II OSK 2862/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-07

Skład orzekający: Zofia Flasińska, Andrzej Gliniecki, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a. (brak zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się), miało istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście nakazu rozbiórki samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu. Sąd stwierdził, że mimo naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez organ odwoławczy (niezawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się co do materiału dowodowego), uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ ten nie przeprowadzał czynności procesowych mogących wpłynąć na ocenę zebranego materiału dowodowego, a skarżąca nie wykazała związku przyczynowego między naruszeniem a wynikiem sprawy. Ponadto, NSA uznał, że zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 48 Prawa budowlanego) został postawiony nieprawidłowo, gdyż służył do podważania ustaleń faktycznych, co powinno być przedmiotem zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie rozbudowanego budynku mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wstrzymał roboty budowlane i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia projektu budowlanego rozbudowy. Po niewykonaniu tego obowiązku, PINB wydał decyzję nakazującą rozbiórkę. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestora, uznając, że nie przedstawiła ona dokumentów umożliwiających legalizację samowoli budowlanej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną inwestora.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Piotr Broda /spr./ Protokolant: starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2714/14 w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 września 2015r. sygn. akt VII SA/Wa 2714/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. N. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] 2014r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ( dalej: PINB) na wniosek Z. K. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych dnia [...] 2009 r. organ ustalił, że na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny niepodpiwniczony, o dwóch kondygnacjach naziemnych użytkowych o wymiarze w rzucie 11,50 m x 9,27 m, o wysokości ok. 8,00 m mierząc od poziomu terenu do kalenicy, z dachem dwuspadowym. Budynek we wszystkich ścianach posiada otwory okienne. Podczas czynności kontrolnych stwierdzono użytkowanie tylko parteru budynku, a stan poddasza określono jako stan surowy zamknięty. Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. PINB w [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy rozbudowie polegającej na dobudowaniu ganku i nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego dokonanej rozbudowy wraz z oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia wójta Gminy [...] o zgodności rozbudowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, wyznaczając jednocześnie inwestorowi 8 miesięczny termin na wykonanie nałożonego obowiązku. Wobec niewykonania przez inwestora nałożonego postanowieniem obowiązku PINB w [...] decyzją z dnia [...] 2014r. nakazał inwestorowi - T. N. dokonanie całkowitej rozbiórki rozbudowy polegającej na dobudowaniu ganku o wymiarze rzutu 5,00 m x 2,80 m i nadbudowie o wymiarze w rzucie 8,70 m x 9,27 m budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na działce oznaczonej nr ew. [...] położonej w miejscowości [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. N. kwestionując ustalenia fatyczne dokonane przez organ oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Nadto zarzucając błędne oznaczenie adresata decyzji. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2014r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że rozbudowa polegająca na dobudowaniu ganku i nadbudowie przedmiotowego budynku mieszkalnego została wykonana samowolnie po dniu 1 stycznia 1995 r., a zatem w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Na wykonanie dokonanych prac konieczne było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W związku z brakiem takiej decyzji niewątpliwie doszło do samowoli budowlanej. Zasadnie zatem wszczęto procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Mając na uwadze, że odwołująca się nie przedstawiła wymaganych postanowieniem organu powiatowego dokumentów, wypełniona została dyspozycja art. 48 ust. 4 powołanej ustawy, zobowiązująca organ do wydania nakazu rozbiórki spornej rozbudowy. Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia adresata decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że nakaz rozbiórki został skierowany do inwestora, który nie utracił tytułu prawnego do obiektu, czyli jest w stanie wykonać decyzję o rozbiórce. Nie ma natomiast przymusu prawnego kierowania decyzji do wszystkich współwłaścicieli obiektu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygniecie wniosła T. N. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wskazując przy tym, że nie wykonała nałożonych postanowieniem obowiązków, gdyż wiązałoby się to z uiszczeniem należności w kwocie 50000zł. W ocenie skarżącej organy wydały decyzje nie widząc oczywistej prawdy, że nie chce legalizować czegoś, co od początku do kończ jest legalne. W uzupełnieniu skargi, pełnomocnik ustanowiony z urzędu w piśmie z dnia [...] 2015r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wskazał przy tym, że w sprawie organ pierwszej instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, organ drugiej instancji zaś nie przeprowadził żadnego własnego postępowania, czym naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę, że nie doszło do zmiany kubatury budynku , a "nowe" cegły zastąpiły jedynie te, które uległy zniszczeniu przy wymianie dachu. Zakwestionował również zeznania świadków na których organ oparł ustalenia faktyczne wskazując, że nie mieszkają w pobliżu lub też pozostają w konflikcie ze skarżącą. Poddał w wątpliwość autentyczność zdjęcia plenerowego z 2002r. wskazując, że zostało dostarczone przez sąsiada i mogło zostać przerobione komputerowo. Zarzucił również, że organ drugiej instancji nie zlecił żadnej ekspertyzy na okoliczność możliwości wykonania rozbiórki bez narażenia życia, zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi. Podniósł również, że organ nie zawiadomił skarżącej o zgromadzonym materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się co do niego. Wreszcie, że organ nie ustosunkował się do stanowiska skarżącej wyrażonego w odwołaniu. Zdaniem pełnomocnika nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu rozbiórki. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze, podtrzymując argumentację zawartą w piśmie procesowym z dnia [...] 2015 r. i na tej podstawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 września 2015r. sygn. akt VII SA/Wa 2714/14 skargę oddalił uznając ją za nieuzasadnioną. Wskazał przy tym, że w sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż skarżąca w toku postępowania legalizującego samowolę budowlaną nie złożyła umożliwiających tę procedurę dokumentów, co z kolei wymuszało na organie orzeczenie w przedmiocie rozbiórki. Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej, co do wadliwości przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego w sprawie. Wskazał, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy był wystarczający dla podjęcia poczynionych ustaleń. Natomiast organ drugiej instancji nie miał obowiązku uzupełniania materiału dowodowego, ponieważ nie zachodziły ku temu okoliczności, a skarżącą nie zwróciła się o dopuszczenie nowych dowodów. W ocenie Sądu skarżąca, nie przedstawiła żadnego dowodu, który mógłby zmienić ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto obok zeznań świadków, także materiał dowodowy, w postaci zdjęć lotniczych oraz zdjęcia "plenerowego", wskazuje na zasadność ustaleń organów obu instancji. Za bezpodstawny Sąd uznał zarzut, co do braku odniesienia się przez organ drugiej instancji do odwołania skarżącej wskazując, że przeczy temu analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Także powoływane naruszenie zasady opisanej w art. 10 k.p.a., zdaniem Sądu nie mogło skutkować odmienną oceną zaskarżonej decyzji, bowiem skarżąca po złożeniu odwołania faktycznie nie została pozbawiona możliwości składała wniosków dowodowych, czy uzupełnienia stanowiska w sprawie, a w skardze skierowanej do Sądu powołała się jedynie na argumenty zawarte w treści odwołania. Odnosząc się do zarzutu nie przeprowadzenia badanie możliwości wykonania przedmiotowej rozbiórki, Sąd zwrócił uwagę, że zakres i ogólnie dostępna technika nie uzasadniały takich rozważań. Jako nietrafny Sąd uznał zarzut dotyczący wadliwego wskazania adresata decyzji nakazującej rozbiórkę w związku z faktem, że skarżąca już nie mieszka w przedmiotowym budynku, bowiem skarżąca nadal pozostaje współwłaścicielem budynku, a nakaz rozbiórki nie musi być kierowany do ogółu współwłaścicieli, z których tylko jeden jest inwestorem. Zwrócił przy tym uwagę, że skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości jest uprawniona do władania nią i do wykonania nałożonego obowiązku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. N. zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do budowy obiektu budowlanego a jedynie do jego remontu. Ponadto skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj: - art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dalej: "p.p.s.a."), art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 10 § 1 i art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez nienależyte wykonanie ciążącego na sądach administracyjnych obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie, zamiast uwzględnienia skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2014 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki pomimo tego, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz obowiązku udzielania wyczerpujących informacji stronom o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków; - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art 15 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczył o naruszeniu przez organ drugiej instancji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez całkowite zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, co z kolei doprowadziło do oparcia decyzji o błędnie ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny; - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80, 81 oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego, bez wyjaśnienia, czemu odmówiono wiary twierdzeniom skarżącej składanym zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym; - art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej oraz wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia przez organy administracji publicznej zasad prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób, który nie pozawala na dokonanie oceny prawidłowości wnioskowania przeprowadzanego przez sąd; - art. 1 § 1 i p.u.s.a. oraz art 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 151 ppsa w zw. z art 8 kpa, poprzez nienależyte wykonanie ciążącego na sądach administracyjnych obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i oddalenie zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji tego - utrzymanie w mocy ww. decyzji organu II i I instancji i to pomimo tego, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie – T. N. wniosła o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, wnosząc jednocześnie o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie zwrot kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] 2015r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, bowiem wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego ( por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016r. sygn. akt II GSK 938/15, LEX nr 2227735). Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten ma więc tylko charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał w niniejszej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Podobnie nieskuteczny jest zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. fakt bowiem, że strona nie podziela poglądu sądu, nie oznacza, że pisemne motywy rozstrzygnięcia uchybiają wymogom uzasadnienia określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w sposób określony art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego ( por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016r. sygn. akt II GSK 1277/15, LEX nr 2227675 oraz wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016r. sygn.. akt I OSK 382/15, LEX nr 2205755). Wbrew stanowisku skarżącej Sąd pierwszej instancji prawidłowo sporządził uzasadnienie wyroku i zawarł w nim wszystkie niezbędne elementy wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., szczegółowo wyjaśniając motywy, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonego wyroku. Trzeba także wyjaśnić, że prawidłowo również przyjął, iż w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze. Całkowicie chybiony jest zarzut, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80, 81 oraz 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegający na zaakceptowaniu przez sąd rozstrzygnięcia organów opartych na niekompletnym i budzącym wątpliwości materiale dowodowym. Wynika to z tego, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli ustalonego w tej sprawie przez właściwe organy oceny stanu faktycznego. W oparciu o protokoły przesłuchania w charakterze stron, protokół oględzin, dokumentację zdjęciową oraz szkic polowy ustalono ponad wszelka wątpliwość, że doszło do rozbudowy przedmiotowego budynku zarówno o piętro budynku jak i ganek. Nie zmienia tej okoliczności fakt, że wskazane przez skarżącą osoby zaprzeczyły tym ustaleniom. Zarówno Sąd pierwszej instancji jak i wcześniej organy prawidłowo dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów wskazując, że fakt rozbudowy budynku został potwierdzony nie tylko treścią zeznań przesłuchanych w charakterze stron osób, ale również dowodami w postaci zdjęcia z okresu gdy wykonywane były zakwestionowane roboty budowlane, zdjęć lotniczych oraz szkicu polowego, które to dowody z treścią tych zeznań korespondują. Rację ma również Sąd pierwszej instancji wskazując, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby ustalenia organów w tym zakresie. Zwrócić należy uwagę, że sama polemika z treścią zeznań lub kwestionowanie autentyczności dowodów, bez jednoczesnego wskazania konkretnych dowodów potwierdzających zasadność podnoszonych zarzutów, nie może być podstawą do zmiany poczynionych przez organy ustaleń. Organom administracji publicznej przyznano uprawnienie do swobodnej oceny poszczególnych dowodów, a zatem prawo do uznania, które z dowodów stanowią wiarygodne źródło twierdzeń o faktach, a które nie. Zarzut dowolnego działania organu można by postawić dopiero wówczas, gdyby ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Sytuacja taka nie występuje jednak w niniejszej sprawie, gdyż organ uzasadniając w sposób wyczerpujący swoje stanowisko wskazał, którym dowodom przyznał moc dowodową oraz z jakich przyczyn. Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W przedmiotowej sprawie takimi dowodami było przedłożone przez stronę zdjęcie na którym widać budynek skarżącej w trakcie robót budowlanych, zdjęcia lotnicze z 1996r. oraz szkic polowy z 1992r. które to dowody potwierdzają zakres dokonanej rozbudowy. Nie można również uznać za zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 9 k.p.a., bowiem wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, skarżąc została prawidłowo pouczona o skutkach wynikających z niewykonania nałożonych na nią postanowieniem PINB w [...] z dnia [...] 2013r. obowiązków. W uzasadnieniu postanowienia organ wprost przywołał treść art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego wskazując, że konsekwencją niewykonania w terminie obowiązków jest nakaz rozbiórki części obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Treść tego pouczenia jest na tyle prosta, że nie wymagała od skarżącej specjalistycznej wiedzy prawniczej. Nadto z oświadczenia samej skarżącej wynika, że nie wykonała nałożonych obowiązków, nie z powodu niezrozumienia pouczenia lub braku takiego pouczenia, ale z uwagi na wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej. Nie sposób zgodzić się również z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że organ drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności nie prowadząc postępowania wyjaśniającego, bowiem jak wynika z uzasadnienia decyzji tego organu przeprowadził on postępowanie merytoryczne w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla podjętego rozstrzygnięcia. Natomiast okoliczność, że organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, analogicznie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i na jego podstawie wysnuł takie same wnioski nie świadczy jeszcze o tym, że nie rozpoznał ponownie sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ( por. wyrok NSA z dnia 12 października 2016r. sygn. akt II OSK 3326/14 dostępny: CBOIS). Z kolei w odniesieniu do kwestii wiążącej się z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. oraz charakterem tego naruszenia podkreślić należy, że w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w sprawie podziela, że naruszenie przywołanego przepisu poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (zob. np.: wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1614/06; postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1142/11 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca kasacyjnie podniosła, że nie mogła zakwestionować autentyczności zdjęcia oraz wskazać na motywy działania sąsiada przesłuchanego w charakterze strony. Tymczasem już na etapie wniesionego odwołania skarżąca kwestionowała wartość dowodową materiału zgromadzonego przez organ, poddając również w wątpliwość wiarygodność przesłuchanych w charakterze strony osób. Wprawdzie organ odwoławczy przed wydaniem decyzji ostatecznej nie zawiadomił skarżącej o możliwości zapoznania się z aktami i nie umożliwił wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego, jednakże w okolicznościach tej sprawy, to naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Organ odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie nie przeprowadzał bowiem żadnych czynności procesowych mogących mieć wpływ na ocenę dotychczas zebranego materiału dowodowego. Z kolei skarżąca nie wykazała istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku sądu pierwszej instancji powinno sprowadzać się do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1211/13, LEX nr 1572635), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Tymczasem zarzut skargi kasacyjnej błędnie powołuje ogólną podstawę skargi kasacyjnej, błędnie wskazując również jednostkę redakcyjną powołanego przepisu, która dotyczy naruszenia przepisów postępowania ( art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego opisuje jako błędne jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca przeprowadziła remont domu, a nie jak ustaliły organy jego rozbudowę. Wskazać zatem należy, że zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego został powiązany z błędnym ustaleniem okoliczności faktycznych w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. ( por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017r. sygn. akt II OSK 1037/15, LEX nr 2226863). Niezależnie od powyższego nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza wykonanie w budynku jedynie remontu. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na sprzeczność treści składanych przez skarżącą oświadczeń w tym zakresie. W dniu kontroli przeprowadzonej przez organ oświadczyła, że w ramach remontu wykonała jedynie zmianę pokrycia dachowego, nie zmieniając przy tym konstrukcji dachu. Natomiast w ramach adaptacji strychu wykonała jedynie roboty tynkarskie. Z kolei z chwilą, gdy do akt zostało dołączone zdjęcie na którym widać, że nadbudowana część budynku wykonana została przy użyciu innych materiałów budowlanych, niż jego parter. Skarżąca stwierdziła, że wymieniła część cegieł, które uległy zniszczeniu w trakcie prac związanych z wymianą pokrycia dachu. Jeżeli przyjąć, że nie wymieniała konstrukcji dachu, to nie mogła również doprowadzić do uszkodzenia ścian nośnych w ten sposób, że niezbędna stała się wymiana wszystkich cegieł z których została wykonana ściana nośna na wysokości piętra budynku. Zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął w oparciu o zgromadzony materiał dowody, że w sprawie doszło do rozbudowy budynku polegającej na nadbudowie o piętro oraz dobudowaniu ganku. Mając na uwadze, że skarżąca roboty te wykonała w warunkach samowoli budowlanej, co nie jest kwestionowane, organ nadzoru budowlanego zasadnie nałożył na nią jako inwestora obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację wykonanych robót. Konsekwencją niewykonania nałożonego obowiązku było zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, orzeczenie nakazu rozbiórki części budynku wybudowanego bez pozwolenia na budowę w oparciu o art. 48 ust.1 Prawa budowlanego. Z przedstawionych powyżej względów, wobec braku wskazania takich podstaw skargi kasacyjnej, które pozwalałyby na jej uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło