II OSK 2829/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-07

Skład orzekający: Zofia Flasińska, Andrzej Gliniecki, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego pod wpływem przymusu psychicznego i fizycznego wyłącza możliwość wymeldowania ze względu na brak przesłanki dobrowolności?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego pod wpływem przymusu psychicznego i fizycznego nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Brak jest podstaw do wymeldowania, jeśli strona została zmuszona do opuszczenia lokalu, podjęła środki obrony swoich praw do przebywania w nim, lub fakt zmuszenia został stwierdzony w postępowaniu karnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wymeldowania E. I., Z. I., D. I. i K. I. z pobytu stałego. Organ I instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że osoby te opuściły lokal dobrowolnie. Wojewoda uchylił te decyzje, stwierdzając brak dobrowolności opuszczenia lokalu. WSA oddalił skargi A. I. na decyzje Wojewody. NSA rozpoznał skargę kasacyjną A. I. od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Piotr Broda /spr./ Protokolant: starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 105/15 w sprawie ze skargi A. I. na decyzje Wojewody [..] z dnia: [..] listopada 2014 r. nr [..], nr [..], nr [..], nr [..] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015r. sygn. akt III SA/Kr 105/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi A. I. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] 2014r. w przedmiocie odmowy wymeldowania E. I., Z. I., D. I. i K. I. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W dniu [...] 2014r. Wójt Gminy [...] wydał decyzje nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], w których orzekł o wymeldowaniu odpowiednio E. I., Z. I., D. I. i K. In. z pobytu stałego pod adresem: [...], ul. [...] gmina [...], województwo [...]. Zdaniem organu I instancji, ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że [...] na skutek własnych decyzji opuścili dotychczasowe miejsce pobytu stałego i do chwili obecnej nie podjęli żadnych działań w celu powrotu do tego budynku. Organ zaznaczył, że wprawdzie opuszczenie lokalu przez w/w osoby było wynikiem napiętej sytuacji z J. I. (byłym mężem Z. I. i ojcem E. I., D. I. i K. I.) oraz A. I. (byłą teściową Z. I. i babką E. I., D. I. i K. I.), to jednak z punktu widzenia celowości ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i jej rejestracyjnego charakteru, okoliczność ta nie może skutkować odmową ich wymeldowania. Według organu I instancji osoby te przeniosły swoje centrum życiowe pod inny adres, a swój powrót do przedmiotowego budynku uzależniają od poddania się leczeniu przez J. l., zaprzestanie przez niego nadużywania alkoholu i ustabilizowania sytuacji w domu. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniach od powyższych decyzji Wójta Gminy [...]E. I., Z. I., D. I. i K. I. wnieśli o ich uchylenie i orzeczenie o braku podstaw do wymeldowania. Decyzjom organu I instancji zarzucili ruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną jego wykładnię, w następstwie której uznano, że okoliczności przedmiotowej sprawy uzasadniają ich wymeldowanie. Odwołujący się podnieśli, że opuszczenie przez nich przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, lecz spowodowane i wymuszone bezprawnymi i karalnymi zachowaniami innych osób (znęcano się nad nimi, a w domu nadużywano alkoholu). Zdaniem odwołujących się, aktualnie nie mogą skorzystać z żadnych środków prawnych, które pozwoliłyby im powrócić do przedmiotowego lokalu. Odwołujący się oświadczyli, że nie mają zamiaru zakładać w nowym miejscu centrum swoich spraw życiowych. Dodali, że obecnie mieszkają w lokalu wynajmowanym na podstawie umowy najmu i nie mogą się w nim zameldować. Decyzjami z dnia [...] 2014r. Wojewoda [...] uchylił decyzje Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2014r. i orzekł o odmowie wymeldowania E. I., Z. I., D. I. i K. I. z pobytu stałego w budynku przy ul. Na [...] w [...]. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wskazał, że w rozpatrywanych sprawach nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż odwołujący się nie opuścili nieruchomości w sposób dobrowolny. Wojewoda stwierdził, że o ile fakt nieprzebywania odwołujących się w sposób stały pod wskazanym wyżej adresem jest bezsporny, to jednak kwestią wymagającą wyjaśnienia było ustalenie, czy taki stan wynikał z ich woli, czy też był następstwem działań sprzecznych z ich wolą. Stan obiektywnego "nieprzebywania" nie jest jeszcze bowiem dobrowolnym i trwałym opuszczeniem budynku. W ocenie Wojewody, zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego przez odwołujących się. Organ uznał zatem, że to właśnie naganne zachowanie A. I. i J. I. było bezpośrednim powodem, dla którego odwołujący się opuścili dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zdaniem organu, trudno też mówić o trwałym opuszczeniu lokalu skoro odwołujący się uznają opuszczenie za czasowe i mają zamiar powrócić do miejsca pobytu stałego. Wojewoda [...] podkreślił, że instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z lokalu, gdyż nie jest środkiem eksmisyjnym. Osobę można bowiem wymeldować wówczas, gdy dobrowolnie i trwale opuści zajmowany lokal albo, gdy zostanie z tego lokalu wyprowadzona w drodze prawem przewidzianej, poprzez skuteczne wykonanie przez komornika sądowego prawomocnego wyroku o eksmisji. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby A. I. podjęła jakiekolwiek działania w tym zakresie. Wojewoda stwierdził również, że decyzje organu I instancji zostały wydane z uchybieniem proceduralnym, poprzez niespełnienie wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa w związku z art. 9 kpa, gdyż w ich treści została przytoczona treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu już nieobowiązującym. W skargach na powyższe decyzje Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. I. wniosła o ich uchylenie. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędną ocenę materiału zebranego w sprawie i będące jej konsekwencją błędne ustalenia faktyczne w zakresie dobrowolności i trwałości opuszczenia przez E. I., Z. I., D. I. i K. I. miejsca, w którym są zameldowani, poprzez oparcie się wyłącznie na ich deklaracjach, pomijając natomiast okoliczności obiektywne ich zachowania po opuszczeniu nieruchomości, które dowodzą trwałości jak i dobrowolności opuszczenia, jak również niezasadnie odmawiając wiarygodności zeznaniom skarżącej, J. I. i M. G., w szczególności w tej części, która dotyczy zaprzestania podejmowania przez J. I. zachowań, które stały się podstawą wydania wyroku skazującego za znęcanie się, jak również zaprzestanie nadużywania alkoholu oraz pominięcie konsekwencji prawnych wynikających z orzeczenia rozwodu między Z. I. i J. I. i braku posiadania przez E. I., Z. I., D. I. i K. I. jakiegokolwiek tytułu do ponownego zamieszkania w przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez jego niezastosowanie (będące wynikiem błędnych ustaleń faktycznych) mimo, że w okolicznościach niniejszych spraw zachodzą materialnoprawne przesłanki do wymeldowania E. I., Z. I., D. I. i K. I., w szczególności dlatego, że osoby te na trwałe opuściły miejsce zameldowania i nie przebywają w nim od grudnia 2012r., koncentrując swoje interesy życiowe w innym miejscu. W odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie. Organ II instancji wskazał, że powodem opuszczenia miejsca zamieszkania przez Z. I. i jej dzieci było nie tylko bezprawne zachowanie J. I., ale i również samej skarżącej, co potwierdzają wyroki sądów uznających oboje za winnych przestępstw, które bezspornie mogły wywołać u Z. I. poczucie zagrożenia nie tylko o własne bezpieczeństwo, ale też bezpieczeństwo jej dzieci. Poza tym wbrew twierdzeniom skargi w dniu [...] 2013r. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...], na wniosek Z. I., skierowała do Sądu Rejonowego w [...] wniosek o ustalenie, czy J. I. jest uzależniony od alkoholu, zaś postanowieniem z dnia [...] 2013r. (a więc już po opuszczeniu lokalu przez Z. I.) Sąd ten zobowiązał Jana Indykę do podjęcia leczenia odwykowego. Trudno zatem uznać, zdaniem organu II instancji, że J. I. wywiązywał się z nakazu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2012r. tzn. nie nadużywał alkoholu. Za chybione Wojewoda [...] uznał również zarzuty niewłaściwej oceny charakteru opuszczenia mieszkania przez Z. I. uzasadnione nie podjęciem przez nią działań, które umożliwiłyby jej powrót do mieszkania. Organ II instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom skargi, Z. I. podejmowała działania, które przy dobrej woli J. I. mogły doprowadzić do unormowania sytuacji i umożliwienia jej wraz z dziećmi korzystania z mieszkania. Zdaniem Wojewody [...], Z. I. uprawdopodobniła zamiar korzystania z mieszkania doprowadzając do sądowego nakazania J. I. podjęcie leczenia odwykowego. Zdaniem organu II instancji, chybione są także zarzuty dokonania przez organ niewłaściwej oceny możliwości przebywania Z. I. i jej dzieci w miejscu zameldowania na pobyt stały, gdyż na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 20 września 2012r. Z. I. ma prawo wraz z dziećmi korzystać z mieszkania znajdującego się w [...] (obecnie ; przy ul. [...] w [...]). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skargi A. I. były niezasadne i nie zasługiwały na uwzględnienie. W ocenie Sądu opuszczenie przez Z. I. i jej dzieci miejsca stałego pobytu spowodowane było nadużywaniem przez J. I. alkoholu, wszczynaniem przez niego awantur oraz stosowaniem przez niego przemocy fizycznej wobec żony i dzieci. Przemoc wobec E. I., Z. I., D. I. i K. I. stosowała również A. I., co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych: wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z dnia 26 października 1998r., sygn. akt IIK 581/98/K skazujący A. I. na karę grzywny za znęcanie się moralnie i fizycznie nad swoja synową Z. I. w ten sposób, że utrudniała jej i jej małoletnim dzieciom korzystanie z łazienki, lżyła słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, biła po całym ciele; wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z dnia 15 listopada 1999r., sygn. akt IIK 389/99/K skazujący A. I. na 5 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata za znęcanie się psychiczne nad swoja synową oraz wnukami E., K. i D. I.; wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z dnia 26 kwietnia 2000r., sygn. akt IIK103/00/k skazujący A. I. na 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata za pobicie Zofii Indyki; wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział XI Cywilny- Rodzinny z dnia 20 września 2012r., sygn. akt XIC 3616/11 orzekający rozwód pomiędzy Z. I. i J. I. z winy wymienionego; wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa Krowodrzy w Krakowie, Wydział IX Karny z dnia 7 listopada 2012r., sygn. akt IX K 625/11 /K skazujący J. I. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata za znęcanie się psychiczne i fizyczne nad Z. I. oraz synami K. i D. I.. Sąd zobowiązał także J. I. do powstrzymania się od nadużywania alkoholu i oddał go pod dozór kuratora sądowego. Ponadto z pisma Komisariatu Policji w [...] z dnia [...] 2014r. wynika, że w domu przy ul. [...] w [...] w 2011 r. policjanci podjęli 11 interwencji, a w 2012r. tych interwencji było 13. Nie może zatem budzić wątpliwości, że opuszczenie w grudniu 2012r. i dalsza rezygnacja Z. I. (wraz dziećmi) z przebywania w miejscu stałego pobytu pod w/w adresem nie nastąpiły w sposób dobrowolny, lecz na skutek działań jej byłego męża i teściowej, które mogły u niej wywołać poczucie zagrożenia nie tylko o własne bezpieczeństwo, ale też o bezpieczeństwo jej dzieci. Sąd zwrócił uwagę, że Z. I. nie pogodziła się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i podjęła działania by móc do niego wrócić. W szczególności pismem z dnia [...] 2012r. zwróciła się do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...] o skierowanie J. I. na leczenie odwykowe. Komisja zwróciła się zaś do Sądu Rejonowego w [...] o zbadanie, czy J. I. jest uzależniony od alkoholu i ewentualne nakazanie leczenia przymusowego. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013r., sygn. akt III RNs 39/13/K Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie zobowiązał J. l. do podjęcia leczenia odwykowego przeciwalkoholowego. Działania Z. I. w ty zakresie należało zatem uznać za próbę usunięcia przyczyn leżących u podstaw opuszczenia przez nią wraz z dziećmi miejsca stałego pobytu. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. I. zarzucając zaskarżonemu wyrokowi, iż został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. art 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania pod wpływem przymusu psychicznego w każdym wypadku wyłącza możliwość wymeldowania ze względu na brak zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia, podczas gdy przy wykładni tej przesłanki i ocenie zasadności wymeldowania należy uwzględniać także postawę i zachowanie osób zainteresowanych po opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania, jak również cel instytucji meldunku oraz jego wyłącznie ewidencyjny charakter, wynikiem której to błędnej wykładni było niezastosowanie tego przepisu i oddalenie skarg na decyzje Wojewody [...] mimo, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy istnieją podstawy do wymeldowania uczestników spod adresu [...] ul. [...]. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i o merytoryczne rozpoznanie skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, poprzez uchylenie decyzji wydanych przez Wojewodę [...] z dnia [...] 2014 r. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wnosząc o zasadzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania Z. I., E. I., K. I. oraz D. I. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej podnosząc, że nie posiada usprawiedliwionych podstaw a zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku WSA powinno sprowadzać się do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/13, LEX nr 1572635), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymieniono dwie formy naruszenia prawa materialnego, umożliwiające zaskarżenie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji, błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że jakkolwiek te dwie postacie naruszenia prawa materialnego w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił (zob. wyroki NSA z dnia: 10 lipca 2007 r., sygn. akt II FSK 886/06 oraz z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 766/13, CBOSA). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości ( por. wyrok NSA z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1119/13, LEX nr 1664430). Niewątpliwie w niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie objęła jednym zarzutem zarówno niewłaściwą wykładnię wskazanego przepisu prawa materialnego, jak i jego niezastosowanie (nieprzyjęcie). Taka konstrukcja zarzutu powoduje, że jest on nieczytelny i wymaga wykładni w oparciu o argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi. Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że istotą sporu było ustalenie, czy opuszczenie miejsca zamieszkania pod wpływem przymusu psychicznego i fizycznego wyłącza możliwość wymeldowania ze względu na brak przesłanki dobrowolności. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten określa więc przesłanki, po spełnieniu których właściwy organ gminy (miasta), w tym przypadku Wójt Gminy [...], może orzec o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Ponadto właściwy organ gminy (miasta) musi ustalić, że strona w sposób trwały i dobrowolny opuściła miejsce swojego zamieszkania, a opuszczenie to trwało ponad 3 miesiące i strona nie wymeldowała się. W niniejszej sprawie Sąd I instancji trafnie zauważył, że E. I., Z. I., D. I. i K. I. opuścili lokal z powodu obawy o własne bezpieczeństwo. Ponadto, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji prowadzone były przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Krowodrzy w Krakowie postepowania karne, w wyniku których zarówno skarżąca kasacyjnie jak i jej syn uznani zostali za winnych fizycznego i psychicznego znęcania się nad Z. I. oraz jej dziećmi. Należy zauważyć, że również orzeczenie rozwodu nastąpiło z winy J. I. Z kolei Z. I. w toku całego postępowania konsekwentnie twierdziła, że opuściła lokal na czas trwania zagrożenia ze strony męża. Liczyła przy tym, że stan taki ustanie, co umożliwi jej powrót do mieszkania, o czym świadczyć może podjęta przez nią próba skierowania J. I. na przymusowe leczenie odwykowe, co miało miejsce już po opuszczeniu przez nią lokalu. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd I instancji prawidłowo przyjął brak przesłanek dobrowolność jak i trwałość opuszczenia przez Z. I. E. I., D. I. oraz K. I. spornego lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. wyroki NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, z dnia 8 października 1986 r., sygn. akt SA/Gd 1014/86, z dnia 26 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 2828/95). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że nie można mówić o dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, jeżeli prześladowana przez męża żona, z obawy o własne bezpieczeństwo, czasowo mieszka gdzie indziej ( por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016r. sygn. akt II OSK 2741/14 G.Prawna SiA 2016/154/8). W tym stanie rzeczy nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z powodu błędnej jego wykładni dokonanej przez Sąd I instancji. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem, że skarżąca kwestionuje jedynie stanowisko Sądu I instancji, że w przyjętym stanie faktycznym brak było podstaw do zastosowania art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie nie podważa samej interpretacji tego przepisu dokonanej przez Sąd I instancji. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwagi na niezastosowanie art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Jak już bowiem wyżej wskazano, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło