III OZ 815/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 486/20 odrzucające skargę W. G. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 28 czerwca 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 486/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." odrzucił skargę W. G. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarga podlega odrzuceniu z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącego braku formalnego w postaci wskazania organu, którego skarga dotyczy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie sprecyzowano, z zaniechaniem którego z wymienionych przez stronę organów wiąże się bezczynność, wobec czego strona została wezwana do sprecyzowania, czy skarży ona bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego nr [...], czy też Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. Skarżący nie uzupełnił ww. braku w wyznaczonym terminie, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. Ponadto, w ocenie WSA we Wrocławiu przedstawionego stanowiska nie zmienia fakt ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane 16 kwietnia 2021 r., a więc już po wystosowaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Brak było zatem podstaw do doręczenia wezwania pełnomocnikowi skarżącego. Zażalenie na to postanowienie złożył W. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie pełnomocnika skarżącego prawo pomocy zostało przyznane stronie przed upływem terminu do uzupełnienia braków, a tym samym zmaterializowała się przesłanka doręczenia pisma pełnomocnikowi strony po myśli art. 67 § 5 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie skarga została odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącego braku formalnego przez wskazanie organu, którego bezczynność uczyniono przedmiotem skargi. Pełnomocnik skarżącego podnosi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu miał obowiązek doręczyć wezwanie do uzupełnienia braków formalnych temu pełnomocnikowi. Z tego względu uzasadnione jest przedstawienie chronologii podejmowanych w sprawie czynności. Zarządzeniem z 8 grudnia 2020 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. W wykonaniu tego zarządzenia skierowano do skarżącego wezwanie z 9 lutego 2021 r. do oznaczenia organu, którego bezczynności postępowania skarga dotyczy, oraz do podania numeru PESEL. Wezwanie to zostało skarżącemu doręczone 11 lutego 2021 r. i 16 lutego 2021 r. skarżący wskazał swój numer PESEL. Skarżący nie wskazał jednak w terminie skarżonego organu, wnosząc o przesłanie mu akt sprawy do zapoznania się wobec zagubienia części dokumentów podczas transportu z celi do celi. Wobec tego zarządzeniem z 12 marca 2021 r. nakazano sporządzenie kserokopii akt sprawy i doręczenie jej skarżącemu, ponownie zobowiązując go do uzupełnienia braku skargi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. W wykonaniu tego zarządzenia wezwaniem z 14 kwietnia 2021 r. doręczono skarżącemu kserokopię pism z akt sprawy i wezwano go do uzupełnienia braku formalnego. Wezwanie to zostało skarżącemu doręczone 16 kwietnia 2021 r. Jednocześnie postanowieniem referendarza sądowego z 16 kwietnia 2021 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Następnie, w dniu 22 kwietnia 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. ustanowiła adw. K. M. pełnomocnikiem z urzędu dla W. G. Mając powyższe na uwadze, nieprawidłowe jest przedstawione w zażaleniu stanowisko, w myśl którego WSA we Wrocławiu był zobowiązany doręczyć pełnomocnikowi skarżącego wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Należy odróżnić czynność polegającą na przyznaniu prawa pomocy od czynności w postaci wyznaczenia konkretnego pełnomocnika z urzędu. O ile prawo pomocy przyznaje referendarz sądowy albo sąd (art. 258 § 2 pkt 7 i § 4 p.p.s.a.), o tyle ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje dopiero z chwilą jego wyznaczenia przez okręgową radę adwokacką, o czym wprost stanowi art. 253 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 8 października 2012 r. sygn. akt II FZ 815/12, LEX nr 1219928, gdzie wskazano, że przyznanie przez sąd administracyjny prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest jednoznaczne z przyznaniem danemu podmiotowi prawa do bycia reprezentowanym w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym bezpłatnie przez osobę będącą profesjonalnym pełnomocnikiem, jednakże nie sprowadza się ono do ustanowienia pełnomocnikiem konkretnej osoby). Natomiast, zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W świetle tego przepisu obowiązek sądu doręczenia pisma pełnomocnikowi strony powstaje z chwilą ustanowienia konkretnego pełnomocnika. Brak jest podstaw do przyjęcia, że sąd winien doręczyć kierowane do strony pisma pełnomocnikowi jeszcze przed jego wyznaczeniem. W takim stanie rzeczy zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, albowiem ustanowienie adw. K. M. pełnomocnikiem skarżącego nastąpiło 22 kwietnia 2021 r., a więc już po doręczeniu skarżącemu wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Jednocześnie nie ma racji autor zażalenia wskazując, że odpowiednie zastosowanie winien znaleźć pogląd, zgodnie z którym termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej zostało ono doręczone. Pogląd ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnictwo nie zostało pełnomocnikowi udzielone przed wystosowaniem do skarżącego przedmiotowego wezwania. Równocześnie zauważyć należy, że na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeśli pełnomocnik z urzędu został ustanowiony już po doręczeniu stronie pisma powodującego konieczność obrony jej praw i pismo to należy ponownie doręczyć, tym razem pełnomocnikowi, to przepisy wprost ustanawiają taki obowiązek – zob. art. 177 § 3 p.p.s.a. Tymczasem brak jest przepisu zobowiązującego Sąd do doręczenia pełnomocnikowi z urzędu wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, jeśli doręczenie zostało skutecznie dokonane wobec skarżącego, jeszcze przed ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Zatem, biorąc pod uwagę że przyznanie prawa pomocy i ustanowienie adwokata pełnomocnikiem z urzędu nie następuje z mocą wsteczną, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Brak było także podstaw do uznania, że na skutek nierozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wezwaniem do uzupełnienia braków skargi strona skarżąca została pozbawiona możności obrony swych praw. W orzecznictwie NSA podnosi się, że o tym naruszeniu można mówić wówczas, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został rozpatrzony przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy (zob. wyroki NSA: z 25 września 2019 r. sygn. akt I OSK 1332/19, LEX nr 2725523, z 29 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1235/11, LEX nr 1149140, z 12 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 394/10, LEX nr 597570). W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu został ustanowiony przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie i orzeczenie to zostało mu doręczone, wobec czego Sąd Wojewódzki nie naruszył uprawnień procesowych strony skarżącej. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo odrzucił skargę W. G. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Natomiast NSA nie orzekł w przedmiocie wniosku o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. kompetencja w tym zakresie przysługuje wyłącznie wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu.