I SA/Bk 763/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. B. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych środków na uiszczenie opłaty w wysokości 100 zł, gdyż jest osobą bezrobotną. Skarżący jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz części odziedziczonego gospodarstwa rolnego. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych czy też zgromadzonych oszczędności (k. 20-22). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2011 r. (k. 28) skarżący wskazał, iż po przebytym zawale serca aktualnie jest na utrzymaniu żony. Ponadto wskazał, iż nadal jest osobą bezrobotną i nie otrzymuje żadnych zasiłków z pomocy społecznej, a także nie uzyskuje dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego. Wnioskodawca zaakcentował także, iż ponosi żadnych wydatków, gdyż nie posiada żadnych dochodów. Odnosząc się do gospodarstwa rolnego wskazał, że stanowiło ono własność jego rodziców i zostało podzielone na wszystkich członków rodziny. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie nie określił powierzchni wskazanego we wniosku gospodarstwa rolnego, a także nie udzielił stosownych oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej współmałżonki K. B. m.in. w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez nią tj. osiąganego dochodu oraz posiadanego majątku podkreślając, iż ma ustanowioną rozdzielność majątkową i z tej przyczyny nie jest w stanie określić wysokości i źródeł miesięcznego dochodu oraz stanu majątkowego żony (k. 30). Końcowo wnioskodawca wskazał, iż posiadają wspólnie samochody osobowe: D. L., rok produkcji [...] oraz S. I., rok produkcji [...]. Do akt sprawy skarżący nie dołączył żadnych żądanych dokumentów podnosząc, że ich nie posiada tj. nie ma dostępu do dokumentacji żony (k. 30). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/06, LEX 507290). W złożonym oświadczeniu B. B. wykazał, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym, ale jest na całkowitym utrzymaniu żony. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie korzystającą ze świadczeń z pomocy społecznej ani nie osiągającą dochodu z gospodarstwa rolnego i gospodarstwa agroturystycznego. Z uwagi na brak dochodów wnioskodawca nie posiada żadnych wydatków. Wnioskodawca jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...]m² oraz części gospodarstwa rolnego o nieznanej powierzchni, a także samochodów osobowych: D. L., rok produkcji [...] oraz S. I., rok produkcji [...]. B. B. nie posiada zgromadzonych oszczędności. Skarżący od [...] stycznia 2004 r. ma ustanowioną z żoną rozdzielność majątkową (k. 33 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego przy jednoczesnym braku danych niezbędnych do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonki K. B. w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego skarżącego. Tym bardziej, iż skarżący pozostaje na jej utrzymaniu, co wynika zarówno z akt administracyjnych, jak i z jego oświadczenia. Oznacza to faktycznie, iż skarżący prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, obejmuje też sytuację pozostawania współmałżonków w separacji faktycznej (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, niepubl.; I FZ 125-126/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09 niepubl.; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08, niepubl.). W konsekwencji skutkuje to obowiązkiem zadośćuczynienia przez skarżącego wzmiankowanemu wezwaniu z dnia 11 lutego 2011 r. w zakresie określenia szeroko pojętej sytuacji majątkowej współmałżonki K. B. Odnosząc powyższe okoliczności do sprawy niniejszej należało, zatem skonstatować, iż B. B. nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie w dwóch sprawach wynoszą łącznie 200 zł. Złożone przez skarżącego oświadczenia nie zawierają, bowiem dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego rodziny (w szczególności małżonki K. B. pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym z córką oraz skarżącym). Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.