I OZ 484/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.M.R., H.R., A.R., A.R.M., P.B., S.J.R., M.R., J.R., S.R., F.B., M.B. i G.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2238/17 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi S.M.R., H.R., A.R., A.R.M., P.B., S.J.R., M.R., J.R., S.R., F.B., M.B. i G.B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem 23 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2238/17, odmówił S.M.R., H.R., A.R., A.R.M., P.B., S.J.R., M.R., J.R., S.R., F.B., M.B. i G.B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ich skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2017 r. (k-36) pełnomocnik skarżących – r. pr. J.Ś. została wezwana do uiszczenia 200 (dwieście) złotych tytułem wpisu sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie sądu skutecznie doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 18 stycznia 2018 r. (k-39). Termin do uzupełnienia braków fiskalnych skargi upłynął z dniem 25 stycznia 2018 r. Pismem z dnia 5 lutego 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazała, iż przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 18 stycznia 2018 r. teściowej pełnomocnika skarżących J.B. W tym czasie t.j. od dnia 15 stycznia 2018 r. do dnia 27 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżących przebywała na wyjeździe poza [...] (ferie zimowe). Ponadto wskazano, iż w dniu 29 stycznia 2018 r. po powrocie do pracy pełnomocnik skarżących otrzymała w/w korespondencję i w terminie 7 dni dokonała czynności zaniechanej uiszczając żądany wpis. W ocenie pełnomocnika skarżących uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, albowiem wyjeżdżając, miała świadomość, że korespondencja może być awizowana, gdyż podczas jej pobytu pod wskazanym adresem do doręczeń nikogo nie było. Pełnomocnik pozostawiła J.B. pełnomocnictwo do odbioru korespondencji z wyłączeniem jednak korespondencji sądowej. W/w korespondencja została jednak wydana przez pracownika poczty. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji powołując się na przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017r, poz. 1369) wskazał, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem pełnomocnik strony skarżącej nie wykazała szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik co prawda wskazała we wniosku, iż w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi przebywała poza [...] (ferie zimowe) i nie miała możliwości uiszczenia wpisu, jednak zdaniem Sądu, fakt przebywania pełnomocnika strony skarżącej poza [...] nie zwalnia jej od terminowego wykonywania swoich obowiązków. W przypadku gdy czasowo (np. wyjazd na ferie) nie może pełnić obowiązków pełnomocnika powinna ustanowić substytuta do czego jak wynika z akt niniejszej sprawy w/w skarżący ją upoważnili. Ponadto Sąd zauważył, iż przedmiotowa przesyłka wbrew temu co twierdzi pełnomocnik skarżących została awizowana w dniu 10 stycznia 2018 r., a zatem jeszcze przed wyjazdem pełnomocnika skarżących na ferie zimowe. Ponadto we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu brak jest wyjaśnień operatora pocztowego dotyczących wydania w placówce pocztowej w dniu 18 stycznia 2018 r. awizowanej przesyłki osobie nieuprawnionej. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, domagając się jego uchylenia. Pełnomocnik skarżących zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. podnosząc te same argumenty co we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wyjaśnić należy, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Innymi słowy, przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, [w:] CBOSA). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410). Ponadto, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98, należy też podkreślić, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, taką analizę dokonał Sąd I instancji, który wydając zaskarżone postanowienie uznał, iż przedstawione w aktach niniejszej sprawy dowody nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżących. Sąd I instancji zasadnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że pełnomocnik nie wykazała, iż w sprawie zachodzą przesłanki wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Należy podnieść, że przebywanie pełnomocnika skarżących poza miejscem prowadzenia kancelarii, w miejscu gdzie była pozbawiona możliwości odbioru korespondencji w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, nie daje podstaw do uznania, że pełnomocnik dochowała należytej staranności w zakresie zagwarantowania zadośćuczynienia przez stronę obowiązkowi uiszczenia należnego wpisu. Należy zwrócić uwagę, że przesyłka Sądu zawierająca zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi została odebrana w dniu 18 stycznia 2018 r. przez teściową pełnomocnika skarżących. Należy podkreślić, iż na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009r. sygn. akt I OZ 198/09, . post. NSA z dnia 3 marca 2009r. sygn. akt I OZ 155/09, post. NSA z dnia 9 maja 2006r. sygn. akt II OZ 468/06). W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Nie ma przy tym znaczenia charakter czynności powierzonych pracownikom kancelarii lub osobom trzecim (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt I GZ 1/09). Podkreślić należy, że od fachowego pełnomocnika wymagać można takiego zorganizowania pracy prowadzonej kancelarii, aby jego nieobecność nie wpływała negatywnie na tok czynności postępowania sądowego, w tym terminowość wykonywania przez pełnomocnika czynności wymaganych prawem. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji oraz nadawania pism do sądów w odpowiednim terminie. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09). Odnosząc się z kolei do twierdzenia pełnomocnika skarżących, iż przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu została wydana przez pracownika poczty osobie nieuprawnionej należy stwierdzić, iż wyjeżdżając na urlop i mając świadomość o skierowaniu przez siebie skargi do sądu administracyjnego, pełnomocnik skarżących powinna zadbać o to, by kierowana do niej korespondencja na adres wskazany w skardze została odebrana przez właściwą osobę, lub by o niej została poinformowana - poprzez upoważnioną osobę. Skarżąca nie czyniąc tego dopuściła się swoistego niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw. Wbrew temu co twierdzi pełnomocnik skarżących, na pocztowym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej powyższe wezwanie, doręczenia dokonano do rąk pełnomocnika pocztowego, a zatem osoby uprawnionej do odbioru przesyłek. Natomiast domniemanie to nie zostało obalone np. w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez Pocztę Polską. Zatem nie można stwierdzić, że przesyłka została wydana osobie nieuprawnionej. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż nieprawdziwe jest twierdzenie pełnomocnika skarżących, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, informacja o awizacji przesyłki w dniu 10 stycznia 2018 r. (a zatem przed wyjazdem pełnomocnika) nie miała miejsca. Jak wynika bowiem z dostępnej na stronie internetowej Poczty Polskiej informacji dotyczącej śledzenia przesyłek pocztowych, przesyłka o nr [...] zawierająca wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu została przekazana do doręczenia w dniu 10 stycznia 2018 r. o godz. 10:27, tego samego dnia o godz. 17:55 przesyłkę przekazano do urzędu pocztowego, pozostawiając wcześniej awizo, że przesyłka jest do odbioru w placówce pocztowej. Mając powyższe na uwadze, wobec niezrealizowania przez pełnomocnika skarżących jednej z podstawowych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.