I SA/Bk 365/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką E. B. – M., synem Ł. M. ([...] lat) i córką L. M. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi renta inwalidzka otrzymywana przez wnioskodawcę w wysokości 388,46 zł, dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w kwocie 31,50 zł oraz dopłaty z Unii Europejskiej – 132,50 zł (1.590 zł rocznie). Wykazane wydatki miesięczne to: czynsz i opłata za wodę – 442 zł; energia elektryczna – 82,90 zł; gaz (butla) – 50 zł; telefon – 20 zł; zakup żywności – 100 zł; koszty eksploatacji samochodu – 50 zł. W. M. korzysta z pomocy rodziny w zakresie opłat za wyżywienie, lekarstw i szkołę oraz z pomocy unijnej w zakresie wyżywienia. W skład majątku skarżącego wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (działka rolna o powierzchni [...] ha jest wydzierżawiona) oraz las o powierzchni [...] ha. W. M. nie osiąga dochodów z tytułu posiadania lasu, nie sprzedaje również płodów rolnych. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca w okresie [...] – [...] 2010 r. przebywał w H. Wyjazd ten nie miał charakteru zarobkowego W. M. sprawował opiekę nad [...] synem swojej córki. Część uzupełniająca renty skarżącego w kwocie 614 zł została zawieszona z powodu braku możliwości zbycia [...] ha gruntów rolnych (obciążonych hipoteką). Wnioskodawca nie osiąga dochodu z tytułu wydzierżawienia [...] ha nieruchomości rolnej (dzierżawa w zamian za opłacanie podatków). Pozostałe [...] ha to grunty zadrzewione, podmokłe, nieuprawiane i nieprzynoszące dochodu. W. M. nie posiada inwentarza żywego i maszyn rolniczych (k. 45 - 47). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2010 r. (k. 56) skarżący oświadczył, że E. B. – M. oraz pełnoletni syn Ł. M. nie osiągają dochodu z tytułu zatrudnienia (nie pracują zarobkowo). Wnioskodawca uzyskuje okazjonalną pomoc rzeczową od rodziny w postaci: ziemniaków, warzyw, owoców, wyrobów mięsnych oraz od Zboru Kościoła Z. w B. P. w postaci żywności (pomoc z Unii Europejskiej). W. M. posiada dwa samochody osobowe tj. [...] [....] rok prod. 1993 (niesprawny) oraz [...] [...] rok prod. 1993. Wnioskodawca nie dołączył do akt spraw wyciągu z konta bankowego współmałżonki E. B. – M. z powodu rozdzielności majątkowej. Środki pozostające na koncie małżonki są jej osobnym majątkiem i nie wpływają na dochód męża. Do akt sprawy W. M. dołączył: decyzje ZUS z dnia [...] marca 2010 r. i z dnia [...] listopada 2010 r. dotyczące ustalenia wysokości wypłacanej renty (k. 48–49); oświadczenie J. S. z dnia [...] grudnia 2010 r. (k. 50); umowę dzierżawy z dnia [...] czerwca 2004 r. nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (k. 51); rachunek za energię elektryczną, czynsz oraz wodę (k. 52); wyciąg z konta bankowego C. T. z dnia [...] października 2010 r. za okres [...] – [...] 2010 r. (k. 53); zaświadczenie Zboru Kościoła Z. w B. P. z dnia [...] grudnia 2010 r. (k. 61). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż wysokość miesięcznego dochodu czteroosobowej rodziny wynosi łącznie 485,65 zł, w tym renta wnioskodawcy 353,15 zł netto – k. 48; i kwota dopłat z Unii Europejskiej do prowadzonego gospodarstwa rolnego po przeliczeniu na poszczególne miesiące roku tj. 132,50 zł. Wskazywana we wniosku kwota 31,50 zł uzyskiwana z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie została wliczona do miesięcznego dochodu rodziny, bowiem jest to dochód szacunkowy wskazany przez urząd gminy – k. 47. Wnioskodawca natomiast w treści złożonych oświadczeń podkreślał, że nie uzyskuje dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (k. 45 i k. 47). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 744,90 zł (czynsz i opłata za wodę, energia elektryczna, gaz, telefon, zakup żywności, koszty eksploatacji samochodu). Wyszczególnione wydatki przewyższają o około 250 zł dochody rodziny. Majątek W. M. stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (działka rolna o powierzchni [...] ha jest wydzierżawiona w zamian za opłatę podatków k. 51), las o powierzchni [...] ha oraz samochody osobowe [...] [...] rok prod. 1993 (niesprawny) oraz [...] [...] rok prod. 1993. Wnioskodawca korzysta z pomocy żywnościowej rodziny oraz Zboru Kościoła Z. w B. P. (program unijny PEAD – dostarczanie żywności dla najuboższej ludności). Skarżący w okresie [...] – [...] 2010 r. przebywał w H. (wyjazd nie miał charakteru zarobkowego). Z dołączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego C. T. z dnia [...] października 2010 r. za okres [...] – [...] 2010 r. wynika, że w czasie pobytu w H. wnioskodawca dysponował minimalnymi środkami finansowymi tj. najwyższy stan konta to 49,62 euro – k. 53. E. B. – M. posiada na koncie bankowym zgromadzone środki finansowe – k. 60, ich wysokość nie została ujawniona (nie zostały nadesłane wymagane wyciągi z kont i lokat) z uwagi na rozdzielność majątkową. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego przy jednoczesnym braku pełnych danych tj. wyciągów z posiadanych przez współmałżonkę E. B. – M. kont i lokat bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego rodziny skarżącego. Dodatkowo należy wskazać, że deklarowane wydatki miesięczne przekraczają dochód rodziny (o kwotę około 250 zł). Wnioskodawca nie wykazał natomiast skąd uzyskuje środki finansowe na ich pokrycie. Dodatkowo W. M. nie posiada zgromadzonych oszczędności, z których mógłby pokryć wykazane wydatki. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia współmałżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego. Pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką usprawiedliwia konieczność oceny możliwości płatniczych i stanu majątkowego w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny, jak również rodzi ze strony skarżącego obowiązek zadośćuczynienia cytowanemu wezwaniu z dnia 22 grudnia 2010 r. w zakresie określenia szeroko pojętej sytuacji majątkowej współmałżonki tj. m.in. poprzez nadesłanie wymaganych wyciągów z kont i lokat bankowych za okres trzech miesięcy dokumentujących wysokość środków finansowych posiadanych przez E. B. – M. (vide. postanowienia NSA: z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSAiWSA 2005/1/8; z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt I FZ 244/09, niepubl.; z dnia 02 września 2009 r., sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09). Odnosząc powyższe okoliczności do sprawy niniejszej należało, zatem skonstatować, iż W. M. nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty nie zawierają bowiem, dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym rodziny. Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.