II OSK 83/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-05-28
Skład orzekający: sędzia NSA Jerzy Siegień, sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia NSA Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na montażu dodatkowych anten sektorowych na istniejącej wieży stacji bazowej telefonii komórkowej, zwiększające jej parametry użytkowe i techniczne, stanowią rozbudowę obiektu budowlanego wymagającą pozwolenia na budowę, czy też instalację urządzenia podlegającą zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że montaż dodatkowych anten sektorowych na istniejącej wieży stacji bazowej telefonii komórkowej, który prowadzi do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu, w tym zwiększenia mocy lub emisji pola elektromagnetycznego, stanowi rozbudowę obiektu budowlanego. W związku z tym do wykonania takich robót wymagane jest pozwolenie na budowę, a postępowanie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych jest zasadne. Sąd uchylił wyrok WSA, który uznał te roboty za instalację urządzenia nie wymagającą pozwolenia.Stan faktyczny
Spółka O. Sp. z o.o. prowadziła roboty budowlane polegające na rozbudowie stacji bazowej telefonii komórkowej poprzez montaż dodatkowych anten i konstrukcji wsporczych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty, a Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia organów, uznając roboty za instalację urządzenia nie wymagającą pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Stowarzyszenia P., które kwestionowało wyrok WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddalił skargę O. Sp. z o.o. Zasądził od O. Sp. z o.o. na rzecz P. kwotę 477 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia O. z siedzibą w R. do udziału w postępowaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 maja 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 501/24 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 107/2024 z dnia 31 stycznia 2024 r. znak WOB.7722.219.2023.JKUT w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz P. z siedzibą w K. kwotę 477 (czterysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku O. z siedzibą w R. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 501/24 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 107/2024 z dnia 31 stycznia 2024 r. znak WOB.7722.219.2023.JKUT w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych postanawia: odmówić dopuszczenia O. z siedzibą w R. do udziału w postępowaniu.
1. Wyrokiem z 17 lipca 2024 r., II SA/Kr 501/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Krakowie w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z/s w Warszawie (Spółka) na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (MWINB) nr 107/2024 z 31 stycznia 2024 r. znak WOB.7722.219.2023.JKUT, w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, w pkt I. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; w pkt II. zasądził zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, postanowieniem nr 216/2023 z 5 lipca 2023 r. znak PINB. 7355.2.2023.2, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wadowicach (PINB) wstrzymał Spółce, jako właścicielowi obiektu, prowadzenie robót budowlanych związanych z samowolną rozbudową istniejącej stacji bazowej telefonii komórkowej [...] zlokalizowanej na działce nr [...] w [...].
2.2. Wyrokując w sprawie II SA/Kr 501/24 kolejno wskazano, że po rozpatrzeniu złożonego przez Spółkę zażalenia, powołanym na wstępie postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie PINB. MWINB podzielił stwierdzenia organu powiatowego, że w ramach spornych robót dokonano montażu dodatkowych konstrukcji wsporczych wraz z zespołem anten oraz urządzeniami sterującymi u podnóża wieży stacji telekomunikacyjnej, co należy zakwalifikować jako rozbudowę obiektu budowlanego. Dodatkowe elementy zwiększyły ciężar obiektu, a montaż anten na wieży stacji bazowej telefonii komórkowej mógł spowodować wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. Zmiana paramentów doprowadziła do zwiększenia emisji pola elektromagnetycznego, co również potwierdza zasadność objęcia inwestycji wymogiem pozwolenia na budowę. Skoro roboty zostały zakończone, to organ I instancji słusznie uczynił adresatem obowiązku właściciela obiektu.
3.1. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na powyższe postanowienie MWINB Spółka podniosła zarzuty naruszenia:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023, poz. 775 ze zm., K.p.a.) poprzez zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, podczas gdy nie wykazano zaistnienia przesłanek takiego rozstrzygnięcia, a Spółka nie prowadziła i nie prowadzi żadnych robót budowlanych dotyczących należącej do niej wieży tym bardziej, że postanowienie organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego i materialnego;
2) art. 7, 8, 77 w zw. z art. 124 § 2 w zw. z art. 11 K.p.a. z uwagi na brak wyjaśnienia przez organ I instancji, co i dlaczego w przedmiotowym postępowaniu stanowi obiekt budowlany, co organy obydwu instancji rozumieją pod pojęciem stacji bazowej telefonii komórkowej w świetle przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2023, poz. 682 ze zm., uPb) i co się na nią składa, ile odrębnych instalacji radiokomunikacyjnych znajduje się na istniejącej wieży, w jaki sposób instalacja anten i innych urządzeń wpływa na zmianę charakterystycznych parametrów np. wolno stojącej wieży antenowej, a także czy wystarczające jest stwierdzenie jakiejkolwiek zmiany w obiekcie budowlanym, aby stwierdzić, że doszło do jego rozbudowy;
3) art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez organy obydwu instancji i dowolne ustalenie, iż instalacja urządzeń przez T. Sp. z o.o., (Spółka T.), na istniejącym obiekcie budowlanym wymagała uzyskania pozwolenia na budowę,
4) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 oraz 8 K.p.a. poprzez niedziałanie przez organ I instancji w granicach prawa i w formach wskazanych przez prawo, tj. uznanie, że zrealizowane przez podmioty będące właścicielami instalacji radiokomunikacyjnych czynności lub roboty budowlane wymagały dla swej realizacji uzyskania pozwolenia na budowę, co spowodowało prowadzenie niniejszego postępowania w taki sposób, iż nie pogłębiało to zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;
5) art. 52 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 1 uPb poprzez skierowanie postanowienia o wstrzymaniu robót do skarżącej w sytuacji, gdy nie wykonywała ona żadnych prac, ani robót budowlanych w obrębie należącej do niej wieży, a wszelkie czynności były wykonywane przez właściciela instalacji radiokomunikacyjnych, tj. Spółkę T. jako podmiot wyłącznie uprawniony w tym zakresie w odniesieniu do swojej instalacji;
6) art. 48 ust. 1 pkt 1 uPb poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy przeprowadzone roboty nie doprowadziły do samowolnej rozbudowy obiektu budowlanego w postaci wieży wolnostojącej, co wymagałoby uzyskania pozwolenia na budowę, a także z ostrożności – nieprawidłowe zastosowanie dyspozycji art. 48 ust. 1 pkt 1 uPb do działalności polegającej na zmianie mocy doprowadzanej do anten czyli nie mającej charakteru robót budowlanych, a tym samym bardziej rozbudowy;
7) art. 3 pkt 6 w zw. z art. 28 uPb poprzez zastosowanie w sytuacji, gdy inwestycja zrealizowana przez Spółkę T. nie stanowiła rozbudowy obiektu budowlanego, a roboty budowlane, których dotyczy postępowanie nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, albowiem na podstawie art. 29 ust. 4 pkt 3a uPb objęte były zwolnieniem od obowiązku uzyskania tej decyzji;
8) art. 29 ust. 4 pkt 3a uPb poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że instalowanie urządzeń, o których mowa w tym przepisie, dotyczy wyłącznie urządzeń budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 9 uPb, a w konsekwencji niezastosowanie go w sytuacji, gdy roboty budowlane wykonane przez Spółkę T. polegały na instalowaniu urządzeń, w tym instalacji radiokomunikacyjnej wraz z osprzętem i urządzeniem zasilającym, na istniejącym obiekcie budowlanym, które nie wymagają do swej realizacji uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
3.2. Skarżąca wniosła o uchylenie zapadłych w sprawie postanowień i zasądzenie kosztów postępowania.
3.3. Dalej w wyroku II SA/Kr 501/24 przywołano, że w odpowiedzi na skargę organ wojewódzki wniósł o jej oddalenie.
4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie skargę uwzględnił.
4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że wykonane w niniejszej sprawie roboty budowlane zakwalifikowane przez organy jako "rozbudowa stacji bazowej" stanowią modernizację dotychczasowego urządzenia, objętego hipotezą normy art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a uPb. Zdaniem tegoż sądu, w świetle aktualnego brzmienia art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i ust. 4 pkt 3 lit. a uPb, roboty budowlane polegające na wymianie lub umieszczaniu na istniejących masztach nowych anten, zmiana konfiguracji anten, czy też zmiany w obrębie konstrukcji wsporczej powinny być kwalifikowane jako roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń, nie zaś jak w dotychczasowym orzecznictwie, jako przebudowa albo rozbudowa obiektu budowlanego.
Konstatując, sąd wojewódzki stanął na stanowisku, że stacja bazowa nie jest budowlą, ale urządzeniem. "Urządzenie" jest pojęciem autonomicznym sformułowanym w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i ust. 4 pkt 3 lit. a uPb, podobnie jak "instalowanie". Sąd ten wskazał, że instalowanie przynależy niewątpliwie do "robót budowlanych", ale nie jest "budową" w rozumieniu art. 3 pkt 6 uPb. Zatem instalowanie urządzenia "stacja bazowa" na obiekcie budowlanym (budowli) jaką jest wieża telekomunikacyjna, nie jest w żadnym razie rozbudową tej wieży, a tylko instalowaniem urządzenia. Sąd pierwszej instancji na tej podstawie doszedł do wniosku, że do przeprowadzenia tego rodzaju robót nie potrzeba pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenie – i to wtedy, gdy urządzenie ma wysokość powyżej 3 m. Co istotne, w tym przypadku, jak wynika z akt sprawy, instalowane urządzenia mają poniżej 3 m wysokości, zatem zachodził przypadek nie podlegania ani konieczności uzyskania pozwolenia na budowę, ani konieczności zgłoszenia. Z tego względu procedura z art. 48 uPb dotycząca samowoli budowlanej nie ma zastosowania. Wobec powyższego, WSA w Krakowie doszedł do przekonania, że organy dokonały wadliwej wykładni przepisu art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a uPb.
5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło (uprzednio dopuszczone do udziału w charakterze uczestnika) Stowarzyszenie [...] (Stowarzyszenie) – reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa:
1) art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1, art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935, Ppsa - w skardze kasacyjnej przywołano nieaktualny publikator ustawy – uwaga Sądu) poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwagi na brak wyszczególnienia wszystkich wykonanych robót budowlanych ze wskazaniem czy stanowią one samodzielne urządzenie, czy też obiekt budowlany w rozumieniu uPb,
2) art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i ust. 4 pkt 3 lit. a uPb w zw. z art. 174 pkt 1 Ppsa poprzez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przedmiotem sprawy była instalacja, a nie rozbudowa telekomunikacyjnego obiektu budowlanego, co w istocie prowadzi do przyjęcie, że można skutecznie stosować proceder obejścia przepisów prawa dzieląc jedno zamierzenie budowlane na kilka części,
3) art. 33 ust. 1 uPb w zw. z art. 174 pkt 1 Ppsa poprzez przyjęcie, że można dokonać obejścia przepisów prawa dzieląc obiekt budowlany na części, chociaż stanowi on całość techniczno-użytkową,
4) art. 3 pkt 9 uPb w zw. z art. 174 pkt 1 Ppsa poprzez przyjęcie, że urządzenia i inne elementy nie stanowią części obiektu budowlanego i tym samym mogą samodzielnie funkcjonować, ponieważ w stosunku do nich nie ustala się obszaru oddziaływania obiektu,
5) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb w zw. z art 174 pkt 1 Ppsa poprzez przejęcie, że w niniejszej sprawie nie wyznacza się obszaru odziaływania obiektu i tym samym istnieje legalny proceder obejścia przepisów prawa.
5.2. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
5.3. Wobec powyższego Stowarzyszenie wnosi o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji,
2) zasądzenie na rzecz skarżącego Stowarzyszenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zastępstwa procesowego,
3) rozpoznanie "skargi" na posiedzeniu niejawnym.
5.4. W skardze kasacyjnej podkreśla się, że w ukształtowanej linii orzeczniczej wskazuje się, że montaż, wymiana anten i innych urządzeń dopuszczalna jest na zgłoszenie lub bez, o ile nie zmienia parametrów technicznych obiektu, ponieważ tylko tak właściciele sąsiednich nieruchomości mają zapewniona ochronę, a projekt budowalny spełnia wymogi uPb.
5.5. W piśmie procesowym z 27 maja 2025 r. Stowarzyszenie podtrzymuje skargę kasacyjną i przywołuje różne judykaty, mające wspierać argumentację w niej zawartą, gdy idzie o kwalifikację spornych robót budowlanych.
5.6. Postanowieniem z 28 maja 2025 r. oddalono wniosek Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ale nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
6.2. Bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Otóż zarzut naruszenia cyt. przepisu może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie, albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., II OSK 44/22, LEX nr 3823025). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Ppsa nie można kwestionować ocen prawnych meriti zawartych w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., II OSK 2315/21, LEX nr 3500236). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 Ppsa, na jego podstawie można ustalić, czym kierował się WSA w Krakowie uwzględniając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r., II OSK 2905/20, LEX nr 3766380).
6.3. Podobnie, nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 3 § 1 Ppsa. Przepis ten wskazuje na zakres kognicji sądów administracyjnych, tj. sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej, a także stosowane przez te sądy środki, tj. poprzez odesłanie w tej kwestii do ustawy. Stąd też naruszenie tego przepisu może mieć miejsce tylko w sytuacji, w której sąd administracyjny rozpozna sprawę inną niż sądowoadministracyjną, oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane Ppsa. Powołując się na zarzut naruszenia art. 3 § 1 Ppsa nie można natomiast zwalczać skutecznie w skardze kasacyjnej ocen sformułowanych przez sąd pierwszej instancji co do legalności zaskarżonego aktu administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r., II OSK 405/22, LEX nr 3555498 oraz wyrok NSA z 10 maja 2023 r. II OSK 1373/22, LEX nr 3572892).
6.4. Zasadne okazały się natomiast niektóre zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Przede wszystkim w skardze kasacyjnej zasadnie zwrócono uwagę na naruszenie art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a i ust. 4 pkt 3 lit. a uPb. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem w całości pogląd wyrażony m. in. w wyroku NSA z 21 maja 2024 r. II OSK 539/23 (LEX nr 3757591) i powołanym tam orzecznictwie, w którym stwierdzono, że przepis art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a uPb (ewentualnie art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a uPb) może mieć zastosowanie do modernizacji istniejących już konstrukcji urządzeń radiokomunikacyjnych, jeżeli np. ma dojść (w oparciu o zgłoszenie) do wykonania robót budowlanych polegających na demontażu części anten zainstalowanych na wieży antenowej i montażu anten nowych o podobnych mocach, w ramach prac konserwacyjnych, naprawczych bądź innowacyjnych, czy też w przypadku instalowania pojedynczych urządzeń na obiektach budowlanych, a nie budowy (rozbudowy, przebudowy) takiego zamierzenia budowlanego, jakim jest stacja bazowa telefonii komórkowej. W tej sprawie istotne jest jednak to, że zrealizowane prace obiektywnie dotyczyły stacji bazowej telefonii komórkowej już istniejącej i objętej pozwoleniem na użytkowanie, a doposażenie stacji o nowe anteny sektorowe zmieniło jej parametry użytkowe i techniczne. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wykonane prace polegające na zamontowaniu dodatkowych anten sektorowych na istniejącej już budowli w postaci wieży z urządzeniami telekomunikacyjnymi niewątpliwie spowoduje zmianę paramentów mocy oraz pracy anten dotychczas zamontowanych, kilkukrotnie zwiększy się moc użytych urządzeń, co wynika z przedstawionego w aktach administracyjnych w formie tabeli zestawienia stanu przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie i stanu na dzień kontroli – a zatem wykonaną inwestycję należy zakwalifikować jako rozbudowę obiektu budowlanego.
6.5. Z uwagi na powyższe zasadny jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 3 pkt 9 uPb. Urządzenie, o jakim mowa w w/w przywołanym art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. a uPb, to urządzenie budowlane zdefiniowane przez art. 3 pkt 9 uPb, który stanowi, że są to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Zgodnie z tym przepisem, urządzenie budowlane to urządzenie łącznie posiadające następujące cechy: a) jest to urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym; b) urządzenie to zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (por. wyrok NSA z 7 lutego 2023 r. II OSK 2786/21, LEX nr 3516778).
Maszt z zainstalowaną na nim stacją bazową telefonii komórkowej jest obiektem budowlanym, stanowiącym całość techniczno-użytkową. Nie jest to jednak typowy obiekt budowlany, który należy oceniać tak, jak np. budynek, gdyż istota jej działania polega głównie na wytwarzaniu i emitowaniu fal elektromagnetycznych. Rodzaj, moc i usytuowanie anten ma wpływ na działanie stacji bazowej, a w konsekwencji na parametry użytkowe i techniczne obiektu budowlanego, w skład którego wchodzi tego rodzaju urządzenie. Wykonane przez Spółkę T. (jak wywodziła skarżąca) roboty budowlane obejmowały zainstalowanie na istniejącej wieży ze stacją bazową telefonii komórkowej dodatkowych sześciu anten sektorowych oraz montażu dodatkowych stelaży i konstrukcji wsporczych. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zakres wykonanych robót spowodował zmianę parametrów użytkowych lub technicznych istniejącej stacji bazowej, m. in. poprzez zwiększenie emisji pola elektromagnetycznego lub chociażby przez zwiększenie obciążenia samego masztu (wieży). Skoro zaś w sytuacji, w której posadowienie (budowa) samej stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z zainstalowaniem na wieży anten wymaga pozwolenia na budowę, to dodatkowe zainstalowanie kolejnych anten sektorowych sieci komórkowej, wraz z osprzętem, stanowi w takiej sytuacji rozbudowę pierwotnej budowli (por. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r. II OSK 1276/18, LEX nr 3315136). Zwiększenie lub ogólna zmiana sumaryczna mocy pojedynczych anten są traktowane jako rozbudowa stacji bazowej. Roboty budowlane prowadzące do zwiększenia lub ogólnej zmiany sumarycznej pola elektromagnetycznego, nieobjęte zwolnieniami wskazanymi w art. 29-30 uPb, wymagają zatem - wbrew stanowisku sądu wojewódzkiego - uzyskania pozwolenia na budowę. Zakwalifikowanie takich robót jako rozbudowy obiektu budowlanego znajduje potwierdzenie w utrwalonym już orzecznictwie (por. wyroki NSA: z 26 czerwca 2020 r. II OSK 1101/18, z 20 lutego 2019 r., II OSK 789/17; z 12 października 2016 r., II OSK 3341/14; z 22 lutego 2017 r., II OSK 1494/15; z 21 stycznia 2016 r., II OSK 1224/14 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).
6.6. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia w niniejszej sprawie art. 33 ust. 1 uPb. Przepis ten dotyczy bowiem etapowania procesu budowlanego w przypadku zamierzenia budowlanego obejmującego budowę więcej niż jednego obiektu, tymczasem w niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, mamy do czynienia z rozbudową obiektu budowalnego. Rozbudowa stacji bazowej telefonii komórkowej to nie etapowość, a zatem ani sąd pierwszej instancji, ani orzekające w sprawie organy nadzoru nie mogły naruszyć tego przepisu, gdyż nie miał on zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
6.7. W skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono również naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb. Niewątpliwie stacja bazowa telefonii komórkowej powoduje emisję fal elektromagnetycznych, które z reguły rozprzestrzeniają się poza obszarem, do którego inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co może potencjalnie wprowadzać na terenie wyznaczonym w otoczeniu tego obiektu ograniczenia (art. 3 pkt 20 uPb). Budowa (przebudowa lub rozbudowa) stacji bazowej telefonii komórkowej bez pozwolenia (w tym ewentualnie na podstawie zgłoszenia), a więc bez udziału stron, o których mowa w art. 28 ust. 2 uPb, nie daje gwarancji prawidłowego wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu (art. 3 pkt 20 uPb) oraz poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich posiadających nieruchomości w tym obszarze (art. 5 ust. 1 pkt 9 uPb), na co trafnie usiłuje zwrócić uwagę Stowarzyszenie w złożonej skardze kasacyjnej.
7.1. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
7.2. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa.
UZASADNIENIE
Pismem z 27 maja 2025 r. [...] (dalej powoływane jako: Stowarzyszenie) wniosło o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej P. z s. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Krakowie z 17 lipca 2024 r., II SA/Kr 501/24, w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 31 stycznia 2024 r., znak: WOB.7722.219.2023.JKUT, w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Do wniosku dołączono wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego oraz Status Stowarzyszenia.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że jego złożenie "jest konieczne, chociaż ugruntowane orzecznictwo NSA podkreśla jednoznacznie, iż
zmian parametrów technicznych oraz użytkowanych telekomunikacyjnego obiektu budowlanego stanowi jego rozbudowę". Dalej przywołano tezy pięciu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego konkludując, że Stowarzyszenie w całości podziela poglądy NSA tam przywołane i przyjmuje, jako własne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Stosownie do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2015 r., II OPS 4/05 "udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowanie własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska odnośnie rozpoznawanej sprawy, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Taki też jest cel udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na podstawie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W myśl zaś art. 9 Ppsa, organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęcie zakresem statutowej działalności sprawy, w której organizacja społeczna zamierza wziąć udział, nie jest jedyną przesłanką dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym na mocy art. 33 § 2 w zw. z art. 9 Ppsa ma charakter fakultatywny i jest zależny od uznania sądu. W szczególności, wniosek danej organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu może być przez sąd uwzględniony, jeżeli przemawia za tym interes społeczny (por. np. postanowienie NSA z 19 sierpnia 2004 r., OZ 340/04, ONSAiwsa 2004/3/52). Ten interes społeczny może polegać przede wszystkim na tym, że w realiach danej sprawy udział organizacji społecznej służy społecznej kontroli postępowania przed sądem administracyjnym (por. postanowienie składu 7 sędziów NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiwsa 2010/2/23). W tym kontekście istotne jest w szczególności to, czy dana sprawa ma charakter precedensowy, dotyczy większej grupy obywateli lub budzi duże zainteresowanie społeczne lub medialne. Ponadto, oceniając zasadność wniosku o dopuszczenie danej organizacji do udziału w postępowaniu należy mieć na uwadze również zasadę szybkości postępowania (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 863/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z analizy wniosku nie wynika, aby wnioskujące Stowarzyszenie skonkretyzowało interes społeczny, który uzasadniałby jego udział w przedmiotowym postępowaniu. Stowarzyszenie wnioskujące nie powołało się przy tym na żaden z celów swojego działania, określonych Statutem, co zasadniczo wyklucza uwzględnienie wniosku. W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym, Stowarzyszenie nie skonkretyzowało ponadto "interesu społecznego", który miałby się przekładać na to konkretne postępowanie sądowoadministracyjne, a który przemawiać miałby za uwzględnieniem wniosku. Należy także mieć na względzie, że stroną skarżącą kasacyjnie jest inna organizacja społeczna, co wystarczająco zabezpiecza element społecznej kontroli nad wymiarem sprawiedliwości w realiach tej sprawy.
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło