I SA/Bk 1254/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2007 roku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. E. Z. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni ma rozdzielność majątkową ze współmałżonkiem M. P. Źródło utrzymania skarżącej stanowi emerytura w wysokości 1.071,70 zł miesięcznie. Wykazane wydatki miesięczne to: czynsz – 280,19 zł; energia elektryczna – 137,63 zł; gaz - 54,74 zł; benzyna – 199,98 zł; telefon - 57,30 zł; lekarstwa – 30,00 zł, dodatkowo wnioskodawczyni ponosi opłaty roczne tj. podatek od nieruchomości – 35 zł; użytkowanie wieczyste – 110 zł; ubezpieczenie samochodu – 1.169 zł. W skład majątku E. Z. P. wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy marki F. [...] rok prod. 2003. Skarżąca nie posiada zgromadzonych oszczędności, jest zadłużona na kwotę ponad 140.000 zł z tytułu zaległości podatkowych. Wnioskodawczyni jest osobą schorowaną leczy się na chorobę A. i n. t. (k. 15 – 16 i k. 35 – 36). Do akt sprawy E. Z. P. dołączyła: decyzję o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca 2015 r. i odcinek emerytury (k. 17); rachunki, faktury i potwierdzenia transakcji za: czynsz (k. 18 - 20), energię elektryczną (k. 21), opłatę za użytkowanie wieczyste (k. 22), podatek od nieruchomości (k. 24), ubezpieczenie samochodu (k. 23), lekarstwa (k. 25), paliwo (k. 26); upomnienie – spłata zaległych należności podatkowych (k. 27 – 29); szpitalną kartę informacyjną (k. 30); akt notarialny – umowa majątkowa małżeńska (k. 31). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 09 grudnia 2015 r. (k. 37) wnioskodawczyni nadesłała oświadczenie współmałżonka M. P. Źródłem dochodu małżonka skarżącej jest emerytura w wysokości 1.757,82 zł. M. P. oświadczył, że nie posiada innego majątku tj. domu, nieruchomości, gospodarstwa rolnego, oszczędności i papierów wartościowych. Stałe miesięczne wydatki stanowią: czynsz – 537,70 zł; energia elektryczna – 98,87 zł; opłata za TV, Internet i telefon – 100,32 zł, pozostała część emerytury przeznaczona jest na wyżywienie, lekarstwa i ubrania. Rozliczenia zeznań podatkowych M. P. dokonywane są przez skarżącą (k. 39). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wnioskodawczymi nie ustosunkowała się do wzmiankowanego wezwania referendarza sądowego z dnia 09 grudnia 2015 r. w zakresie wskazania powierzchni mieszkania przy ul. L. [...] w B. (k. 19) – w złożonym oświadczeniu M. P. oświadczył, że oprócz emerytury nie ma żadnego innego majątku (k. 39); skarżąca w złożonych oświadczeniach również pominęła fakt posiadania w/w lokalu mieszkalnego. W dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika natomiast fakt posiadania tego mieszkania przez małż. P. (np. k. 27 - 29, k. 20 i inne). Dodatkowo E. Z. P. nie nadesłała odpisów zeznań podatkowych swoich i współmałżonka za 2014 r. oraz dokumentów określających wysokość miesięcznego dochodu M. P. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu E. Z. P. wykazała, iż od [...] listopada 2012 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej ze współmałżonkiem M. P. (k. 31). Źródłem dochodu dwuosobowej rodziny są emerytury w łącznej wysokości 2.829,52 zł, w tym: świadczenie wnioskodawczyni wynosi 1.071,70 zł netto (k. 17), natomiast M. P. – 1.757,82 zł netto (k. 39). Wykazane wydatki miesięczne skarżącej wynoszą łącznie 759,84 zł (czynsz, energia elektryczna, gaz, benzyna, telefon, lekarstwa), wydatki roczne to 1.314,42 zł – 109.53 zł w przeliczeniu na poszczególne miesiące (podatek od nieruchomości, użytkowanie wieczyste, ubezpieczenie samochodu). M. P. ponosi miesięczne wydatki w wysokości 736,89 zł (czynsz, energia elektryczna, TV i Internet k. 35 i k. 39). Małż. P. są zadłużeni z tytułu zaległości podatkowych na łączną kwotę 139.701.80 zł (k. 27 – 29). W skład majątku E. Z. i M. P. wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m2 przy ul. K. [...] w B.; mieszkanie przy ul. L. [...] w B. (skarżąca nie określiła jego powierzchni) oraz samochód osobowy marki F. [...] rok prod. 2003. Przede wszystkim należy podnieść, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt posiadania przez małż. P. stałych miesięcznych źródeł dochodu w postaci emerytur w wysokości przekraczającej o 1.223,26 zł wykazane wydatki miesięcznie. Wygospodarowanie części tej kwoty na pokrycie kosztów sądowych nie powinno stanowić obciążenia finansowego dla rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przekraczającej miesięczne wydatki, a tym samym pozwalającej na zaoszczędzenie środków finansowych. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Przedstawiona powyżej argumentacja w zestawieniu z brakiem odpowiedzi E. Z. P. na wzmiankowane wezwanie z dnia 09 grudnia 2015 r. we wskazanym wyżej zakresie, który to w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę jej sytuacji majątkowej, skutkują negatywnym rozstrzygnięciem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w sprawach E. Z. P. sygn. akt I SA/Bk 1286/15; I SA/Bk 1253/15 i I SA/Bk 1252/15 zawisłych w tut. Sądzie również odmówiono przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia z dnia 18 grudnia 2015 r.) m.in. z uwagi na nienadesłanie wymaganych dokumentów. Dodatkowo, w tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09; I FZ 125-126/09; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 – orzeczenia publikowane www.cbois.nsa.gov.pl). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.