II OSK 1709/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 1933/20 w przedmiocie odrzucenia skarg J. G. o wznowienie postępowań zakończonych postanowieniami starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 i z 14 marca 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 1933/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargi J. G. (dalej również jako "skarżąca") o wznowienie postępowań zakończonych postanowieniami starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 i z 14 marca 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowienie zapadło w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 13 maja 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 oddalił skargę K. Z. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 22 października 2020 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Postanowieniem z 22 czerwca 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał od Skarbu Państwa – Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adwokat J. G. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu kwotę 240 zł powiększoną o kwotę 55,20 zł stawki podatku VAT. Wyrokiem z 17 listopada 2022 r. o sygn. akt II OSK 1878/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K. Z. od ww. wyroku WSA w Poznaniu i oddalił wniosek I. Z. i M. Z. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z 14 marca 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał od Skarbu Państwa – Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adwokat J. G. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu kwotę 120 zł powiększoną o kwotę 27,60 zł stawki podatku VAT. Pismem z 15 maja 2024 r. adwokat J. G. wniosła do WSA w Poznaniu skargę "o wznowienie postępowania w przedmiocie kosztów postępowania z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniesione skargi jako niedopuszczalne. W uzasadnieniu Sąd wskazał na pogląd orzecznictwa, że w art. 270-285 p.p.s.a. brakuje bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia w trybie wznowienia postępowania prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania, a tym samym brak jest także podstawy prawnej do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia wspomnianego orzeczenia, tj. postanowienia niekończącego postępowania w sprawie. Wydane w ramach sprawy o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 przez starszego referendarza sądowego postanowienia przyznające adwokat J. G. zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie kończą postępowania sądowego, lecz są jedynie orzeczeniami o charakterze incydentalnym (wpadkowym). Wniosek o przyznanie wynagrodzenia nie stanowi bowiem wniosku z art. 63 p.p.s.a. – nie wszczyna odrębnej sprawy sądowoadministracyjnej. Postępowanie z takiego wniosku nie ma przymiotu samodzielności i odrębności, lecz jest związane ze skargą do sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła J. G., wnosząc o jego uchylenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: - art. 276 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; dalej p.p.s.a.) w zw. z art 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 190 § 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art 270 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi pomimo wydanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których wydano prawomocne rozstrzygnięcie; - art. 272 § 1 p.p.s.a. i art 270 p.p.s.a. zw. z art. 190 § 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 276 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie skargi pomimo istnienia podstawy prawnej zarówno w p.p.s.a. jak i w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej do rozpoznania skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach określonych w dziale VII ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Co do zasady, instytucja wznowienia postępowania nie ma zastosowania do postanowień o charakterze procesowym, które nie kończą postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna tylko w przypadku orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (postanowienia NSA z: 13.5.2009 r. II OZ 393/09; 23.10.2018 r. I OZ 942/18; postanowienie WSA w Warszawie z 10.7.2019 r. II SA/Wa 1333/19). Niewątpliwie, postępowanie wywołane wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest postępowaniem incydentalnym i prawomocne orzeczenie wydane w takiej sprawie przez referendarza sądowego (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) nie ma charakteru kończącego postępowanie w sprawie. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, podstawę prawną żądania wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w takiej sprawie stanowi wprost art. 190 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a do jego wzruszenia mają odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 272 § 2, art. 275, 276 i 278-285 p.p.s.a. Żądanie to jest dopuszczalne wówczas, gdy istnieje związek przyczynowy między treścią postanowienia niekończącego postępowania a treścią orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (postanowienie NSA z 22.6.2006 r. I GZ 2/06, ONSAiWSA 2007/2/36). Prawomocne postanowienie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia adwokatowi tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w toku postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie wykazuje związku treściowego z orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (w niniejszej sprawie wyroki z 13 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 1933/20 i z 17 listopada 2022 II OSK 1878/21), w której przyznano stronie prawo pomocy w formie ustanowienia adwokata. W konsekwencji, Sąd I instancji słusznie ocenił, że brak było podstaw do wznowienia postępowania zgodnie z wnioskiem skarżącej. Skargi o wznowienie postępowań zakończonych postanowieniami starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20 i z 14 marca 2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 1933/20, jako niedopuszczalne, podlegały odrzuceniu, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Powyższe stanowisko jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tożsamej materii (por. postanowienia NSA z 8 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1265/24, I OSK 1266/24, I OSK 1267/24). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.