II SA/Bk 133/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu Starostwa Powiatowego w Łomży od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z 9 grudnia 2024 r. nr GK-II.7221.70.2024.IŚ w przedmiocie odmowy udzielenia dostępu do danych z rejestru publicznego w zakresie rejestru gruntów p o s t a n a w i a odrzucić sprzeciw Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku (dalej w skrócie: "PWINGiK"), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania Wójta Gminy Łomża, decyzją z 9 grudnia 2024 r. nr GK-II.7221.70.2024.IŚ uchylił decyzję Starosty Łomżyńskiego z 22 października 2024 r. nr GN-III.6621.1.5747.2024 o odmowie udzielenia dostępu do danych z rejestru publicznego w zakresie: rejestr gruntów wraz z danymi osobowymi dla działek położonych w obrębie ewidencyjnym [...] oraz obrębach ewidencyjnych [...] i [...], jednostce ewidencyjnej Ł.. Od decyzji tej Starosta Łomżyński wniósł sprzeciw do sądu administracyjnego. Organ wniósł o odrzucenie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw podlegał odrzuceniu. Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej sprzeciwem od decyzji. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 P.p.s.a.). Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny sprzeciwu sąd obowiązany jest zbadać czy zostały spełnione wymogi pozwalające na jej dokonanie. Stwierdzenie niespełnienia jakiejkolwiek z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie sprzeciwowi dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jego odrzucenia. Niedopuszczalność sprzeciwu może mieć miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Jedną z przyczyn o charakterze podmiotowym jest wniesienie sprzeciwu przez nielegitymowany do tego podmiot (vide: wyrok NSA z 8 marca 2005 r., OSK 1229/04, pub. CBOSA). Jak stanowi art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. O możliwości żądania wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego decydują przesłanki zbliżone do tych, które stanowią podstawę legitymacji procesowej strony w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 89). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne. Unormowanie zawarte w powyższym przepisie odsyła do tzw. nienazwanych przyczyn niedopuszczalności skargi. W orzecznictwie jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Innymi słowy, chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia (vide: wyrok NSA z 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04, pub. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie sprzeciw od decyzji PWINGiK uchylającej decyzję Starosty Łomżyńskiego z 22 października 2024 r. i przekazującej mu ją do ponownego rozpoznania, wniósł Starosta Łomżyński. Niewątpliwe jest zatem, że podmiot wnoszący skargę – Starosta Łomżyński - wydał w tej sprawie decyzję jako organ pierwszej instancji, co oznacza, że nie miał legitymacji do wniesienia sprzeciwu od decyzji PWNGiK. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ jako dysponent władztwa publicznego, poprzez zakwestionowanie decyzji organu wyższego stopnia w istocie doprowadza do sytuacji, w której staje się niejako obydwoma stronami stosunku administracyjnego, tj. zarówno stroną jak też organem kształtującym władczo swoją własną sytuację jako strony. Tym samym wnoszący skargę (sprzeciw) nie może domagać się ochrony swoich interesów na drodze postępowania sądowego. Z tej przyczyny odrzuceniu podlegają skargi wniesione przez organ, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, ponieważ nie ma on legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 P.p.s.a. (tak też NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2020 r. II OSK 3181/19, pub. CBOSA). Pogląd, że organy samorządu terytorialnego nie mogą kwestionować w postępowaniu przed sądem administracyjnym decyzji organów odwoławczych, jeżeli decyzje w pierwszej instancji wydawane były przez organy jednostek samorządu terytorialnego, wyrażony został także w postanowieniu NSA z 25 lipca 2024 r., II GSK 1094/22, pub. CBOSA). Podzielając w całości powyższe uznać należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zaistniała podstawa do odrzucenia sprzeciwu (skargi) na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w której ten sam podmiot raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz - jako strona domagająca się ochrony w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Możliwość odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji do organu wyższego stopnia, a następnie możliwość zainicjowania przez obywateli (podmioty prawa) procesu kontroli działań tejże administracji przed sądem administracyjnym jest niczym innym, jak zapewnieniem obywatelom ochrony przed bezprawnym działaniem administracji. Nie może zatem takiej ochrony domagać się podmiot, który w sprawie sam jako organ administracji występował na pierwszym jej etapie (vide: postanowienia NSA z 20 kwietnia 2012 r., II FSK 527/12; z 8 lutego 2013 r., I OSK 109/13; z 5 kwietnia 2018 r., I GSK 1781/18 oraz z 9 maja 2018 r., I OSK 1051/18, pub. CBOSA). Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należało, że Starosta, będący jednocześnie organem pierwszej instancji w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie, nie posiada legitymacji skargowej do kwestionowania decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym przez PWINGiK. Ze względu na powyższe sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a., odrzucił sprzeciw.