I SA/Bk 329/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od [...] do [...] i od [...] do [...] [...] roku p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. D. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem D. R. i niepełnoletnimi dziećmi D. R., M. R. i M. R. Skarżąca podkreśliła, iż posiada rozdzielność majątkową z małżonkiem. Źródło utrzymania wnioskodawczyni stanowi 1276 zł brutto miesięcznie uzyskiwane z tytułu umowy o pracę. M. D. R. nie posiada majątku, zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Przedsiębiorstwo prowadzone przez skarżącą w [...] r. poniosło stratę w wysokości 393.046,38 zł, obecnie w wyniku załamania się rynków sprzedaży przeżywa kryzys finansowy. Spadek obrotów firmy spowodował wypowiedzenie umów kredytowych przez banki, wysokość wypowiedzianych umów kredytowych wynosi 270.000 zł, zaś kontynuowanych około 280.000 zł. W [...] bieżącego roku wnioskodawczyni wraz z dziećmi miała [...] [...], obecnie cała czwórka pozostaje pod opieką specjalistycznych poradni rehabilitacyjnych (k. 40-42). Pismem z dnia 10 września 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał M. D. R. do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących stanu majątkowego rodziny, w tym: wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez D. R. oraz z jakiego tytułu współmałżonek skarżącej osiąga ten dochód; czy D. R. prowadzi działalność gospodarczą, należało podąć nazwę przedsiębiorstwa oraz profil jego działalności; składników majątku należących do małżonka skarżącej D. R. ze wskazaniem na: posiadane nieruchomości (np. nieruchomości rolne, działki siedliskowe, domy, mieszkania z podaniem ich powierzchni), posiadane zasoby pieniężne (oszczędności) oraz przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro (w tym samochody należy podać markę i rok produkcji pojazdu); miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz, opłacane podatki, żywność, telefon, lekarstwa, utrzymanie posiadanych samochodów itp.) z jednoczesnym określeniem ich wysokości; tytułu prawnego (np. własność, najem, dzierżawa) do nieruchomości usytuowanej w K. nr [...], J. K. oraz nieruchomości usytuowanej w K. przy ul. G. M. [...]. Dodatkowo wnioskodawczyni została zobligowana do nadesłania: zeznania podatkowego o wysokości dochodu (straty) uzyskanego przez skarżącą z prowadzonej działalności gospodarczej za [...] r.; dokumentów poświadczających wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącą za okres [...] – [...] [...] r. (np. deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej); dokumentów poświadczających wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawczynię z tytułu umowy o pracę; wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy; zeznania podatkowego o wysokości dochodu (straty) uzyskanego przez D. R. z prowadzonej działalności gospodarczej za [...] r.; dokumentów poświadczających wysokość dochodu uzyskanego przez D. R. za okres [...] – [...] [...] r. (np. zaświadczenia z zakładu pracy, deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres trzech ostatnich miesięcy); wyciągów z posiadanych przez D. R. rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz dokumentów (rachunki, faktury) poświadczających wysokość wydatków miesięcznych rodziny skarżącej (k. 51). W odpowiedzi na wezwanie M. D. R. wskazała, że mieszka w domu wielorodzinnym z rodzicami małżonka w K. przy ul. G. M. [...]. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącej i czwórki dzieci wynoszą około 3.000 zł. Rachunki za gaz i prąd są opłacane przez teściów wnioskodawczyni (dlatego wnioskodawczyni nie jest w stanie przedłożyć wymaganych w cytowanym wezwaniu rachunków). Nieruchomość w K. [...] jest użytkowana na podstawie umowy najmu na potrzeby prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. M. D. R. nie złożyła wymaganych oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej współmałżonka D. R. podkreślając raz jeszcze, iż ma z nim ustanowioną rozdzielność majątkową. Do akt sprawy skarżąca dołączyła: kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (straty) w roku podatkowym [...] (k. 56-60); wydruki z książki przychodów i rozchodów za okres [...] – [...] [...] r. (k. 61-64); umowę o pracę z dnia [...] lutego 2009 r. wraz z pismem z dnia [...] lipca 2009 r. (k. 65-66); wyciąg z rachunku bankowego [...] [...] za okres [...] – [...] 2009 r. (k. 67); akt notarialny z dnia [...] grudnia 2005 r. – umowa wyłączenia wspólności majątkowej i ustanowienia rozdzielności ustawowej (k. 68-69); dokumentację medyczną (k. 70-86) oraz dokumenty potwierdzające wysokość zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (k. 43-48 i k. 87-89). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem D. R. i trójką niepełnoletnich dzieci. Od dnia [...][...] 2005 r. skarżąca ma wyłączoną wspólność majątkową z małżonkiem (k. 68). Jedynym źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny (skarżąca wraz z dziećmi) pozostaje dochód uzyskiwany przez M. D. R. z tytułu umowy o pracę w wysokości 1276 zł brutto. Wnioskodawczyni jest zatrudniona w Agencji O. "M." Sp. zo.o. z siedzibą w G. na stanowisku p. r. (k. 65). Skarżąca prowadzi również działalność gospodarczą "C." Przedsiębiorstwo W. z siedzibą w K. Obecnie przedsiębiorstwo przeżywa kryzys spowodowany załamaniem rynków sprzedaży. W [...] r. działalność ta przyniosła stratę w wysokości 393.046,39 zł przy uzyskanym przychodzie 1.265.775,84 zł (k. 56), również i w roku bieżącym przedsiębiorstwo przynosi straty tj. w [...] 21.612,88 zł (przy uzyskanym przychodzie 12.602,93 zł); w [...] 28.234,51 zł (przy uzyskanym przychodzie 17.186,93 zł); w [...] 6571,62 zł (przy uzyskanym przychodzie 2.687,84 zł) – k. 61. Dodatkowo M. D. R. jest zadłużona z tytułu zaciągniętych kredytów (wypowiedzianych oraz kontynuowanych) na łączną kwotę 550.000 zł (k. 40). Za okres [...] – [...] 2009 r. na koncie bankowym w banku [...] [...] skarżąca ma debet w wysokości 133.285,60 zł (k. 67). Wnioskodawczyni wraz z dziećmi zamieszkuje u rodziców małżonka w K. Teściowie skarżącej opłacają rachunki za prąd i gaz. Miesięczne koszty bieżącego utrzymania czteroosobowej rodziny wynoszą około 3.000 zł. M. D. R. w [...] 2009 r. jadąc z dziećmi do szkoły miała [...] [...], w rezultacie cała czwórka pozostaje pod opieką specjalistycznych poradni lekarskich. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 41). Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącą przy jednoczesnym braku danych niezbędnych do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonka D. R. w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego skarżącej. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia współmałżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego. Pozostawanie wnioskodawczyni we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem usprawiedliwia konieczność oceny możliwości płatniczych i stanu majątkowego w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny, jak również rodzi ze strony skarżącej obowiązek zadośćuczynienia cytowanemu wezwaniu z dnia 10 września 2009 r. w zakresie określenia szeroko pojętej sytuacji majątkowej współmałżonka D. R. (vide. postanowienia NSA: z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSAiWSA 2005/1/8; z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt I FZ 244/09, niepubl.; z dnia 02 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09). Odnosząc powyższe okoliczności do sprawy niniejszej należało, zatem skonstatować, iż M. D. R. nie udowodniła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Złożone przez skarżącą oświadczenia oraz dokumenty nie zawierają bowiem, dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym rodziny. Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.