II GZ 30/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2098/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi J. I. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 czerwca 2022 r. nr BP.502.150.2021.0155.ML6.227211 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji), postanowieniem z 7 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2098/22, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę J. I. (dalej zwanego "skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD") z 8 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie sprawy. Pismem z 5 lipca 2022 r. skarżący wniósł do WSA skargę na decyzję GITD z 8 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20 kwietnia 2021 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15 000 zł za naruszenie przepisów ustawy z 20 czerwca 1977 r. prawo o ruchu drogowym. W wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI, 26 sierpnia 2022 r. skarżącemu zostały doręczone: wezwanie do nadesłania nr PESEL, do uiszczenia wpisu od skargi oraz doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę – co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 18 akt sądowych). W zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi oraz w wezwaniu do nadesłania numeru PESEL zakreślono termin 7 dni od dnia doręczenia ww. dokumentów na usunięcie braków: fiskalnych i formalnych skargi, pod rygorem odrzucenia skargi. Zatem ostatni dzień terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi przypadał na 2 września 2022 r. Skarżący w zakreślonym terminie 7 dni uiścił wpis od skargi, nie uzupełnił jednak ww. braku formalnego skargi – nie wskazał nr PESEL. Z tej przyczyny Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie podnosząc, że 26 sierpnia 2022 r. otrzymał pismo, w którym znajdowało się zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty sądowej, nie było jednak żadnego pisma – wezwania do podania nr PESEL. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zaś zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący w skardze na decyzję GITD z 8 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia nie podał swojego nr PESEL. Sporna jest natomiast kwestia czy skarżący otrzymał wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie swojego nr PESEL. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w jednej przesyłce skarżący otrzymał: wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, odpis odpowiedzi na skargę oraz wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie swojego nr PESEL (k. 18 akt sądowych). Powyższą przesyłkę skarżący odebrał 26 sierpnia 2022 r. W zakreślonym 7-dniowym terminie (26 sierpnia 2022 r.) skarżący uiścił wymagany wpis sądowy od skargi w kwocie 450 zł, nie wskazał jednak nr PESEL. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki (k. 23 akt sądowych). Niewątpliwie "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takiego dokumentu z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co do zasady – brak jest więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień (postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 390/17; treść tego, jak i dalej wskazywanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Jak wynika z akt sądowych sprawy dwa wezwania (do usunięcia braków formalnych i braków fiskalnych skargi) oraz odpis odpowiedzi na skargę przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie zrozumiałe. Skarżący twierdzi jednak, że w kopercie doręczonej 26 sierpnia 2022 r., nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci wskazania swojego nr PESEL. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia skarżącego zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do podania numeru PESEL skarżącego, zwłaszcza, że było to jedno z trzech wysłanych pism. W sprawie nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie Sądu pierwszej instancji umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec stanowiska autora zażalenia trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości, co do tego, czy skarżący faktycznie otrzymał wezwanie do wskazania nr PESEL (por. postanowienia NSA z: 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I GZ 5/20; 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GZ 110/21; 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20; 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GZ 28/21). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienia NSA z: 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1448/11; 26 września 2012 r., sygn. akt I OSK 2161/12; 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1388/15). W tej sytuacji kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu – art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/09). W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji niesłuszne odrzucił skargę skarżącego na decyzję GITD z 8 czerwca 2022 r. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.