II SA/Bk 12/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi J. S. i J. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu; J. S. i J. S. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 stycznia 2016 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie trzech brakujących egzemplarzy odpisu skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Termin do dokonania wymienionych wyżej czynności upłynął skarżącym w dniu 20 stycznia 2016 r. W dniu 21 stycznia 2016 r. skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi i uiszczenia wpisu, przedkładając jednocześnie stosowną ilość odpisów skargi oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniono, że praca zarobkowa skarżącego polega na ciągłym przebywaniu w terenie, przez co nie może pomagać on żonie J. S. w prowadzeniu domu, opiece na dwojgiem małoletnich dzieci oraz opiece i pielęgnacji obłożnie chorego ojca. W terminie wyznaczonym do wniesienia opłaty ojciec skarżącego (będący pod dwóch udarach, cierpiący na padaczkę, unieruchomiony w łóżku) poddawany był kolejnej diagnostyce oraz innowacyjnym sposobom leczenia. Wymagało to ciągłych jego transportów do placówek medycznych oraz nieustannej obecności osoby bliskiej - zarówno w czasie jego pobytów w szpitalach, jak też po powrocie. Zajmowała się tym skarżąca, która dodatkowo na co dzień sprawuje opiekę nad dwojgiem małoletnich dzieci, uczęszczających do szkoły podstawowej do sąsiedniej miejscowości. Zdaniem autora wniosku skarżąca zajęta była opieką i troską nad powierzonymi jej osobami przez co nie mogła sformułować odpowiedniego pisma. Obecnie bezpośrednią opiekę nad teściem przejęli inni członkowie, przez co możliwe stało się złożenie przedmiotowego wniosku. W ocenie skarżących przywrócenie terminu w tej sprawie jest dopuszczalne, gdyż uchybienie to powoduje dla strony ujemne skutki w postaci zagrożenia odrzucenia skargi i odmowy merytorycznego rozpoznania wniesionego przez nich środka odwoławczego. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uiszczenia należnego od niej wpisu nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle unormowań art. 87 oraz art. 86 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: (1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; (2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; (3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; (4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; (5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa wprawdzie, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Nadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 10/14). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądowym wskazać można następujące przykłady okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004r., sygn. III SA 1983/03); obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma (por. postanowienie NSA z dnia 4 września 2001r., sygn. II SA/Po 2646/00); nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r., sygn. I SA/Wr 676/99). Uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. W ocenie Sądu argumentacja przytoczona we wniosku, nie poparta żadnymi dowodami, nie pozwala jednak uznać, iż wnioskodawcy uprawdopodobnili, kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca im działanie w sprawie, jak również kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Wskazać w tym miejscu jednakże należy, iż w sytuacji, gdy nie można ustalić w sposób jednoznaczny, czy termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, Sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. II OZ 571/08). Z tym zastrzeżeniem Sąd przeprowadził merytoryczną ocenę wniosku. Przechodząc zatem do okoliczności podanych we wniosku o przywrócenie terminu Sąd przyjął, że wnioskodawcy nie udokumentowali podnoszonych we wniosku okoliczności, a tym samym nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim chcąc uzasadnić swój brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenie wpisu sądowego skarżący zaprezentowali przemawiające za tym – w ich ocenie – okoliczności w sposób bardzo ogólny, wskazując generalnie, że "praca zarobkowa skarżącego polega na ciągłym przebywaniu w terenie", a skarżąca zajęta opieką i troską na powierzonym jej osobami (schorowanym ojcem i dwojgiem małoletnich dzieci – 7 i 10 lat) "nie mogła sformułować stosownego pisma". Z tak przedstawionej argumentacji w żaden sposób nie wynika jednak, jak owe "ciągłe przebywanie skarżącego w terenie" oraz "ciągła opieka skarżącej nad powierzonymi jej osobami" miałyby wpływać na możliwość dochowania 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu, których bieg rozpoczął się w dniu 13 stycznia 2016 r. Skarżący nie precyzuje nawet na czym konkretnie polega jego praca zawodowa skoro jej wykonanie uniemożliwiło w terminie 7 dni uzupełnienie braków formalnych skargi, przy czym braki te nie wymagały od strony dokonywania skomplikowanych czynności, a jedynie przedłożenia 3 odpisów skargi i uiszczenia wpisu. W ocenie Sądu praca zawodowa nie jest sytuacją, nad którą nie da się zapanować, której nie da się przewidzieć, zaś mając świadomość, że sprawa sądowa jest w toku, skarżący winien tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, aby możliwe było uzupełnienie w terminie braków formalnych wniesionej skargi. Także wspominając o stanie zdrowia ojca skarżącej skarżący nie sprecyzowali dlaczego ów stan miałby stanowić przeszkodę, której strona nie mogła przezwyciężyć. Jak wspomniano już wyżej w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszczalne jest przywrócenie terminu, którego uchybienie nastąpiło z powodu choroby, jednakże strona musi wykazać, iż w związku z chorobą zaistniały przeszkody, których nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Rozważając zatem samą przesłankę choroby, jako okoliczności wyłączającej winę w niedochowaniu terminu w pierwszej kolejności należy wskazać, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej z zastrzeżeniem spełnienia się określonych warunków. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym, okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (np. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 111/08, postanowienie NSA z 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 246/08, postanowienie NSA z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt I GZ 143/08, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali też aby w okresie wyznaczonym na uzupełnienie braków formalnych skargi i uiszczenie wpisu, nie było możliwości przejęcia opieki nad schorowanym ojcem skarżącej przez innych członków rodziny, skoro taka możliwość pojawiła się (i jak wynika z treści wniosku skarżący z niej skorzystali) bezpośrednio po upływie wyznaczonego terminu. Konkludując powyższe okoliczności, Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wyłączających ich winę w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi, i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.