II GSK 4472/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-10
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Jan Bała, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 PPSA w stopniu uniemożliwiającym kontrolę instancyjną?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego narusza art. 141 § 4 PPSA, ponieważ nie pozwala na jednoznaczną rekonstrukcję podstaw rozstrzygnięcia i uniemożliwia kontrolę instancyjną. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób wystarczający podstawy prawnej rozstrzygnięcia na tle konkretnego stanu faktycznego, w szczególności nie uzasadnił, dlaczego przyjął, że wcześniejsze postępowanie w sprawie bezczynności miało wpływ na merytoryczne orzekanie w niniejszej sprawie. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Skarżące spółki wniosły skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania przed Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) odrzucił skargę na bezczynność, ale stwierdził przewlekłość postępowania, uznając jednocześnie, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżące spółki wniosły skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie art. 141 § 4 PPSA z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku, które uniemożliwiało kontrolę instancyjną. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał skargę kasacyjną za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P.-U.-H. "G.-J." Sp. j. w P., G.-B. Sp. z o.o. Sp.k. w P., M. N. Sp. z o.o. Sp.k. w P. oraz N. J. Sp. j. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SAB 98/15 w punkcie 2, 3 i 4 w sprawie ze skargi P. P.-U.-H. "G.-J." Sp. j. w P., G.-B. Sp. z o.o. Sp.k. w P., M. N. Sp. z o.o. Sp.k. w P. oraz N. J. Sp. j. w P. na bezczynność i przewlekłość Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie przewlekłości postępowania w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz P. P.-U.-H. "G.-J." Sp. j. w P., G.-B. Sp. z o.o. Sp.k. w P., M. N. Sp. z o.o. Sp.k. w P. oraz N. J. Sp. j. w P. solidarnie kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SAB/Wa 98/15 w pkt 1 odrzucił skargę na bezczynność. W pkt 2. stwierdził przewlekłość prowadzonego postępowania. W pkt 3 wskazał, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Komisji Nadzoru Finansowego solidarnie na rzecz P. P.-U.-H. "G.-J." Sp. j. z siedzibą w P., G.-B.Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P., M. N. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. oraz N. J. Sp. j. z siedzibą w P. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący – 1. P. P. – U. – H. "G.-J." Spółka jawna, 2. P. P. – H. – U. "G.-B." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (po przekształceniu G.-B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa), 3. M. N. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna (po przekształceniu M. N. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa), 4. N. J. Spółka jawna – dalej: Skarżące Spółki – założyciele M. T. U. W. z siedzibą w P. wnieśli do WSA w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przed Komisją Nadzoru Finansowego. Domagano się stwierdzenia, że bezczynność tego organu, jak i przewlekłość prowadzonego postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skarżące spółki podniosły, że wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014 r. wystąpiono do Komisji Nadzoru Finansowego o wydanie zezwolenia na prowadzenia działalności ubezpieczeniowej w Grupach 8 i 9 Działu II zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej. Decyzją z dnia 17 listopada 2014 r., zostało wydane rozstrzygnięcie merytoryczne w tej sprawie. Postępowanie organu przy rozpatrywaniu wniosku naruszało zasady praworządności, szybkości postępowania, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Sąd I instancji przeprowadził dowód ze skargi wniesionej w sprawie o sygn. akt VI SAB/Wa 65/15 w analogicznej sprawie. W ww. sprawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r. stwierdzono, że miała miejsce bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, umorzono postępowanie w pozostałym zakresie oraz zasądzono od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
Jak ustalił WSA w Warszawie w powyższym wyroku, a co stanowi również stan faktyczny sprawy niniejszej po złożeniu wniosku z dnia 16 grudnia 2013 r. (wpływ do organu: 2 stycznia 2014 r.) o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej podjęte były następujące działania oraz czynności w sprawie. Wezwaniem z 11 lutego 2014 r. organ wezwał skarżących do uzupełnienia braków formalnych wniosku. 25 lutego 2014 r. wpłynęła do organu odpowiedź skarżących na to wezwanie. Postanowieniem z 14 marca 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego zawiadomiła skarżących o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 6 miesięcy od dnia doręczenia tegoż postanowienia. W uzasadnieniu wskazano na szczególnie skomplikowany charakter sprawy. 1 kwietnia 2014 r. organ skierował do skarżących wezwanie do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących wniosku. Przy pismach z 17 kwietnia 2014 r. i 19 maja 2014 r. skarżący przedstawili wyjaśnienia w sprawie. 2 czerwca 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego wezwała skarżących do przedstawienia dalszych wyjaśnień dotyczących brzmienia statutu TUW. Przy piśmie z 23 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżących przedstawił wyjaśnienia jednocześnie modyfikując wniosek w zakresie składu zarządu TUW. 26 czerwca 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego ponownie wezwała skarżących do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących m.in. regulaminu tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Przy piśmie z dnia 14 lipca 2014 r. strona przedstawiła wyjaśnienia i poprawki dokumentacji. Pismem z dnia 23 lipca 2014 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących o możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie (art. 10 § 1 k.p.a.). 8 sierpnia 2013 r. udostępniono pełnomocnikowi strony akta postępowania administracyjnego. Pismem z 11 sierpnia 2014 r. strona zmodyfikowała treść wniosku w zakresie osoby, która miałaby stanowić jednoosobowy zarząd TUW, jednocześnie przesłano zaktualizowany projekt Statutu. Pismami z 3 września 2014 r. organ zwrócił się o udzielenie informacji dotyczących zatrudnienia osoby proponowanej na członka zarządu TUW. Komisja Nadzoru Finansowego postanowieniem z 16 września 2014 r. zawiadomiła skarżących o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 4 miesiące od dnia doręczenia tegoż postanowienia. Ponownie wskazano na szczególnie skomplikowany charakter sprawy. W pismach z 12 września 2014 r. organ otrzymał odpowiedzi dotyczące informacji o zatrudnieniu proponowanego członka zarządu TUW. 19 września 2014 r. KNF zwrócił się o kolejne informacje w tej sprawie. 23 września 2014 r. organ wezwał o złożenie kolejnych pisemnych wyjaśnień dotyczących m.in. powodów modyfikacji wniosku w zakresie osoby powoływanej na prezesa zarządu TUW. 7 października 2014 r. przedstawili odpowiedź na to wezwanie. Komisja Nadzoru Finansowego postanowieniem z 15 stycznia 2015 r. ponownie zawiadomiła skarżących o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy wynoszącego 3 miesiące od dnia doręczenia tegoż postanowienia. W uzasadnieniu wskazano na precedensowy charakter sprawy oraz konieczność wnikliwej i starannej analizy dokumentów. 23 marca 2015 r. organ działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych wniosku przez przedłożenie planu działalności zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy w zakresie określenia źródeł finansowania środków w wysokości minimalnego kapitału gwarancyjnego i marginesu wypłacalności. Pismami z dnia 4 kwietnia 2015 r. i 9 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżących odpowiedział na to wezwanie. 16 kwietnia 2015 r. organ działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. powiadomił skarżących o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. 27 kwietnia 2015 r. skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z 26 maja 2015 r. Komisja Nadzoru Finansowego uznała wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za niezasadne. Pismem z 11 czerwca 2015 r. Komisja Nadzoru Finansowego poinformowała skarżących, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania uznaje za niewywołujące skutków prawnych, w efekcie czego postępowanie administracyjne nadal jest prowadzone. 6 lipca 2015 r. organ ponownie wezwał skarżących do przedstawienia pisemnych wyjaśnień w sprawie. Skarga na bezczynność KNF została wniesiona w dniu 19 czerwca 2015 r. (sprawa VI SAB/Wa 65/15).
W toku postępowania sądowoadministracyjnego została podjęta decyzja z dnia 17 listopada 2015 r., która została wzięta pod uwagę przy wydawaniu wyroku w sprawie VI SAB/Wa 65/15, co wynika z treści uzasadnienia..
Uzasadniając rozstrzygnięcie w tej sprawie Sąd I instancji podniósł, że sprawa była już przedmiotem skargi w zakresie bezczynności. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SAB/Wa 65/15 orzekł, że bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dacie orzekania w tej sprawie wydano decyzję kończącą postępowanie w sprawie zapoczątkowanej wnioskiem skarżących. Zarówno przedmiotem skargi, jak i wyroku w sprawie VI SAB/Wa 65/15, była instytucja bezczynności, jaka miała miejsce w okresie od daty wpływu wniosku skarżących do daty wydania decyzji tę sprawę kończącej, czyli 17 listopada 2015 r.
WSA wskazał, że obecnie wniesiona sprawa w zakresie, w jakim skarżący domagają się stwierdzenia bezczynności KNF, jest sprawą, która już zawisła w tej samej postaci przed sądami administracyjnymi (obecnie wyrok z 16 grudnia 2015 r. jest nieprawomocny wobec zaskarżenia go skargą kasacyjną). Zachodzi zatem ujemna przesłanka ponownego merytorycznego orzekania w tej samej sprawie
Zdaniem Sądu I instancji niektóre przejawy działań lub zaniechań organu mogą być oceniane zarówno w aspekcie bezczynności, jak i przewlekłości kontrolowanego postępowania. Do tego rodzaju działań z pewnością należy fakt pozostawienia wniosku bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r.), a następnie wycofanie się przez organ z tego sposobu zakończenia sprawy. Powyższe działanie organu było bezsprzecznie niezasadne i skutkowało zarówno bezczynnością, jak i przewlekłością postępowania administracyjnego. Z pewnością nie było to działanie ani racjonalne, ani celowe. Długie przerwy między podejmowanymi działaniami organu oraz kilkukrotne wyznaczanie terminów zakończenia sprawy, co do zasady przez organ niedotrzymywane, również nie mogą być zakwalifikowane jako celowe czynności, zmierzające wprost do załatwienia sprawy w formie decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyły P. P.U.-H. "G.-J." Sp. j. w P., G.-B. Sp. z o.o. Sp.k. w P., M. N. Sp. z o.o. Sp.k. w P. oraz N. J. Sp. j. w P., wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej punktu 3 odnośnie orzeczenia (stwierdzenia), że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżące spółki wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w części i w konsekwencji powyższego wydanie orzeczenia, że przewlekłość postępowania przeciwnika skargi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej stwierdzenia, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Spółki wniosły o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w postępowaniu Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie administracyjnej z wniosku Założycieli M. T. U. W. miała miejsce przewlekłość tego organu nadzoru, którą nie charakteryzowało rażące naruszenie prawa;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wadliwy, uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji - nie zamieszczając tamże wyjaśnienia i odniesienia się do tej części wyroku, który dotyczy stwierdzenia, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa w następstwie którego to uchybienia zaskarżony wyrok częściowo nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku stwierdził, że miała miejsce przewlekłość postępowania, ale z drugiej strony nie miała ona jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ta część sentencji zaskarżonego wyroku nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym jak i prawnym sprawy. Przy tak nieterminowym i przewlekłym rozpatrywaniu sprawy, naruszono zasady: praworządności, szybkości postępowania, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Powyższe świadczy o bezczynności i przewlekłości prowadzonego postępowania mające charakter rażący.
Skarżące spółki podniosły, że dla oceny, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., czy w sprawie przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie jest wystarczające stwierdzenie istnienia tej przewlekłości prowadzonego postępowania. Przewlekłość ta bowiem musi bowiem nosić cechę kwalifikowanej. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa, na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania, uzasadnione jest wówczas gdy wystąpią dodatkowe szczególne okoliczności dla przyjęcia takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem jego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Dla oceny zatem, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, konieczne jest co do zasady ustalenie, czy miało miejsce poważne opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, a także czy te czynności pozbawione były racjonalnego usprawiedliwienia. Rażącym naruszeniem prawa będzie także stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązków wynikających z przepisu prawa. Przekroczenie takie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Przewlekłe prowadzenie postępowania musi charakteryzować się podejmowaniem kolejnych czynności z przekroczeniem terminów i musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie.
W ocenie autora skargi kasacyjnej rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenia kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia
Komisja Nadzoru Finansowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie ewentualnie o nieuwzględnienie wniosku co do uchylenia zaskarżonego wyroku w części i wydanie orzeczenie, że przewlekłość postępowania przed KNF miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w pkt 1 art. 174 p.p.s.a. Z postawionego w niej zarzutu wynika, że istota spornego w rozpatrywanej sprawie zagadnienia odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który stwierdził, że w sprawie zachodzi ujemna przesłanka do merytorycznego orzekania albowiem WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., stwierdził bezczynność KNF w postępowaniu z wniosku skarżących spółek. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji w sprawie zachodziła (lis pendens – art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.) uzasadniająca umorzenie postępowania.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, stanowisko Sądu I instancji nie jest prawidłowe. Powyższe z tego względu, że Sąd I instancji nie uzasadnił należycie swego stanowiska w tej mierze. Za trafny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Jak zauważa się w nauce prawa, uzasadnienie judykatu nie jest instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym, ale przeciwnie - błędne uzasadnienie orzeczenia może prowadzić do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy, obarczone zaś nim orzeczenie co do zasady nie odpowiada prawu. Do sytuacji, gdy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy owo uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 365-366).
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Treść uzasadnienia powinna umożliwić prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności lub braku zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem możliwa kontrola orzeczenia, którego elementy wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. formułuje się w sposób lakoniczny, niejasny czy nielogiczny. Przy tym wada uzasadnienia musi mieć wpływ na sentencję orzeczenia (zob. wyroki NSA z: 10 lipca 2012 r., II GSK 1807/11; 17 lutego 2012 r., II FSK 1547/10; 19 marca 2012 r., II GSK 85/11; 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10; 10 października 2007 r., II GSK 204/07; 18 października 2011 r., II FSK 173/11; 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; 4 listopada 2008 r., II FSK 1041/07; 9 marca 2006 r., II OSK 632/05; A. Jakubowski, Konsekwencje prawotwórstwa sądów administracyjnych dla uzasadnień wydawanych przez nie orzeczeń i ich publikacji, CASUS 2013/4/51-57; M. Kiełbowski, Zarzuty wobec uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Glosa do uchwały siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, Przegląd Podatkowy 2011, nr 11, s. 51 - 55). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi już wątpliwości, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kwestię tę przesądziła uchwała siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 3, poz. 39). Jak podkreślono w uzasadnieniu powołanej uchwały, dokonując kontroli legalności sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza, jeżeli ustalenia te są kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu, co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, powinno zawierać odniesienia do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie. Tak przeprowadzona ocena stanu faktycznego sprawy pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu, a w dalszej perspektywie umożliwi dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.
Przenosząc te uwagi na treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sposób niewystarczający został przedstawiony stan sprawy, a przede wszystkim, w ogóle nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia na tle niniejszego, konkretnego stanu faktycznego. Uchybienia te są na tyle istotne, że uniemożliwiają dokonanie kontroli instancyjnej objętego skargą kasacyjną wyroku.
Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje na to, że Sąd I instancji jednym zdaniem stwierdził, że w sprawie zachodziła ujemna przesłanka do merytorycznego orzekania albowiem WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015 r., stwierdził bezczynność KNF w postępowaniu z wniosku skarżących spółek. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest argumentacji wskazującej powody, dla których Sąd I instancji przyjął, że ww. sprawa miła wpływ na merytoryczne orzeczenie w tej sprawie.
Braki uzasadnienia zaskarżonego wyroku sprawiają, że przedwczesnym jest odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. był usprawiedliwiony i skutecznie podważał prawidłowość zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.
Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 2 i 3 albowiem stwierdzenie przewlekłości postępowania i jej rażący lub nie charakter, są ze sobą związane.
Ponownie orzekając w sprawie ze skargi spółek na przewlekłość postępowania przed KNF Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni przywołane powyżej argumenty i formułowaną na ich podstawie ocenę prawną.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. związku z art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło