II OZ 997/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Stowarzyszenia [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1215/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2024 r. nr 251/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 marca 2024 r. nr 251/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego: 1. odrzucił skargę, 2. zwrócił [...] Stowarzyszeniu [...] w K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 500 (pięćset) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. [...] Stowarzyszenie [...] w K. wniosło skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 marca 2024 r. umarzającą postępowania odwoławczego od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Otwocku, udzielającej pozwolenia na użytkowanie stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z wewnętrzną linią zasilającą na terenie działki nr ew. [...], obr. [...] w J. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 16 maja 2024 r. strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego notarialnie za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa upoważaniającego D. P. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądem administracyjnym, udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia oraz o nadesłanie aktualnej listy wszystkich członków Stowarzyszenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Wiceprezes Zarządu Stowarzyszenia D. P. wyjaśnił, że skarga została podpisana przez niego, a w aktach organu I instancji znajduje się regulamin Stowarzyszenia i wydruk z ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez Starostwo Powiatowe we Wrocławiu. Z § 8 lit. a i § 12 lit. a tego regulaminu wynika umocowanie Wiceprezesa do reprezentowania Stowarzyszenia na zewnątrz i podejmowania czynności w jego imieniu. D. P. jest Wiceprezesem Zarządu Stowarzyszenia, co potwierdza załączony do wniosku wydruk z ewidencji stowarzyszeń. Tym samym mógł on samodzielnie "podpisać wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu". Stowarzyszenie wskazało również, że w podobnych sprawach inne sądy administracyjne nie wzywały go do przedstawiania żadnych pełnomocnictw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3). Do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1). Przepis art. 29 P.p.s.a. nakłada obowiązek wykazania umocowania do działania w imieniu strony przy pierwszej czynności w sprawie. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji osoby prawnej jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., którego nieuzupełnienie pomimo wezwania przez Sąd, powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z art. 41a ust. 1 – 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. 2020, poz. 2261 ze zm. – zwanej dalej Prawem o stowarzyszeniach), stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd. Podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności (ust. 2). Czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są w szczególności nabycie oraz zbycie nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego, ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, zawarcie umowy kredytu albo pożyczki, przejęcie długu, uznanie długu, zwolnienie z długu, przystąpienie do długu, zawarcie umowy poręczenia lub zawarcie innej podobnej umowy, zaciągnięcie innych zobowiązań przekraczających wartość 10.000 zł (ust. 3). Użyte w ustawie sformułowanie "w szczególności" oznacza, że powyższy katalog nie jest zamknięty. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w świetle powyższego przepisu, stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednakże legitymację procesową, za zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego Stowarzyszenia. Przedstawiciel lub zarząd wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia członkowie stowarzyszenia upoważniają go do tego w należytej formie prawnej. Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Nie sposób bowiem przyjąć, jak chciałby tego skarżący, iż źródłem takiego upoważnienia możne być jedynie regulamin, jako dokument statuujący tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. wyroki NSA z 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2525/12, 14 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2966/12, 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1650/18 oraz postanowienia NSA z 9 września 2020 r. sygn. akt II OZ 567/20 i 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1378/21. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wniesienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na decyzję organu stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Zatem wola wszystkich członków Stowarzyszenia w zakresie wniesienia w imieniu Stowarzyszenia skargi winna być wyrażona co do konkretnej sprawy, bowiem jako dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre zaś sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. Zdaniem Sądu, nie sposób zatem pomijać treści art. 40 ust. 1b Prawa o stowarzyszeniach, który stanowi, że każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1650/18 oraz postanowienia NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt III OZ 639/22). W związku z powyższym, ponieważ w niniejszej sprawie niezbędnym było przedłożenie uprzedniej zgody wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania czynności wniesienia skargi przez D. P. oraz wykazania listy wszystkich aktualnych członków Stowarzyszenia, to brak przedłożenia tych dokumentów stanowił brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a. Nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie prowadzi natomiast do odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów uiszczonego od skargi wpisu orzeczono zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy. W zażaleniu Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 33 § 2 P.p.s.a. oraz art. 33 § 2 w związku z art. 41a ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach poprzez przyjęcie, że przepisy regulaminu Stowarzyszenia oraz przepisy Prawa o stowarzyszeniach wskazują, że Organizacja nie może być reprezentowana przez Wiceprezesa Zarządu we wszystkich postępowaniach z racji, że powinna ona za każdym razem podjąć uchwałę, bo złożenie wniosku o dopuszczenie to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu. Wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny treści nadesłanego regulaminu Stowarzyszenia. Z jego treści wynika, że do zadań Zarządu należy m.in. reprezentowanie Stowarzyszenia na zewnątrz i podejmowanie czynności w jego imieniu. Reprezentować Zarząd i podejmować czynności w jego imieniu może samodzielnie jednoosobowo Prezes lub Wiceprezes, albo wspólnie dwuosobowo Prezes i Wiceprezes, bądź samodzielnie jednoosobowo inny członek Zarządu upoważniony do tego przez Prezesa i Wiceprezesa, albo wszyscy członkowie Zarządu wspólnie, bądź Prezes lub Wiceprezes wspólnie z przynajmniej jednym innym członkiem Zarządu (§ 12 lit. a)). W regulaminie ustalono nadto (§ 6 lit. l), że celem działalności Stowarzyszenia jest reprezentowanie członków Stowarzyszenia i obywateli Polski przed organami władzy administracji rządowej i samorządowej, sądami i prokuratorami oraz innymi organami władzy publicznej. Jest to zatem szczegółowy zakres umocowania wykraczający poza prawo reprezentacji wynikające z ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Prawo do reprezentowania stowarzyszenia zwykłego wynikające z Prawa o stowarzyszeniach i regulaminu należy rozumieć wąsko i wymaga ono doprecyzowania dla podejmowania konkretnych czynności. Brak jest jednak przeszkód, żeby tego rodzaju doprecyzowanie nastąpiło w regulaminie stowarzyszenia, w formie ogólnego lub szczegółowego pełnomocnictwa. Regulamin przyjmowany jest bowiem w formie uchwały wszystkich członków stowarzyszenia i jest dopuszczalne, żeby już na tym etapie członkowie stowarzyszenia udzielili przedstawicielowi stowarzyszenia, zarządowi, pełnomocnictwa do podejmowania określonych czynności w ich imieniu (zob. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 107/17; postanowienie NSA z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OZ 390/24; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt II OZ 650/24). Z tego rodzaju upoważnieniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem przepisy § 12 lit. a i § 6 lit. l należy odczytywać łącznie. Powyższe zaś oznacza, że Zarząd Stowarzyszenia, przy uwzględnieniu reprezentacji wynikającej z regulaminu, był uprawniony do złożenia, w imieniu Stowarzyszenia, skargi do sądu administracyjnego na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Brak było podstaw do żądania przedłożenia pełnomocnictwa (udzielonego w uchwale podjętej przez wszystkich członków Stowarzyszenia) zawierającego umocowanie przedstawiciela Stowarzyszenia do reprezentowania przed sądami administracyjnymi w sprawie niniejszej, a w konsekwencji jego nieprzedłożenia do odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.