III OZ 231/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 115/24 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Rz 115/24 w sprawie ze skargi P.D. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Leżajsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Rz 115/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu wniosku P.D. (dalej: skarżąc) odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 6 listopada 2024 r., sygn. akt II SAB/Rz 115/24 oddalającego skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Leżajsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano, że wyrok z 6 listopada 2024 r. został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Odpis sentencji wyroku wysłano na adres zamieszkania podany przez skarżącego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz danych ze strony Poczty Polskiej (emonitoring.poczta-polska.pl) wynika, że przesyłka z uwagi na nieobecność adresata została złożona w dniu 8 listopada 2024 r. w placówce operatora pocztowego. Pierwsze awizowanie nastąpiło 8 listopada 2024 r., a drugie - 18 listopada 2024 r. Finalnie przesyłka została odebrana przez skarżącego 25 listopada 2024 r. W ocenie Sądu I instancji, powyższe oznacza, że w 14-dniowym terminie liczonym od dnia jego złożenia pisma w placówce operatora pocztowego, pismo nie zostało podjęte przez adresata. Skutek jego doręczenia, stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a., nastąpił zatem 22 listopada 2024 r., a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął 29 listopada 2024 r. Sąd I instancji wskazał, że późniejsze odebranie pisma przez skarżącego nie miało wpływu na rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie ma bowiem przepisu, który nakazywałby odmienne obliczanie terminu w sytuacji podjęcia pisma przez adresata po upływie 14-dniowego terminu przechowania tego pisma przez operatora pocztowego niż art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji, skoro skutek doręczenia skarżącemu odpisu sentencji wyroku nastąpił 22 listopada, to wniosek o sporządzenie uzasadnienia z 2 grudnia 2024 r. został zgłoszony po upływie terminu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie. W opinii skarżącego adresowaną do niego przesyłkę sądową odebrał prawidłowo po jej awizowaniu przez państwowego operatora pocztowego "(odpowiadającego za terminowość i prawidłowość doręczeń)", w przysługującym mu ustawowo terminie, z kolei wniosek o uzasadnienie orzeczenia złożył prawidłowo w przysługującym mu terminie do zajęcia stanowiska. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 139 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku nie sporządza się z urzędu. W myśl art. 141 § 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony złożony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku (§ 2). W niniejszej sprawie skarga została oddalona wyrokiem z 6 listopada 2024 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru kierowanej do skarżącego przesyłki poleconej zawierającej odpis sentencji orzeczenia wynika, że przesyłka ta została awizowana przez placówkę pocztową po raz pierwszy 8 listopada 2024 r. (po raz drugi 18 listopada 2024 r.). W tych okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji uznał, że bieg 14-dniowego terminu, rodzącego skutek doręczenia korespondencji, rozpoczął się wraz z datą pierwszej awizacji i upłynął 22 listopada 2024 r. To z kolei oznaczało, że 7-dniowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął z dniem 29 listopada 2024 r. Skarżący złożył wniosek 2 grudnia 2024 r., a zatem zadaniem WSA w Rzeszowie po upływie ustawowego terminu, z czym nie zgadza się skarżący. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia, został złożony w terminie, czy też nie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że procedura doręczenia przedmiotowej przesyłki sądowej nastąpiła zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Należy podkreślić, że przewidziana w art. 73 p.p.s.a. instytucja doręczenia zastępczego pism rodzi domniemanie prawne, iż pismo zostało skutecznie doręczone jego adresatowi. Norma ww. przepisu wprowadza swoistą fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., polega na złożeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego 14-dniowego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby rozpoczyna swój bieg 7-dniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki, jak doręczenie właściwe pisma adresatowi. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, zaś późniejszy odbiór pisma nie obala wynikającego z przepisu art. 73 § 1 p.p.s.a. domniemania doręczenia, nie zmieniając tym samym skutków prawnych tego trybu doręczenia (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 1 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 473/09, postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 188/10; z 21 września 2012 r., sygn. akt II FZ 762/12; z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 36/13; z 15 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 1761/15; z 15 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 1762/15 oraz z 18 października 2023 r., sygn. akt II OZ 589/23 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia nie zmienia zatem skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, niemającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie, tj. upływ ostatniego dnia okresu. Z uwagi na powyższe przyjąć należy, iż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że doręczenie zastępcze przedmiotowej przesyłki nastąpiło 22 listopada 2024 r., natomiast termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku upłynął dla skarżącego 29 listopada 2024 r. (piątek). Skarżący nadał zaś taki wniosek 2 grudnia 2024 r. (poniedziałek), a zatem jego wniesienie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie zatem odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.