III OSK 1474/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1293/18 w sprawie ze skargi K. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1293/18, oddalił skargę K. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. P. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135g ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 z późn. zm.), poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie orzeczenia naruszającego przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. opartego o postępowanie niewyjaśniające wszystkich okoliczności sprawy, w którym m.in. nie dokonano właściwej oceny nagrania z kamery umieszczonej przed [...] Szpitalem Specjalistycznym im. [...] w [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję i nie przekazano sprawy do ponownego rozpoznania przed organem pierwszej instancji pomimo istnienia szeregu istotnych naruszeń przepisów postępowania, co przesądzało o wadliwości tego orzeczenia i konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w postaci art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu przyjęcia, że odmowa składania zeznań przez P. G. jest okolicznością potwierdzającą winę K. P., podczas gdy świadek skorzystał jedynie z przysługującego mu uprawnienia procesowego do odmowy składania zeznań z uwagi na toczące się w jego sprawie postępowanie; 3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w postaci art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na oparciu rozstrzygnięcia na arbitralnie przyjętych przez Sąd założeniach, które nie mają żadnego odzwierciedlenia w zgromadzonym w toku postępowania materiałem dowodowym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została przez organ złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta jedynie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które nie zasługiwały na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 135g ust. 1 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Przepis statuuje zasadę obiektywizmu, zgodnie z którą organ prowadząc czynności dowodowe, jak i orzekając jest zobowiązany wziąć pod uwagę okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obowiązek ten dotyczy tylko takich okoliczności, które faktycznie posiadają istotne znaczenie dla sprawy. W ramach naruszenia powyższego przepisu autor skargi kasacyjnej w istocie zarzuca niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i wskazuje na przeprowadzone dowody, które zostały niewłaściwie ocenione. W szczególności kwestionuje on dokonaną analizę nagrania z kamery umieszczonej przed [...] Szpitalem Specjalistycznym im. [...] w [...] oraz zeznania P. S. w zakresie twierdzeń, że nie był kopany przez policjanta, a zatem nie czuje się przez nich pokrzywdzony. Zarzuca również błędną ocenę jego wyjaśnień w zakresie przebiegu zdarzenia z [...] grudnia 2017 r. oraz powodów, przez które nie odnotował w notatniku miejsca oraz czasu rozpoczęcia i zakończenia poszczególnych czynności związanych z przeprowadzoną interwencją. W szczególności faktu użycia wobec P. S. środków przymusu bezpośredniego w postaci pałki służbowej oraz chwytów obezwładniających. Tak sformułowany zarzut nie koresponduje z treścią powołanego w jego ramach przepisu, bowiem odnosi się do etapu prowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów. Uznając jednak, że zarzut ten należy odczytać w ten sposób, iż okoliczności podniesione w skardze kasacyjnej nie zostały uwzględnione na korzyść skarżącego kasacyjnie należy wskazać, że odmienna od prezentowanej przez niego ocena materiału dowodowego przez organ dyscyplinarny nie stanowi o naruszeniu powyższego przepisu. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił bowiem dlaczego analiza dokonana przez organ wymienionych w skardze kasacyjnej dowodów była prawidłowa i dlaczego dowody te nie przemawiały na korzyść skarżącego. Sąd odniósł się przy tym do dowodów z nagrań z kamery umieszczonej przed [...] Szpitalem Specjalistycznym im. [...] w [...], zeznań P. S. oraz wyjaśnień skarżącego w zakresie przebiegu zdarzenia z [...] grudnia 2017 r. Sąd pierwszej instancji zasadnie przy tym podkreślił, że subiektywne odczucia zatrzymanego nie mogły przesądzać o ocenie zarejestrowanego zdarzenia. W sprawie doszło do nieuprawnionego użycia środków przymusu bezpośredniego, a w konsekwencji naruszeniem integralności cielesnej zatrzymanego. O ile nawet wykonywane przez P. G. ruchy stanowiłyby wyłącznie symulację kopnięć (skarżący podkreśla ze moment zetknięcia stopy i nóg nie jest widoczny), takie zachowania policjanta nie może być aprobowane, podobnie jak bierne asystowanie przy tego typu zachowaniu po stronie skarżącego kasacyjnie. Zdaniem NSA, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie wskazał, że tego rodzaju postawa policjanta nie może być tolerowana, gdyż uchybia Zasadom Etyki Funkcjonariuszy Policji, określonym w Zarządzeniu Komendanta Głównego Policji w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" z dnia 31 grudnia 2003 r., m. in. w § 4 i § 9. Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl ust. 2 art. 1 ustawy, należy w szczególności ochrona mienia oraz życia i zdrowia ludzi, a także zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie sprawców czynów zabronionych. Realizacja tak ważnych zadań niewątpliwie wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz zdolne fizycznie i psychicznie do służby w formacjach mundurowych. Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę. Składa on bowiem ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć więc świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z przywilejami ale i z pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym (por. Wyrok NSA z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 2433/21 – cbois.nsa.gov.pl). Podobnie niezasadny jest zarzut nie uwzględnienia wyjaśnień skarżącego, jakoby nie był on świadomy obowiązku odnotowania w sporządzanych sprawozdaniach każdego przypadku użycie środków przymusu bezpośredniego. Tym bardziej, że jak słusznie wskazał to Sąd pierwszej instancji wymierzona sankcja dyscyplinarna – jej ostrość - nie pozostawała w bezpośrednim związku z samym nie odnotowaniem zdarzenia - uchybieniem formalnym, lecz jest głównie następstwem pasywnej postawy skarżącego w trakcie zdarzenia przed Szpitalem, a także później braku zgłoszenia niewłaściwego zachowania oraz unikania złożenia wiarygodnych wyjaśnień. Powyższe prowadzi do wniosku, że zarówno organ jaki i Sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie nie naruszyły zasady obiektywizmu, zaś ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego była swobodna lecz nie dowolna. Zauważenia także wymaga, że autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje, że w sprawie zostały pominięte jakieś dowody i wynikające z nich okoliczności, lecz jedynie ocenę dowodów, co jednak nie może być skuteczne w ramach zarzutu naruszenia art. 135g ust. 1 ustawy o Policji. Chybione są również zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przede wszystkim należy wskazać należy, że przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy. Oznacza to, że do jego naruszenia mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego, czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie. Jeżeli podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., skarżący w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez sąd pierwszej instancji, to nie może być to skuteczne, gdyż przepisy te zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2022r., sygn. akt III OSK 4892/21, z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 344/18 – cbois.nsa.gov.pl). Z kolei art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem procesowym określającym wymogi uzasadnienia, zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku można wyprowadzić wniosek, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób wystarczający, umożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, odniósł się do zarzutów skargi i wyjaśnił, z jakich przyczyn podzielił stanowisko organów obu instancji, iż zarzutów skargi, w tym tych dotyczących kwestii oceny stanowiska biegłego, zaniedbań w prowadzonej dokumentacji (sprawozdaniu z interwencji), czy też oceny odmowy składania zeznań przez P. G. Zasadnie wskazał, że organ nie twierdził aby odmowa wyjaśnień przez drugiego policjanta była okolicznością potwierdzającą winę skarżącego. Podkreślenia przy tym wymaga, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowiłby podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r., I GSK 1329/15). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się również, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2009 r. II FSK 568/08 - cbois.nsa.gov.pl). Przy czym zauważyć należy, że naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zarzut naruszenia tego przepisu jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane prawem. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.