II OSK 1473/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) del NSA Janina Kosowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1785/13 w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. Ś. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1785/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. Ś. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Komendant Wojewódzki Policji w G. cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Podstawą prawną do cofnięcia ww. pozwolenia było zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576). Skarżący został bowiem skazany przez Sąd Rejonowy w Ż. wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego, tj. umyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Odwołanie od ww. decyzji wniósł skarżący, podnosząc, że organ zastosował ww. przepis do zdarzenia które miało miejsce przed obowiązywaniem tego przepisu. Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy ww. decyzje organu I instancji. Wskazał, że w przeszłości nie było prowadzone postępowanie w sprawie cofnięcia broni skarżącemu. Takie postępowanie zostało wszczęte dopiero kiedy organ I instancji dowiedział się, że skarżący został prawomocnie skazany ww. wyrokiem Sądu Rejonowego. Dlatego też zastosowanie znalazły art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ww. ustawy. Z przepisów tych wynika, że ustawodawca a priori rozstrzygnął, że przesłankę zagrożenia uzasadnia już sam fakt skazania za przestępstwo umyślne. Takie ustalenia wystarczą właściwemu organowi do cofnięcia pozwolenia na broń. Natomiast żadne inne dowody, choćby pozytywne dla posiadacza broni, jak np. opinia z koła łowieckiego, w którym pełni funkcję łowczego Koła, nie mają wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy. To prawomocny wyrok sądu karnego, skazujący osobę ubiegającą się o pozwolenie na broń lub je posiadającą za popełnienie umyślnego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, ma dla organów Policji charakter wiążący w sprawach pozwoleń na broń. Ponadto wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte już po wejściu wżycie nowych przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (która weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r.), co oznacza, że jego sprawa może być rozpatrywana tylko na ich podstawie. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. Ś., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy przez błędną wykładnię polegającą na ocenie i analizie tylko niektórych przesłanek warunkujących cofnięcie pozwolenia na broń, a nie odniesienie się przez organ do pełnego brzmienia i wykładni ww. przepisów, a co za tym idzie – niepoczynienie przez organ pierwszej instancji ustaleń w zakresie wypełniania lub nie przez skarżącego przesłanek określonych w ww. przepisach; art. 42 Konstytucji RP, gdyż orzeczono karę w oparciu o przepis, który nie istniał w dacie popełnienia przestępstwa; oraz nieuwzględnienie okoliczności, że przeciwko skarżącemu już toczyło się postępowanie w tej sprawie, które nie zostało zakończone. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1785/13, oddalając skargę wskazał, że poza sporem jest, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Żaganiu z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II K 1132/10, za przestępstwo z art. 178a § 1 K.k., tj. umyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W związku z tym zachodziły podstawy do zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Nawet zaś jednorazowe popełnienie takiego przestępstwa obliguje właściwe organy do cofnięcia pozwolenia na broń. Prawomocny wyrok sądu karnego, skazujący osobę ubiegającą się o pozwolenie na broń lub je posiadającą za popełnienie umyślnego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego ma dla organów Policji charakter wiążący w sprawach pozwoleń na broń. Organy Policji w postępowaniu administracyjnym, działając na podstawie prawa administracyjnego, nie weryfikują natomiast przebiegu postępowania karnego, trafności kwalifikacji prawnej czynów tym postępowaniem objętych, ani kwestii orzeczonych przez sąd kar, czy środków karnych. Ponadto ww. przepisy znalazły zastosowanie, ponieważ postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia mu pozwolenia na broń zostało wszczęte już po wejściu w życie nowych przepisów. Powyższe oznacza, że sprawa skarżącego może być rozpatrywana tylko na ich podstawie. Tymczasem przywołane przez skarżącego wyroki odnoszą się do spraw rozstrzyganych na podstawie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 marca 2011 r. i odnoszącym się do uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a zatem przesłanki odmiennej. Zdaniem Sądu, powyższa ocena dokonana przez organ Policji jest prawidłowa i nie nosi cech dowolności. Rozstrzygając w niniejszej sprawie, organ miał na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Na marginesie, Sąd wskazał, że skutki przestępstwa z art. 178a § 1 K.k. mogą być wymierzone w życie lub zdrowie nie tylko sprawcy, ale i innych użytkowników dróg. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości świadczy o nieodpowiedzialności i braku wyobraźni. Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. To właśnie ten wzgląd dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń, a więc wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne, a cofanie w sytuacjach, w których powyższy interes jest zagrożony. Na zakończenie Sąd podkreślił, że z akt postępowania administracyjnego nie wynika, aby przeciwko skarżącemu zostało wcześniej wszczęte pod poprzednio obowiązującymi przepisami postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, które nie zostało zakończone. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył J. Ś., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie zgodnie z art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji i Komendanta Wojewódzkiego Policji w G.. w całości; oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak jakiegokolwiek odniesienia się i rozważenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez WSA w Warszawie zarzutu skargi J.Ś. w zakresie naruszenia art. 42 Konstytucji RP i przemilczenie tego zarzutu; - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak należytego odniesienia się i rozważenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez WSA w Warszawie zarzutu skargi J. Ś. w zakresie wszczęcia innego wcześniejszego postępowania dotyczącego broni wobec skarżącego, oraz wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia przez przyjęcie z jednej strony, na str. 3 uzasadnienia pierwszy akapit, że pismem z dnia 17 grudnia 2010 r. organ administracyjny – Komendant Wojewódzki Policji wszczął postępowanie z uwagi na powzięcie informacji o skazaniu skarżącego (m.in. poddał go badaniom lekarskim i psychologicznym) i str. 9 uzasadnienia wskazał, że nigdy żadne postępowanie w tym zakresie nie toczyło się; - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przedstawienie sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym (pomimo istnienia dowodów na toczące się wcześniej postępowanie administracyjne oznaczone sygnaturą [...], a związane z przedmiotowym skazaniem skarżącego), a co powoduje dodatkowo podstawę do zakazu stosowania obecnych przepisów w zakresie cofnięcia zezwolenia pozwolenia na broń wobec skarżącego (winno stosować się do skarżącego poprzednio/wówczas obowiązujące przepisy, a nie przepisy nowe, a co jest sprzeczne z treścią art. 53 ustawy o broni i amunicji); - art. 61 § 1 K.p.a. przez jego błędną wykładnię i nieprzyjęcie, iż pismem oznaczonym sygn. akt [...] nakazującym skarżącemu (z uwagi na jego skazanie) – przeprowadzenie badań psychologiczno-lekarskich de facto (przez nakazanie dokonania tej czynności) – wszczęto postępowanie administracyjne w tym czasie, bez konieczności wydawania w tym zakresie stosownego postanowienia o wszczęciu takiego postępowania. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - art. 15 ust 1 pkt 6 lit. a obecnie obowiązującej ustawy o broni i amunicji przez jego zastosowanie do czynu i karalności J. Ś. powstałych przed obowiązywaniem przedmiotowego przepisu i powoływanie się na to skazanie - pomimo, że w momencie popełnienia czynu przez J.Ś. i wydania wyroku skazującego, wskazany przepis nie obowiązywał; - art. 42 Konstytucji RP przez ukaranie administracyjne skarżącego orzeczeniem cofającym uprawnienie na broń palną myśliwską, choć przepis na podstawie którego orzeczono taką karę administracyjną – nie istniał w momencie popełnienia przez skarżącego czynu karalnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendat Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że nowelizacja ustawy o broni i amunicji, wprowadzona ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (która weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r.) doprecyzowała katalog przesłanek związanych z karalnością. Nie oznacza to, że także przed ww. nowelizacją nie obowiązywała wynikająca z przepisów prawa norma prawna, zgodnie z którą osobie skazanej prawomocnie za przestępstwo umyślne właściwy organ mógł cofnąć pozwolenie na broń palną. Artykuł 15 ust. 1 pkt 6 w brzmieniu sprzed 10 marca 2011 r., jak i po nowelizacji dotyczył wyeliminowania spośród osób ubiegających się o pozwolenie na broń w związku z art. 18 ustawy także osób owe uprawnienie posiadających, które stanowią zagrożenie dla dóbr priorytetowo ustawą chronionych – m.in. porządku i bezpieczeństwa publicznego. Zmianie uległy jedynie przesłanki, które zdaniem ustawodawcy wskazują, że osoba stanowi zagrożenie dla owych dóbr. Potwierdzeniem tego jest podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwała z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, która wprowadziła zasadę prawną, zgodnie z którą "osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". Oznacza to, że niezależnie od tego, które przepisy miałyby w sprawie zastosowanie, fakt skazania prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne uprawniał organ do cofnięcia pozwolenia na broń. Niemniej w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy po nowelizacji, która weszła w życie 10 marca 2011 r. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 27 marca 2013 r. w związku z doręczeniem skarżącemu przez organ I instancji zawiadomienia o wszczęciu postępowania. To wszczęcie było natomiast konsekwencją prowadzonego przez Policję postępowania przygotowawczego w sprawie informacji dotyczącego spożywania alkoholu przez skarżącego podczas polowania. Wbrew twierdzeniom skarżącego prowadzone wcześniej przez Policję czynności należały do zakresu postępowania karnego, a nie administracyjnego. Zastosowanie w jego trakcie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, tj. zobowiązanie do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym, i przedstawienia wydanych orzeczeń, nie oznacza, że doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego. Była to jedynie konsekwencja wszczętego postępowania przygotowawczego. Dopiero po ustaleniu, że skarżący został prawomocnie skazany za przestępstwo umyślne, właściwy organ administracyjny wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia broni palnej. Stanowisko skargi kasacyjnej w tym zakresie należy uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło bowiem pod rządami znowelizowanych przepisów ustawy o broni i amunicji. Ponadto dla prawidłowości zastosowania znowelizowanych przepisów nie ma także znaczenia to, że czyn za który skarżący został skazany ww. prawomocnym wyrokiem, został dokonany przed nowelizacją ustawy o broni i amunicji. Prawidłowa jest ocena Sądu I instancji, że organ zasadnie dokonał oceny faktu zaistniałego przed zmianą brzmienia przepisów (faktu prawomocnego skazania za przestępstwa popełnione umyślenie) według przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia ze wstecznym działaniem prawa, lecz z jego bezpośrednim działaniem, polegającym na tym, że od dnia wejścia w życie nowych przepisów należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń zarówno tych, które dopiero powstają, jaki i tych, które powstały przed wejściem w życie przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa, tym samym nie zachodzi retroakcja. Przepisy ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obecnie obowiązującym mogą mieć zatem zastosowanie w sprawach dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń wywołanych zdarzeniami, które nastąpiły pod rządami uprzednio obowiązującego stanu prawnego (por. wyroki NSA: z 3 września 2015 r., II OSK 39/14; 30 stycznia 2015 r., II OSK 1559/13; z 24 września 2013 r., II OSK 908/12). Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym względzie brak jest innych regulacji w przepisach wprowadzających ustawę w życie. Nie ma podstaw do tego, aby z braku innej regulacji w odniesieniu do czynów i wyroków poprzedzających wejście w życie tej ustawy stosować inną zasadę niż ta, że organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji ostatecznej (por. wyroki NSA: z 20 czerwca 2013 r., II OSK 459/12; z 7 sierpnia 2013 r., II OSK 731/12; z 7 maja 2013 r., II OSK 278/12). W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia skarżącemu na broń palną myśliwską do celów łowieckich zostało wszczęte dnia 27 marca 2013 r., tj. w dniu doręczenia skarżącemu zawiadomienia z dnia 20 marca 2013 r., L.dz. [...], o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wszczęcie postępowania, nastąpiło po wejściu w życie ustawy nowelizującej, powołany zaś przepis przejściowy, który nakazuje stosować art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed 10 marca 2011 r., nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a obecnie obowiązującej ustawy o broni i amunicji oraz art. 42 Konstytucji RP nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Wynika z powyższego, że także zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji swoją ocenę oparł na prawidłowym ustaleniu, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte pod rządami znowelizowanych przepisów ustawy o broni i amunicji. Determinowało to z kolei stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym sprawa skarżącego może być rozpatrywana tylko na podstawie nowych przepisów. Dlatego brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do art. 42 Konstytucji RP nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Poza tym przedmiotem tej sprawy nie są zasady podlegania odpowiedzialności karnej, o czym stanowi art. 42 Konstytucji RP, na co też wskazywał Sąd I instancji (organy administracyjne nie weryfikują bowiem przebiegu postępowania karnego), lecz legalność prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie istnienia ustawowych przesłanek do cofnięcia pozwolenia na broń palną. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie przed dokonaną nowelizacją ustawy organ I instancji nie prowadził postępowania administracyjnego. O czym wyżej była mowa, Policja prowadziła postępowanie przygotowawcze w związku z otrzymaną informacją. Nie można zatem w tym zakresie dopatrzeć się naruszenia art. 61 § 1 K.p.a. Zastosowanie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji nie doprowadziło bowiem do wszczęcia postępowania administracyjnego. To informacja o istnieniu w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia skazującego za przestępstwo umyślne stanowiła taka podstawę. Zarzut naruszenia art. 61 § 1 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.