I OSK 1475/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-01
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Ewa Dzbeńska, Leszek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie w sprawie ujawnienia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności zaświadczenia potwierdzającego prawo do rekompensaty?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania. Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że postępowanie rejestrowe dotyczące ujawnienia prawa do rekompensaty nie podlega przepisom KPA, a tym samym nie można go zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA. Wniosek skarżącej dotyczył ujawnienia prawa w rejestrze, a nie potwierdzenia go, które zostało już stwierdzone zaświadczeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. R. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego o zawieszeniu postępowania w sprawie ujawnienia prawa do rekompensaty za nieruchomość. Wojewoda zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności zaświadczenia potwierdzającego prawo do rekompensaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił oba postanowienia, uznając, że postępowanie rejestrowe nie podlega KPA i nie może być zawieszone. Minister Skarbu Państwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska Leszek Leszczyński (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 760/08 w sprawie ze skargi B. R. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ujawnienia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz B. R. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Minister Skarbu Państwa wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 760/08 uchylającego postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] i postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2008 r., Nr [...] oraz stwierdzającego, że postanowienie Ministra Skarbu Państwa nie podlega wykonaniu.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu zażalenia B. R., postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku B. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego, do czasu rozpatrzenia przez Ministra Skarbu Państwa wniosku o stwierdzenie nieważności zaświadczenia Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...] potwierdzającego prawo B. R. do rekompensaty.
Utrzymując w mocy powyższe postanowienie Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu wyjaśnił, że Wojewoda Mazowiecki rozpoznając wniosek B. R. po wstępnej weryfikacji prawidłowości zaświadczenia Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...] zwrócił się do Ministra Skarbu Państwa o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności zaświadczenia potwierdzającego prawo do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa uznał się za organ niewłaściwy do stwierdzenia nieważności tego zaświadczenia, w związku z czym Wojewoda Mazowiecki pismem z dnia [...] lipca 2007 r. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Ministrem Skarbu Państwa i wskazanie organu właściwego do zbadania legalności zaświadczenia Starosty Powiatu Warszawskiego z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...]. Organ wskazał, że do dnia wydania postanowienia spór kompetencyjny nie został rozstrzygnięty.
Minister Skarbu Państwa mając na uwadze treść art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej "k.p.a.") oraz to, że rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego przez Prezesa Rady Ministrów pozwoli na zbadanie przez właściwy organ legalności zaświadczenia stwierdził, iż Wojewoda Mazowiecki postąpił prawidłowo zawieszając postępowanie administracyjne. Rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności zaświadczenia jest bowiem zagadnieniem wstępnym, które powinno zostać rozpatrzone przed dokonaniem przez Wojewodę Mazowieckiego adnotacji na zaświadczeniu. Dokonanie natomiast adnotacji na zaświadczeniu bez przeprowadzenia weryfikacji jego legalności prowadziłoby do wpisania osób uprawnionych do rekompensaty do rejestru wojewódzkiego, a następnie do rejestru centralnego, co wiązałoby się z automatyczną wypłatą rekompensaty bez sprawdzenia legalności wydanego zaświadczenia.
Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2008 r. B. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie domagając się jego uchylenia oraz uchylenia utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody Mazowieckiego.
B. R. uzasadniając skargę podniosła, że dnia [...] września 2005 r. złożyła do Wojewody Mazowieckiego wniosek, sporządzony na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP (Dz. U. Nr 169 poz. 1418), dotyczący ujawnienia prawa w rejestrze, o którym mowa w art. 19 wraz z wybraną formą świadczenia pieniężnego, a także zgodnie z art. 7 ust. 4 tej ustawy, o zamieszczenie na zaświadczeniu stwierdzającym prawo do rekompensaty adnotacji o wybranej formie jej realizacji. Skarżąca oświadczyła, że nie składała wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, gdyż prawo to potwierdza zaświadczenie nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r. wydane przez Starostę Warszawskiego, a zatem nie rozpoczęło się w ogóle w świetle art. 61 ust. 3 k.p.a. postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Zdaniem skarżącej Wojewoda Mazowiecki występując do Ministra Skarbu Państwa w 2007 r. o uznanie nieważności zaświadczenia podjął działania pozorne, wewnętrzne, nieprzewidziane w przepisie art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Czynności te jedynie gmatwają sytuację i prowadzą do odwlekania załatwienia oczywistej i prostej sprawy. Skarżąca zauważyła, że w prawomocnym wyroku z dnia 11 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznającym jej skargę na bezczynność, jednoznacznie zobowiązał Wojewodę Mazowieckiego do wykonania czynności materialno-technicznej, jaką jest ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty i dokonanie o tym adnotacji na posiadanym zaświadczeniu, czyli do załatwienia wniosku z dnia [...] września 2005 r. Zdaniem skarżącej wyrok ten wyklucza powoływanie się przez organy na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., dlatego też jego wykonanie nie może polegać na zawieszeniu postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem z [...] września 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu organ ten podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2008 r. B. R., ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, podtrzymała argumentację skargi.
W piśmie z dnia [...] września 2008 r. Minister Skarbu Państwa, ustosunkowując się do pisma skarżącej z dnia [...] czerwca 2008 r., podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi zauważył, że art. 20 powołanej ustawy umożliwia podjęcie kroków mających na celu weryfikację wydanych zaświadczeń lub decyzji poprzez wznowienie postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. lub stwierdzenie nieważności zaświadczenia (decyzji) na podstawie art. 156 k.p.a. W piśmie tym podniesiono także, że utrzymanie w mocy postanowienia Wojewody Mazowieckiego uzasadnia to, iż wiele zaświadczeń i decyzji wydawanych w zakresie mienia zabużańskiego na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów zawiera wady prawne uzasadniające stwierdzenie ich nieważności.
Sąd uchylając oba zaskarżone postanowienia wyrokiem wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia podniósł, że w prawomocnym wyroku z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Wojewodę Mazowieckiego do rozpoznania wniosku B. R. z dnia [...] września 2005 r. w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Uzasadniając to orzeczenie Sąd stwierdził, że z przepisów art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynika, że wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do domagania się ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, a na organie ciąży obowiązek dokonania określonej czynności materialno-technicznej, jaką jest zamieszczenie adnotacji o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty. Stosownie zaś do unormowania art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") ocena prawna zawarta w tym wyroku wiąże tak Wojewodę Mazowieckiego oraz Ministra Skarbu Państwa, jak i Sąd rozpoznający sprawę.
Wojewoda Mazowiecki nie wziął jednak pod uwagę, że konsekwencją uznania w powyższym wyroku działania organu polegającego na ujawnieniu w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty za czynność materialno-techniczną, jest to, iż czynność ta, jak i poprzedzające ją postępowanie, nie podlegają działaniu przepisów k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 i 2 k.p.a. czynności te nie mieszczą się w katalogu postępowań, do których stosuje się przepisy tego Kodeksu. Tym samym nie wziął pod uwagę, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może być stosowany w przypadku, gdy organ administracji nie wydaje decyzji w indywidualnej sprawie administracyjnej, a tym samym i do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Nie przewidują tego również przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, która normuje dwa rodzaje postępowań prowadzonych przed wojewodą. Pierwsze ma charakter judykacyjny i kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, co oznacza, że mają w nim zastosowanie przepisy k.p.a. Drugie zaś nie wiąże się ze stosowaniem przepisów k.p.a. gdyż jest postępowaniem rejestrowym prowadzonym przed wojewodą i obejmuje czynności ujawnienia wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty w rejestrze prowadzonym w formie elektronicznej (art. 19 ust. 1 i 3 tej ustawy) oraz zamieszczenie przez wojewodę na decyzji lub zaświadczeniu wydanych na podstawie odrębnych przepisów adnotacji o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty.
Sąd zwrócił również uwagę na to, że w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. normujących postępowanie rejestrowe nie przewiduje się działania w formie aktu administracyjnego. Przepisy o postępowaniu rejestrowym nie odsyłają też do stosowania przepisów k.p.a. Zatem organ rejestrowy, mając na uwadze przepis art. 7 Konstytucji RP (zasadę działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa), nie był uprawniony do przyjęcia domniemania działania w trybie przepisów k.p.a.
Sąd nie miał także wątpliwości, że wniosek B. R. z dnia [...] września 2005 r. dotyczył ujawnienia w rejestrze praw wynikających z zaświadczenia z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...], a nie potwierdzenia prawa do rekompensaty, które zostało już wcześniej stwierdzone zaświadczeniem.
W tej sytuacji faktycznej i prawnej Sąd uznał, że Wojewoda Mazowiecki wydał w sprawie postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a. zaś Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy wadliwe postanowienie uchybił przepisowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych powodów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 p.p.s.a. i 200 p.p.s.a. uchylił oba zaskarżone akty administracyjne i orzekł o niewykonaniu postanowienia Ministra Skarbu Państwa oraz zasądził od Ministra Skarbu Państwa na rzecz B. R. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Minister Skarbu Państwa, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od B. R. kosztów postępowania, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, że wyrok powyższy wydany został z naruszeniem:
1) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 7 pkt. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) i w związku z tym przyjęcie, że przepisy o postępowaniu rejestrowym nie odsyłają do stosowania przepisów k.p.a.;
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie przez Sąd całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że utrzymanie postanowienia Wojewody Mazowieckiego o zawieszeniu postępowania było w pełni zasadne. Zgodnie bowiem z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2000 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty, stosuje się przepisy działu II rozdziału 12 i 13 k.p.a. z wyłączeniem art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza, że decyzja lub zaświadczenie podlega ocenie pod względem legalności. Ponadto rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego stanowi obligatoryjną przesłankę, pozwalającą na zawieszenie postępowania dotyczącego wypłaty rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dlatego tak postanowienie Wojewody Mazowieckiego jak i postanowienie Ministra Skarbu Państwa uznać należy za zgodne z prawem.
W ocenie Ministra Skarbu Państwa nie jest trafny sposób interpretacji przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. normujących postępowanie rejestrowe, przyjęty w zaskarżonym wyroku i wskazujący na to, że nie przewidują one działania w formie decyzji administracyjnej i nie odsyłają do stosowania przepisów k.p.a., w związku z czym organ rejestrowy mając na uwadze przepis art. 7 Konstytucji RP (zasadę działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa), nie był uprawniony do przyjęcia domniemania działania w trybie przepisów k.p.a. i nie mógł w odniesieniu do czynności materialno-technicznej zawiesić postępowania.
Wykładnia taka znacznie wykracza zarówno poza brzmienie przedmiotowego przepisu prawnego jak i cel, któremu wynikająca z niego norma prawna powinna służyć. Przedstawiona przez Sąd argumentacja jest bowiem chybiona, skoro w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29.05.2008 r. sygn. akt I SAB/Wa 16/08 stwierdzono, że w sprawach dotyczących ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, w razie braku przepisów szczególnych określających termin załatwienia sprawy, per analogiam powinien znaleźć zastosowanie art. 35 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuszcza więc stosowanie przepisów k.p.a. do postępowania dotyczącego dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na ujawnieniu w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty.
Organ podnosi ponadto, że wiele zaświadczeń i decyzji wydawanych w zakresie mienia zabużańskiego, na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów zawiera wady prawne, kwalifikujące je do stwierdzenia nieważności, a wypłata wysokiej rekompensaty bez weryfikacji podstawy prawnej jej uzyskania mogłaby w takiej sytuacji narazić Skarb Państwa na straty finansowe. Z tego względu wydanie przez Ministra Skarbu Państwa postanowienia z dnia [...] marca 2008 r. spowodowane było istnieniem konieczności zagwarantowania ochrony interesów Skarbu Państwa.
Z przytoczonej argumentacji – w ocenie Ministra Skarbu Państwa - wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok naruszył przepisy prawa materialnego, oraz przepisy postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. R. reprezentowana przez adwokata, odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na następujących przesłankach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w sprawie niniejszej nie ma miejsca.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga spełnienia warunku prawidłowego ich określenia w skardze. W związku z tym w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego – uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uchybień zarzucanych sądowi.
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega w istocie na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Jest to możliwe przez precyzyjne i zrozumiałe przedstawienie wywodów prawnych dotyczących stawianych zarzutów a więc wywodów odnoszących się do poszczególnych przepisów, których naruszenie zarzucono w skardze kasacyjnej. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wykazane winno być ponadto, jak w ocenie strony skarżącej powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca powyższym wymaganiom, a więc pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych, w związku z czym należy najpierw rozpatrzyć zarzuty wskazujące na naruszenie przepisów postępowania.
Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że użycie przez autora skargi kasacyjnej przy konstruowaniu tego zarzutu zwrotu "w szczególności", nie jest wypełnione żadną treścią. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, nie mogąc samodzielnie ustalać pełnego katalogu naruszonych przepisów, winien rozważyć naruszenie tylko tych przepisów, które zostały jednoznacznie i precyzyjnie w niej wskazane (por. tezę 2 wyroku NSA z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 9/05 – Lex nr 187635).
Oceniając zasadność zarzutu związanego z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należy zauważyć, że przepis ten może być usprawiedliwioną podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w przypadku nadania rozstrzygnięciu innej treści niż przewidziano w przepisie np. odrzucono skargę mimo jej merytorycznego rozpoznania (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 581/07 – Lex nr 483694) bądź gdy zarzut naruszenia tego przepisu powiązano z naruszeniem innego przepisu normującego proces dochodzenia do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym powiązanie to wynikać musi tak z konstrukcji podstawy kasacyjnej jak i jej uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 954/06 – Lex nr 321555; wyrok NSA z dnia 14 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 548/05 – Lex nr 197533 i wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 852/05 – Lex nr 267203).
W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej stawiając Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie powiązał go z naruszeniem innych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego normujących proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. Trudno bowiem za takie uznać wskazane w skardze kasacyjnej unormowania art. 152 p.p.s.a. uprawniającego sąd do orzekania o niewykonaniu uchylonego aktu administracyjnego bądź art. 200 p.p.s.a. normującego zasady zwrotu kosztów postępowania między stronami w przypadku uwzględnienia skargi. Żaden z tych przepisów nie normuje bowiem procesu dochodzenia do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Autor skargi kasacyjnej nie zarzucił także Sądowi pierwszej instancji, że w związku z merytorycznym rozpoznaniem niniejszej sprawy wydał on orzeczenie nieznane p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. za usprawiedliwiony.
Ponadto zwrócić trzeba uwagę na to, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wykazać należy, iż naruszenie ich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie uczynił tego odnośnie do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Już tylko z tego powodu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Brak natomiast przytoczenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności uzasadniających naruszenie art. 152 i art. 200 p.p.s.a. a więc w istocie wykazania, że naruszenie ich związane jest z nieuwzględnieniem przez Sąd całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy, uniemożliwia merytoryczną ocenę tego zarzutu przez sąd kasacyjny, a tym samym czyni go nieskutecznym (por. tezę 1 wyroku NSA z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II FSK 1007/06 – Lex nr 377587; wyrok NSA z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04 – Lex nr 238595; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 208/04 – ONSAiWSA 2004/3/55).
Przed przejściem do oceny zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 pkt 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej zauważyć należy, że ustawa powyższa w dacie orzekania przez organy obu instancji w podlegającej sądowoadministracyjnej kontroli sprawie administracyjnej nie zawierała jednostki redakcyjnej odpowiadającej jednostce powołanej jako podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie zawiera bowiem art. 7 pkt 3. Zawiera natomiast jednostkę redakcyjną oznaczoną jako art. 7 ust. 3.
Biorąc jednak pod uwagę, że z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż kwestia sporna w niniejszej sprawie odnosi się do trybu postępowania rejestrowego, dotyczącego wniosków o ujawnienie w rejestrze wybranej formy prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które to postępowanie wprowadzone zostaje art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skład orzekający NSA przyjął, że autor skargi kasacyjnej w istocie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a powołanie art. 7 pkt 3 tejże ustawy jest wynikiem oczywistej omyłki.
Stanowisko autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji uchybił przepisowi art. 7 ust. 3 wskazanej ustawy przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy o postępowaniu rejestrowym nie odsyłają do stosowania przepisów k.p.a. nie jest jednak trafne.
Samodzielna wykładnia tego przepisu nie może bowiem dać odpowiedzi na pytanie czy w postępowaniu rejestrowym unormowanym w ustawie o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej należy stosować przepisy k.p.a. czy też nie. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stanowi normę upoważniającą osobę, która nie zrealizowała prawa do rekompensaty i posiada zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, wydaną na podstawie odrębnych przepisów, do wystąpienia do określonego wojewody o ujawnienie w wojewódzkim rejestrze wybranej formy realizacji praw do rekompensaty. Z drugiej zaś strony norma ta zobowiązuje wojewodę, który wydał decyzję, lub wojewodę właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję o rekompensacie, do ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji praw do rekompensaty. Treść rejestru unormowana jest w art. 19 ust. 1 tej ustawy. Artykuł 7 ust. 3 ustawy nie wskazuje więc rodzaju czynności, które składałyby się na tryb postępowania prowadzącego do wpisania w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, a które podmiot zobowiązany do podjęcia działania powinien podjąć w wyniku wniesienia wniosku, o którym przepis ten stanowi.
Z tych powodów wykładnia przepisu wskazanego w skardze kasacyjnej nie mogła w żadnej mierze dać odpowiedzi na pytanie czy tryb postępowania rejestrowego, o którym mowa jest w tym przepisie, opiera się na przepisach k.p.a. Dlatego też Sąd pierwszej instancji nie mógł w oparciu tylko o wykładnię tego przepisu szukać odpowiedzi na pytanie czy w postępowaniu rejestrowym, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy k.p.a. mają zastosowanie.
W świetle tych wywodów bez znaczenia dla oceny zasadności objętego nimi zarzutu pozostaje to, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał w uzasadnieniu jaka jest – w jego ocenie - prawidłowa wykładnia tego przepisu i dlaczego, mając na uwadze jego treść, Sąd pierwszej instancji dokonał jego wadliwej wykładni. Jeżeli bowiem zestawimy treść przepisu objętego zarzutem, którego dotyczą powyższe wywody, z wywiedzionym przez autora skargi kasacyjnej następstwem jego wadliwej wykładni okaże się, że zarzut ten jest nielogiczny. Dlatego dla oceny zasadności tego zarzutu istotne są nie tyle podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poparcie jego trafności argumenty tudzież ich brak, co ocena poprawności rozumowania i logiki jego sformułowania, dokonywana z punktu widzenia zasad wykładni.
Kończąc ocenę zasadności zarzutów skargi kasacyjnej nie można nie zauważyć również tego, że lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, iż jej autor nie tyle uzasadnia podniesione w niej zarzuty, ile streszcza dotychczasowy przebieg postępowania, odnosząc się także do istoty sporu kompetencyjnego (nie wiążąc go jednak z samymi zarzutami) oraz wyraża własne przekonanie o zasadności rozstrzygnięć organów obu instancji administracyjnych. To ostatnie ma miejsce w takim zakresie, że autor skargi kasacyjnej jako argument uzasadnienia powołuje abstrakcyjną w świetle stawianych zarzutów okoliczność, iż wiele zaświadczeń i decyzji wydanych w sprawach dotyczących rekompensaty za mienie "zabużańskie" wydanych na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów prawa jest dotkniętych wadami prawnymi, kwalifikującymi je do stwierdzenia nieważności. Abstrakcyjność tej okoliczności, jako elementu uzasadniającego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty powoduje, że nie może ona mieć żadnego wpływu na ocenę zasadności zarzutów kasacyjnych. Dlatego okoliczność ta pominięta została przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozważaniach dotyczących oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej.
Uwzględniając podniesione wyżej argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę tę oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w zakresie zgłoszonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, działał na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło