I SA/Bk 382/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 06 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. I. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. G. I. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych środków na uiszczenie opłaty w wysokości 100 zł, gdyż od lipca 2013 r. jest osobą bezrobotną. Skarżący nie posiada żadnego majątku oraz przedmiotów wartościowych czy też zgromadzonych oszczędności (k. 2, 15-16). W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 27 sierpnia 2013 r. (k. 18) skarżący wskazał, iż mieszkanie w B. stanowi własność żony A. I., z którą ma rozdzielność majątkową. Ponadto wskazał, iż nadal jest osobą bezrobotną i utrzymuje się z pożyczonych pieniędzy. Wnioskodawca zaakcentował także, iż nie ponosi żadnych wydatków, gdyż koszty utrzymania mieszkania pokrywa żona (k. 21). W odpowiedzi na kolejne wezwanie w zakresie majątku oraz dochodów i wydatków małżonki A. I. wnioskodawca nie udzielił żadnej odpowiedzi (k. 23,24). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t.j.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W złożonym oświadczeniu G. I. wykazał, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym, ale mieszka razem z żoną, z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z uwagi na brak dochodów wnioskodawca nie posiada żadnych wydatków, a wszystkie koszty utrzymania pokrywa żona. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego przy jednoczesnym braku danych niezbędnych do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonki A. I. w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego skarżącego. Tym bardziej, iż skarżący zamieszkuje wspólnie z małżonką. Oznacza to faktycznie, iż skarżący prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, obejmuje też sytuację pozostawania współmałżonków w separacji faktycznej (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, niepubl.; I FZ 125-126/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09 niepubl.; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08, niepubl.). W konsekwencji skutkuje to obowiązkiem zadośćuczynienia przez skarżącego wzmiankowanemu wezwaniu z dnia 01.10 2013 r. w zakresie określenia szeroko pojętej sytuacji majątkowej współmałżonki A. I. Odnosząc powyższe okoliczności do sprawy niniejszej należało, zatem skonstatować, iż G. I. nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł. Złożone przez skarżącego oświadczenia nie zawierają, bowiem dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego rodziny (w szczególności małżonki A. I. pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym). Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.