I OZ 947/16

Dnia 16 września 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 1170/15 odrzucające skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1170/15 w sprawie ze skargi A.M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia 10 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1170/15, odrzucił skargę A.M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu. Odpis przedmiotowego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 18 marca 2016 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy, k-38 akt). Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. zostało przyznane skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pismem z dnia 22 kwietnia 2016 r. (k-52 akt), poinformowała o wyznaczeniu adwokata dla skarżącej. A.M., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, złożyła w dniu 13 maja 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie k-58 akt) skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie wskazano, że został zachowany termin do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem pełnomocnik z urzędu zawiadomienie o wyznaczeniu otrzymał w dniu 6 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną. Jak wyjaśnił w uzasadnieniu, stosownie do treści art. 2 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu dotychczasowym. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 15 czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k-7 akt), tj. przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Oznacza to, że w tej sprawie przepis art. 177 ustawy będzie miał zastosowanie w dotychczasowym brzmieniu. Jak wynika z akt sprawy, odpis nieprawomocnego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 18 marca 2016 r. (k-38 akt). Oznacza to, że ostatni dzień terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 18 kwietnia 2016 r. Przedmiotowa skarga kasacyjna została natomiast nadana do Sądu, za pośrednictwem urzędu pocztowego, w dniu 13 maja 2016 r. (k-58 akt), tj. z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 177 § 1 w zw. z art. 178 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), odrzucił skargę kasacyjną. Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła A.M. reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Postawiła w nim dwa zarzuty. Po pierwsze, naruszenia art. 177 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 18 kwietnia 2016 r. w sytuacji, gdy dopiero w dniu 15 kwietnia 2016 r. zostało przyznane skarżącej prawo pomocy z urzędu, a w dniu 6 maja 2016 r. doręczono pełnomocnikowi z urzędu postanowienie o wyznaczeniu go do działania w sprawie. Po drugie, naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji przez uznanie, że termin 30 dni od wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę powinien być liczony od dnia doręczenia tej stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, także w przypadku, gdy wystąpiła ona o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika procesowego w postaci adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658, dalej: ustawa zmieniająca), dokonano nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Z powyższej regulacji wynika jednoznacznie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie liczenia terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zgodnie z art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z podanych wyżej przyczyn nie znajdują zaś w niniejszej sprawie, jako wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r., zastosowania art. 177 § 3-6 p.p.s.a., w tym § 3 w brzmieniu: "W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem". Stanowisko to zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny także w innych orzeczeniach (zob. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., II FZ 725/15; postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I OZ 1722/15; postanowienie NSA z dnia 23 października 2015 r., I OZ 1343/15; postanowienie NSA z dnia 7 października 2015 r., II OZ 948/15; postanowienie NSA z dnia 16 września 2015 r., I OZ 1073/15; postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2016 r., I OZ 1824/15). Godzi się przy tym wskazać, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia omawianej nowelizacji w życie, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi. Nie zaś przez pryzmat daty wyznaczenia pełnomocnika w sprawie. W niniejszej sprawie skargę zaś wniesiono w dniu 15 czerwca 2015 r. Artykuł 177 § 1 p.p.s.a. uznaje się w orzecznictwie za jednoznaczny i nie pozostawiający wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. post. NSA z 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej, jak wskazywano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku wniosku o przywrócenie terminu – kwestia jego przywrócenia leżała poza granicami niniejszego postępowania. Z powyższych względów proponowana w zażaleniu interpretacja stosowania art. 177 p.p.s.a. oceniona być musi jako contra legem. Jednocześnie zapewnienie skarżącej możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zapewniało dochowanie wymogom prawa do sądu z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Jak wynika z akt sprawy, odpis nieprawomocnego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 18 marca 2016 r. (k-38 akt). Oznacza to, że ostatni dzień terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 18 kwietnia 2016 r. Przedmiotowa skarga kasacyjna została natomiast nadana do Sądu, za pośrednictwem urzędu pocztowego, w dniu 13 maja 2016 r. (k-58 akt), tj. z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu. Konkludując, w świetle stosowanych w niniejszym postępowaniu przepisów, w ustalonym stanie faktycznym, skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo ją odrzucił. Tym samym zażalenie wniesione na to postanowienie podlegało oddaleniu. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.