I SA/Bk 72/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...\ grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005 r. oraz odsetek za zwłokę od zaniżonych i nieopłaconych zaliczek miesięcznych na ten podatek p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. R. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada majątku oraz zgromadzonych oszczędności. Źródło utrzymania wnioskodawcy stanowi wynagrodzenie z tytułu wykonywanej pracy w wysokości 312 zł brutto. Skarżący pozostaje w separacji faktycznej z małżonką. Ponadto ma ustanowioną z nią rozdzielność majątkową (k. 26-28). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23 marca 2010 r. (k. 31) skarżący wskazał, że miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem własnym wynoszą 250 zł. Nieruchomość usytuowana przy ul. M. w Ł. stanowi własność jego brata M. D. Wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu matki, brat użycza mu pomieszczeń mieszkalnych o powierzchni [...] m² w podpiwniczeniu domu. R. D. nie złożył natomiast wymaganych we w/w wezwaniu oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej współmałżonki M. D. podkreślając raz jeszcze, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym oraz, że ma ustanowioną rozdzielność majątkową ze współmałżonką i z tej przyczyny nie jest w stanie określić wysokości i źródeł jej miesięcznego dochodu oraz stanu majątkowego (k. 33). Do akt sprawy skarżący dołączył: zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2010 r. wystawione przez przedsiębiorstwo M. – R. W. W. w Ł. o wysokości uzyskiwanego miesięcznego dochodu tj. kwoty 330 zł (k. 34). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/06, LEX 507290). W złożonym oświadczeniu R. D. wykazał, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym, źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód w kwocie 330 zł brutto (k. 33) uzyskiwany z tytułu zatrudnienia na czas nieokreślony (od dnia [...] listopada 2009 r.) na ¼ etatu w firmie M. – R. W. W. w Ł. na stanowisku sprzedawcy samochodów. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem skarżącego wynoszą 250 zł. Wnioskodawca pozostaje na częściowym utrzymaniu matki, mieszka w domu należącym do brata M. D., gdzie zajmuje pomieszczenia o powierzchni [...] m². R. D. nie posiada majątku i zgromadzonych oszczędności. Skarżący od dwóch lat prowadzi oddzielne od współmałżonki M. D. i córki O. D. gospodarstwo domowe, ma również ustanowioną z nią rozdzielność majątkową. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego przy jednoczesnym braku danych niezbędnych do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonki M. D. w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego skarżącego. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, obejmuje też sytuację pozostawania współmałżonków w separacji faktycznej (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, niepubl.; I FZ 125-126/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09 niepubl.; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08, niepubl.). W konsekwencji skutkuje to obowiązkiem zadośćuczynienia przez skarżącego wzmiankowanemu wezwaniu z dnia [...] marca 2010 r. w zakresie określenia szeroko pojętej sytuacji majątkowej współmałżonki M. D. Odnosząc powyższe okoliczności do sprawy niniejszej należało, zatem skonstatować, iż R. D. nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty nie zawierają, bowiem dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego rodziny (w szczególności małżonki M. D. pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym z córką O. D.). Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.