli w Zakładzie skarżącego.
Skarżący ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie stawia zarzutu naruszenia art. 80 kpa.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 10 § 1 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (uchwała składu 7 sędziów NSA z 25.4.2005 r. FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66; wyrok NSA z: 1.2.2011 r. II OSK 1098/10; 18.5.2006 r. II OSK 831/05, cbosa). Zarzut taki może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z 18.5.2006 r. II OSK 831/05). Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wykazał, że mimo iż organ I instancji doręczył mu protokoły kontroli, naruszenia art. 10 § 1 kpa uniemożliwiło skarżącemu dokonania konkretnych czynności procesowych.
Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia wzorców kontroli z punktu 1 skargi kasacyjnej w tym, że organy błędnie uznały, że skarżący nie wskazując osoby upoważnionej w rozumieniu art. 50 ust. 1 i 3 prawa przedsiębiorców, doprowadziło tego, że Powiatowy Lekarz Weterynarii nie przeprowadził kontroli w Zakładzie skarżącego, a jej przeprowadzenie na podstawie art. 50 ust. 5 pp doprowadziłoby do ustalenia, że nie prowadził on działalności w Zakładzie skarżącego w okresie zawieszenia Zakładu skarżącego decyzją nr 321/2019. Taka ocena skarżącego jest nieuprawniona.
W doktrynie wskazuje się, że ustawodawca wprowadził nakaz prowadzenia czynności kontrolnych w obecności przedsiębiorcy lub osoby upoważnionej przez niego do reprezentowania go podczas nieobecności. Rozwiązanie to jest recepcją regulacji art. 80 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm., dalej usdg). Uczestniczenie w kontroli działalności gospodarczej jest prawem przedsiębiorcy, nie jest to jednak obligatoryjne, tenże może bowiem wyznaczyć osobę upoważnioną do reprezentowania go (art. 50 ust. 5 pp).
Przepisu tego nie należy traktować w kategorii nakazu lub wyjątku. Obecność przedsiębiorcy podczas wykonywania czynności kontrolnych jest sytuacją typową, leży to w interesie zarówno przedsiębiorcy, jak i organu kontroli. Przedsiębiorca może udzielać na bieżąco informacji, wyjaśnień związanych z określonymi faktami podlegającymi kontroli, może udostępniać pomieszczenia, wyposażenie, sprzęt techniczny, co znacznie przyspiesza i upraszcza przebieg kontroli. Przedstawienie pełnego obrazu stanu faktycznego, technicznego i formalno-prawnego wpływa na wynik kontroli, ponieważ organ, mając pełną wiedzę i dokumentację kontrolowanego obszaru działalności gospodarczej przedsiębiorcy, odzwierciedla wnioski w protokole kontroli. Obecność przedsiębiorcy podczas kontroli pozwala mu pośrednio wpływać na jej wyniki, zatem niekorzystna z jego perspektywy jest okoliczność, gdy nie może w niej uczestniczyć i nie powinien do takich sytuacji dopuszczać. Oczywiście z uwagi na organizację przedsiębiorstwa przedsiębiorca nie musi (a często nie może np. w związku z koniecznością kierowania sprawami przedsiębiorstwa czy też zwolnieniem lekarskim) uczestniczyć osobiście w kontroli, ale wówczas ustawodawca nakazuje mu wskazanie osoby upoważnionej do reprezentacji (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18.5.2017 r. II SA/Go 160/17, Lex 2303793; wyrok WSA w Kielcach z 29.11.2017 r. II SA/Ke 637/17, Lex 2425448, aprobowane przez A. Żywicką - op. cit., s. 211 uw. 1).
Na kontrolowanym przedsiębiorcy spoczywa obowiązek pisemnego wskazania osoby lub osób upoważnionych do reprezentowania go w trakcie wykonywanej kontroli. Wskazanie to winno być imienne i - wbrew użytej w art. 50 ust. 1 i 3 pp liczbie pojedynczej - obejmować nieograniczoną liczbę osób upoważnionych. Nie wymaga się, by były to wyłącznie osoby funkcyjne albo wyłącznie osoby, którym przedsiębiorca udzielił pełnomocnictw szczególnych. Niekiedy przepisy odrębnych ustaw rozwiązują tej problem inaczej (np. art. 281a Ordynacji podatkowej; C. Kosikowski, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, LexisNexis 2013, s. 523-524, uw. 1, 2 do art. 80 usdg). Z treści art. 80 usdg wynika, że przedsiębiorca ma obowiązek pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. Z uwagi na obligatoryjność wskazania osoby upoważnionej nie można zasadnie tłumaczyć jej braku tym, że przedsiębiorca nie ma osoby, której by ufał i która byłaby w pełni zorientowana w sprawach przedsiębiorstwa (wyrok NSA z 13.6.2017 r. II GSK 2278/15, Lex 2408934, pozostaje w pełni aktualny pod rządem art. 50 ust. 1 i 3 pp - A. Żywicka, op. cit., s. 211, uw. 1).
W orzecznictwie wskazuje się, że "choroba i zwolnienie lekarskie upoważnionej osoby nie zwalniają przedsiębiorcy z obowiązku poddania się kontroli. Ma on obowiązek takiego zorganizowania pracy firmy, by kontrola mogła się odbyć w określonym terminie, bądź też wykazać, że stan zdrowia osoby upoważnionej rzeczywiście uniemożliwia nie tylko jej obecność w siedzibie przedsiębiorstwa w dniu kontroli, ale także możliwość zawiadomienia o tym fakcie organu (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18.5.2017 r. II SA/Go 160/17, Lex 2303793).
Trafnie zatem organy obu instancji uznały, że niewskazanie przez skarżącego osoby upoważnionej naruszało ustawowy obowiązek przedsiębiorcy (art. 50 ust. 1 i 3 pp). Przedsiębiorca nie może skutecznie podnosić, że działanie polegające na odmowie ustanowienia osoby uprawnionej do udziału w kontroli, nie upoważniało organów do uznania, że przedsiębiorca swym działaniem utrudniał organom prawidłowe przeprowadzenie kontroli, mającej na celu ochronę życia i zdrowia ludzi.
Organy nie miały obowiązku skorzystania z art. 50 ust. 5 pp. W szczególności w Zakładzie skarżącego nie było osoby, mogącej być uznaną za osobę, o której mowa w art. 97 kc, zaś zarówno matka skarżącego, jak i M.P.1, uchylili się od udziału w kontrolach, przy czym matka skarżącego w istocie czynnie jej przeszkadzała, zamykając bramę wjazdową (k. 231-230; 175, 171 akt administracyjnych).
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 8 § 1 kpa okazał się nieusprawiedliwiony. Organ I instancji dążył do zapewnienia udziału skarżącego w kontrolach - zarówno w Zakładzie skarżącego, jak i w siedzibie Inspektoratu w Grójcu. Organ I instancji doręczał skarżącemu protokoły kontroli, także te, których podpisania skarżący odmawiał. Zawieszenie zatwierdzenia Zakładu skarżącego decyzją z 13 maja 2020 r. nie naruszało zasady proporcjonalności, skoro skarżący przez okres od 16 grudnia 2019 r. do 13 maja 2020 r. nie skorzystał z możliwości wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (w tym odmawiając przedłożenia dokumentacji i złożenia wyjaśnień co do sprzedawanego mięsa od dnia 13 listopada 2019 r. nawet w trakcie skutecznie przeprowadzonej kontroli Zakładu skarżącego dnia 16 grudnia 2019 r.; k. 119-112 akt administracyjnych); nie przesyłając dokumentów i wyjaśnień Powiatowemu Inspektorowi Weterynarii na wezwania z 12 lutego 2020 r. i 9 marca 2020 r. (k. 215-205v akt administracyjnych); uniemożliwiając przeprowadzenie kontroli w Zakładzie skarżącego w dniach 20 stycznia 2020 r. i 7 maja 2020 r. (k. 175-171, 231-228 akt administracyjnych), wbrew ustawowemu obowiązkowi skazania osoby przez siebie upoważnionej do udziału w czynnościach kontrolnych (art. 50 ust. 1 i 3 pp). Naruszenia prawa żywnościowego po stronie skarżącego, stwierdzone decyzją z 13 maja 2020 r. nie były jednorazowe, skoro uprzednio decyzją nr 321/2019 r. doszło do zawieszenia Zakładu skarżącego. Kontrola Sanepidu dnia 4 czerwca 2020 r. dotyczyła innej formy działalności (sklepu) niż Zakład skarżącego. W kontroli Zakładu skarżącego dnia 20 stycznia 2020 r. także miały uczestniczyć dwie pracownice PSSE, lecz z uwagi na naruszenia art. 50 ust. 1 i 3 pp ze strony skarżącego, do kontroli wspólnej Powiatowego Lekarza Weterynarii w Grójcu i PSSE nie doszło (k. 175-171 akt administracyjnych).
Nietrafnie Autor skargi kasacyjnej podnosi, że "[...] PLW [...] miał obowiązek kontynuować kontrolę aby zapobiec ewentualnemu zagrożeniu, ale także zawiadomić o tym organy ścigania. Nic takiego nie miało miejsca [...]" (s. 6 akapit 1 skargi kasacyjnej). Powiatowy Lekarz Weterynarii w Grójcu powiadomił Prokuraturę Rejonową w Grójcu o [możliwości] popełnienia przestępstwa z art. 96 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1252 ze zm.) i Komendę Powiatową Policji w Grójcu o [możliwości] popełnienia wykroczenia z art. 37 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1557; k. 139-137, 240-240v akt administracyjnych).
Zarzut naruszenia art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) ani naruszenia art. 10 § 2 kpa.
Art. 15zzs uchylony został przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (Dz.U z 2020 poz. 875) zmieniającej nin. ustawę z dniem 16 maja 2020 r. (art. 68 ust. 6 i 7 ustawy zmieniającej), zatem nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 § 1 ppsa; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 343-344, uw. 1), zatem ów wzorzec kontroli nie jest relewantny.
Sąd I instancji trafnie uznał, że organ Inspekcji Weterynaryjnej trafnie zastosował art. 10 § 2 kpa. Autor skargi kasacyjnej przeinacza treść dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 kpa) protokołu kontroli z 7 maja 2020 r. nr 14060104/1/2020 (k. 231-230 akt administracyjnych) - szczegółowo przedstawionego wyżej przez NSA.
Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu a nie jego obowiązek. Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (wyrok NSA z 9.10.2009 r. I OSK 1524/08, cbosa, aprobowany przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021,s. 641, nb 2; 7.11.2008 r. II GSK 478/08, Lex 525893). Już tylko to stwierdzenie wyklucza możliwość skutecznego postawienia Sądowi I instancji zarzutu jego naruszenia. Nieprzeprowadzenie bowiem dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to art. 106 § 3 ppsa, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się zasadny, a uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej pismem z 16 stycznia 2023 r. nie prowadziło do odmiennej oceny zarzutów skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło