I SA/Bk 342/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. B. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką K. B. Skarżący jest osobą bezrobotną, nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są podejmowane prace dorywcze. B. B. nie jest w stanie określić wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tego tytułu. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości rolnej – przed podziałem majątku. Poza tym wnioskodawca nie posiada przedmiotów wartościowych oraz zgromadzonych oszczędności (k. 17 - 18). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 listopada 2012 r. (k. 23) skarżący wskazał, iż nie osiąga żadnego dochodu z tytułu wykonywanych prac dorywczych, ponieważ pracuje za wyżywienie. Wnioskodawca nie ponosi miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, gdyż nie osiąga dochodów. B. B. nie zna dokładnej powierzchni wskazanej w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy nieruchomości rolnej, nie uzyskuje dochodu z tej nieruchomości. Wnioskodawca nie posiada również innych nieruchomości. K. B. prowadziła działalność agroturystyczną, ale już jej nie prowadzi, nie osiąga, zatem z tego tytułu dochodów. Skarżący nie wie czy jego współmałżonka K. B. uzyskuje dochód z innych źródeł niż działalność agroturystyczna, nie jest również uprawniony do wykazania majątku posiadanego przez żonę (k. 25). B. B. nie nadesłał wymaganych treścią wzmiankowanego wezwania z dnia 15 listopada 2012 r. dokumentów (tj. wyciągów z rachunków bankowych współmałżonki za okres ostatnich trzech miesięcy; odpisów zeznań podatkowych swoich i współmałżonki za 2011 r.; rachunków i faktur potwierdzających ponoszone miesięczne wydatki czy też dokumentów określających wysokość dochodu uzyskanego przez K. B. z tytułu prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego) oświadczając, że ich nie posiada. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu B. B. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką K. B. Skarżący jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z prac dorywczych podejmowanych w zamian za wyżywienie, nie osiąga przy tym żadnego dochodu. Wnioskodawca z uwagi na brak środków pieniężnych nie ponosi żadnych wydatków. K. B. nie prowadzi aktualnie działalności agroturystycznej, dlatego też nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m² oraz nieruchomości rolnej o nieznanej powierzchni (stan przed podziałem majątku). B. B. nie posiada zgromadzonych oszczędności. Wnioskodawca od [...] stycznia 2004 r. ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową (k. 33 akt administracyjnych). W tym miejscu należy zatem skonstatować, iż oświadczenia złożone przez skarżącego (przy jednoczesnym nienadesłaniu wymaganych dokumentów) nie dają możliwości ustalenia faktycznych źródeł utrzymania rodziny oraz wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatków. Tu raz jeszcze należy wskazać, że K. B. aktualnie nie osiąga dochodu, natomiast skarżący podejmuje prace dorywcze w zamian za wyżywienie. Podkreślenia wymaga również, że wnioskodawca nie ujawnił danych niezbędnych do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonki K. B. Powyższe okoliczności uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego skarżącego, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, obejmuje też sytuację pozostawania współmałżonków w separacji faktycznej (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, niepubl.; I FZ 125-126/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09 niepubl.; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08, niepubl.). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.