II SA/Bk 151/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-03-18
Skład orzekający: Elżbieta Lemańska, Anna Bartłomiejczuk, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy schorzenie zdiagnozowane u pracownika, które nie jest bezpośrednio wymienione w wykazie chorób zawodowych, może zostać uznane za chorobę zawodową, jeśli istnieje udokumentowane narażenie zawodowe i objawy wskazujące na chorobę z wykazu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kluczowe dla rozpoznania choroby zawodowej jest, aby schorzenie było wymienione w wykazie chorób zawodowych, zostało spowodowane narażeniem zawodowym, a związek przyczynowy był stwierdzony z wysokim prawdopodobieństwem. W niniejszej sprawie, mimo udokumentowanego narażenia zawodowego, obie jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły, że rozpoznane u skarżącej zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu kciuków nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych, co uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej. Organy administracji są związane orzeczeniami lekarskimi jednostek orzeczniczych i nie mogą samodzielnie oceniać merytorycznie tych opinii.Stan faktyczny
Skarżąca E.M. domagała się stwierdzenia u niej choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organy obu instancji (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny i Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny) wydały decyzje o niestwierdzeniu choroby zawodowej. Podstawą tych decyzji były orzeczenia lekarskie, w tym ostateczne orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy, które stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wskazując jednocześnie na rozpoznanie zmian zwyrodnieniowych stawów CMC I obu kciuków, które nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w tym brak analizy całości materiału dowodowego i niezlecenie dodatkowych badań.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Daria Justyna Sawicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z dnia 12 listopada 2024 r. nr 55/D-II/HP/2024 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 12 listopada 2024 r., nr 55/D-II/HP/2024 (HP.2332.3.2024), Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku (dalej: "PPWIS") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku (dalej: "PPIS") z 27 sierpnia 2024 r., nr 6N/24, o niestwierdzeniu u E.M. (dalej: "Skarżąca") choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawach chorób zawodowych.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 10 listopada 2022 r. do PPIS wpłynęło wystawione przez Poradnię Chorób Zawodowych Podlaskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Białymstoku (dalej: "PWOMP") zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, które dotyczyło podejrzenia choroby zawodowej u Skarżącej, wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Pismem z 14 listopada 2022 r. PPIS wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień celem ustalenia stron postępowania. Strona złożyła wyjaśnienia 29 listopada 2022 r.
Organ w dniu 29 listopada 2022 r. wszczął postępowanie w sprawie zgłoszonej choroby zawodowej.
W dniu 9 stycznia 2023 r. upoważniony pracownik PSSE w Białymstoku sporządził protokół z oględzin przeprowadzonych 14 grudnia 2022 r. na stanowisku pracy Skarżącej w zakładzie pracy O. sp. k. w Kleosinie oraz sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Następnie pismem z 10 stycznia 2023 r. przekazał ww. dokumenty do Podlaskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Białymstoku w celu wydania orzeczenia lekarskiego.
W dniu 9 lutego 2023 r. do organu wpłynęło pismo z PWOMP dotyczące danych niezbędnych do oceny narażenia zawodowego. Przesłano także sprostowanie i uzupełnienie do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Korekta pierwotnego zgłoszenia dotyczyła m.in. punktu 9 z brzmieniem choroby zawodowej. W poprawionej wersji wskazano pełną nazwę choroby zawodowej, której dotyczy zgłoszenie: "Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: 1) przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki - przewlekłe zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego".
Poradnia Chorób Zawodowych PWOMP wydała orzeczenie lekarskie nr 11/2023 z 30 czerwca 2023 r. o braku podstaw do rozpoznania u Skarżącej choroby zawodowej w postaci "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki — zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego".
Od ww. orzeczenia został złożony w trybie odwoławczym wniosek o ponowne badanie. Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi wydał ostateczne orzeczenie lekarskie 27 grudnia 2023 r., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych.
W dniu 24 stycznia 2024 r. PPIS wydał decyzję nr 2N/24 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.
Na skutek wniesionego odwołania organ II instancji decyzją nr 6/D-II/HP/2024 z 8 marca 2024 r. uchylił w całości decyzję PPIS i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując przede wszystkim, że organ I instancji powinien poprowadzić postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej: "Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: 1) przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki — przewlekłe zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego", stosownie do sprostowania (uzupełnienia) zgłoszenia z 3 lutego 2023 r.
PPIS decyzją z 2 kwietnia 2024 r. (nr 3N/24) umorzył postępowanie w sprawie "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki".
Po uprawomocnieniu się ww. decyzji umorzeniowej organ 19 kwietnia 2024 r. wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej: "Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekle zapalenie ścięgna i jego pochewki – przewlekłe zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego". Jednocześnie postanowieniem włączył akta sprawy zakończonej decyzją umarzającą z 2 kwietnia 2024 r. do akt nowej sprawy. Przede wszystkim włączono orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych obu instancji.
Organ sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, uzupełnioną o informacje przekazane pismem z 13 lutego 2023 r. Powyższą kartę wraz z decyzją z 8 marca 2024 r. oraz odwołaniem od decyzji z 24 stycznia 2024 r. PPIS przekazał do PWOMP z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego oraz ustosunkowanie się do zarzutów medycznych Skarżącej zawartych w odwołaniu od ww. decyzji. Pismem z 10 maja 2024 r. Poradnia Chorób Zawodowych PWOMP po analizie przesłanej dokumentacji poinformowała, że badania radiologiczne dostarczone przez Skarżącą były już analizowane i zostały przesłane do IMP w Łodzi w związku z odwołaniem od orzeczenia I instancji, a karta oceny narażenia zawodowego nie wnosi nowych danych do postępowania. Jednocześnie pismem z 7 czerwca 2024 r. poinformowano, że orzeczenie lekarskie nr 11/2023 o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u Skarżącej zostało wydane w oparciu o zgłoszone przez poradnię podejrzenie choroby zawodowej z 3 lutego 2023 r., tj. zgłoszenia na podstawie którego zostało wszczęte przedmiotowe postępowanie. Wydane orzeczenie lekarskie w sentencji wskazuje, że postępowanie było prowadzone adekwatnie do postępowania wszczętego 19 kwietnia 2024 r. (w sprawie "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki - zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego") i biorąc pod uwagę powyższe, wydanie nowego orzeczenia nie ma uzasadnienia. Organ zaznaczył, że rozpoznano u badanej zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu rąk, które nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych.
PPIS pismem z 19 czerwca 2024 r. przekazał dokumenty: Kartę oceny narażenia zawodowego, decyzję z 8 marca 2024 r. oraz odwołanie od decyzji z 24 stycznia 2024. do Kliniki Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Oddziału Chorób Zawodowych IMP w Łodzi oraz wniósł do Instytutu o analizę ww. dokumentów oraz o wydanie "nowego precyzującego i adekwatnego" orzeczenia lekarskiego, a także o ustosunkowanie się w nowym orzeczeniu lekarskim do zarzutów Skarżącej zawartych w odwołaniu.
W dniu 26 czerwca 2024 r. organ otrzymał odpowiedź z Kliniki Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Oddziału Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z informacją o ponownej analizie całości zgromadzonej dokumentacji, w tym karty oceny narażenia zawodowego z 19 kwietnia 2024 r. oraz braku podstaw do zmiany ostatecznych wniosków oraz do korekty wydanego orzeczenia z 27 grudnia 2023 r. Z uzasadnienia ww. orzeczenia wynika, że przedmiotem prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego były schorzenia zlokalizowane w obrębie kciuka ręki lewej i prawej, z wysuniętym podejrzeniem przewlekłego zapalenia ścięgien i pochewek, tj. przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego. Na podstawie konsultacji ortopedycznej rozpoznano obustronną chorobę zwyrodnieniową stawów CMC I obu kciuków. Nie stwierdzono u badanej cech przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.
Opisaną na wstępie decyzją z 27 sierpnia 2024 r. PPIS nie stwierdził u Skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu, wywołanej sposobem wykonywania pracy: 1) przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki - przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego, wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła odwołanie do organu II instancji.
PPWIS opisaną na wstępie decyzją z 12 listopada 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 235 z ind. 1 i 2 Kodeksu pracy. Podkreślił za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej muszą wystąpić jednocześnie trzy przesłanki warunkujące taką możliwość: po pierwsze schorzenie, na które cierpi dana osoba musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych, po drugie musi być ono spowodowane występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy tej osoby albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy (narażenie zawodowe), a po trzecie wskazany związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. PPWIS podkreślił, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest praca, jej rodzaj, charakter, jak też warunki jej wykonywania. Organ przytoczył stosowne przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 ), które reguluje postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Zaznaczył przede wszystkim, że inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest - co do zasady - upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów.
Następnie PPWIS zaznaczył, że organ I instancji po uchyleniu decyzji przez organ II instancji ponownie przeprowadził postępowanie administracyjne, zgodnie z określonym w rozporządzeniu sposobem i trybem dotyczącym zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzję organu I instancji o nie stwierdzeniu u Skarżącej choroby zawodowej wydano m.in. na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim. Oparto ją też na ocenie narażenia zawodowego. Organ zaznaczył, że Poradnia Chorób Zawodowych PWOMP wydała orzeczenie lekarskie z 30 czerwca 2023 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ("przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki - zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego").
PPWIS wskazał, że Skarżąca w trybie odwoławczym była hospitalizowana w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, który po konsultacji wydał orzeczenie lekarskie nr NKOCHZA/283/23 z 27 grudnia 2023 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (przewlekła choroba układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki), wymienionej w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu Instytut wskazał: "Przy przyjęciu do Oddziału Chorób Zawodowych IMP w Łodzi w dn. 18.10.2023 r. pacjentka podawała, że jest praworęczna. Zgłaszała poprawę pooperacyjną w zakresie dolegliwości ze strony ręki prawej oraz utrzymujący się ból przedramienia i nadgarstka lewego w okolicy nasady dalszej kości promieniowej, ból kciuka - lewego, drętwienie palców IV i V przy zgiętym łokciu (np. przy układaniu ręki pod głową), osłabioną siłę mięśniową ręki lewej, upośledzoną zdolność manualną. Ponadto bóle szyjnego i lędźwiowo- krzyżowego odcinka kręgosłupa. W przedmiotowym badaniu ortopedycznym stwierdzono bliznę obustronną po protezoplastyce CMC I, obustronne ograniczenie zgięcia grzbietowego i dłoniowego oraz odchylenia łokciowego i promieniowego, neurologicznie bez zmian. Na podstawie konsultacji ortopedycznej rozpoznano obustronną chorobę zwyrodnieniową stawów CMC I obu kciuków. Na podstawie aktualnie przeprowadzonego badania ortopedycznego nie stwierdzono u badanej cech przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Rozpoznane u badanej zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu kciuków nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Brak rozpoznania (...) choroby ujętej w poz. 19.1. aktualnego wykazu chorób zawodowych, uniemożliwia jej rozpoznanie jako choroby zawodowej."
Organ podkreślił, że w sprawie dwie jednostki orzecznicze I i II stopnia stwierdziły brak podstaw do stwierdzenia u Skarżącej "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki - przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego" jako choroby zawodowej. Z obu orzeczeń wynika bezspornie, że rozpoznane u badanej zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu kciuków nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Organ inspekcji sanitarnej nie powinien zatem wypowiadać się na temat diagnozy wynikającej z orzeczenia lekarskiego, weryfikować zawartych tam konkluzji, np. poprzez własną interpretację wyników badań czy zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej. Wkraczałby przez to w dziedzinę wiedzy specjalistycznej i w istocie podważał fachowość biegłego, którego rola procesowa polega właśnie na pomocy w dokonaniu ustaleń faktycznych, jakie tej wiedzy wymagają. Dlatego – w ocenie PPWIS – brak jest podstaw, by podawać w wątpliwość konstatację orzeczenia lekarskiego odwołującego się ogólnie do wiedzy medycznej, skoro posiadanie wiadomości specjalnych zaliczających się do tej dziedziny jest oczywistą i konstytutywną cechą lekarza właściwego do orzekania w zakresie chorób zawodowych, który wedle § 5 ust. 1 rozporządzenia musi spełniać specjalistyczne wymagania kwalifikacyjne. Jednostka orzecznicza II stopnia wydała identyczne orzeczenie jak jednostka orzecznicza I stopnia oraz uczyniła to po uzupełnieniu materiału dowodowego o własne badania, i to, jak wynika z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, przeprowadzone w warunkach hospitalizacji. Obie jednostki orzecznicze jednomyślnie uznały przecież, że rozpoznane u Skarżącej zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu kciuków nie są objęte wykazem chorób zawodowych
Następnie PPWIS podkreślił, że organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia. W tym zakresie organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2010 r., III SA/Gd 308/10).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z analizy dokumentacji I instancji (w tym karty oceny narażenia zawodowego z 19 kwietnia 2024 r.) bezspornie wynika, że Skarżąca pracowała kolejno w okresach: 1) 09.04.1986 r. - 09.07.1986 r. w P. w B. na stanowisku zmywacza szkła laboratoryjnego, 2) 01.08.1988 r. - 31.10.1988 r. w S. w B. na stanowisku praktykanta w zawodzie sprzedawcy, 3) 02.01.1994 r. - 31.07.1994 r. (1/2 etatu) w firmie S1. w B. na stanowisku sprzedawca art. spożywczych i przemysłowych. Organ podkreślił, że na ww. stanowiskach Skarżąca wykonywała czynności zawodowe mogące powodować obciążenie kończyn górnych, ale były to prace różnorodne, nie miały charakteru monotypowości. Dalej wymienił: 4) 20.12.1995 r. -19.06.1996 r. (1/2 etatu) w Zakładzie Usługowo-Produkcyjnym D. w B. na stanowisku szwaczki. Wykonywała pracę na maszynie do szycia – prace mogły powodować obciążenie kończyn górnych, 5) 01.10.1997 r. - 15.10.2000 r. w Zakładzie Mechanicznym W. w B. na stanowisku sprzątaczki, wykonywała prace sprzątające, które nie miały charakteru monotypowości, 6) 03.09.2007 r. -31.10.2009 r. w firmie M. w B. oraz 01.11.2009 r. - 30.11.2009 r. i 10.06.2013 r. - 30.04.2014 r. (1/2 etatu) w firmie M1. s.c. w B. na stanowisku pomocy krawieckiej - prace wymagały zaangażowania obu rąk, miały charakter monotypowości i mogły powodować obciążenie kończyn górnych, 7) 05.05.2014 r. -09.05.2014 r. i 12.05.2014 r. -16.05.2014 r. w firmie K. s.j. w I. - wykonywała wycinania z powierzonych materiałów elementy tapicerki do mebli, 8) 19.05.2014 r. - 13.08.2014 r. w firmie O. Sp. J. oraz 14.08.2014 r. - 01.01.2015 r. w firmie O1. sp. k. w I. - na stanowisku krojczy-szwaczka, 9) 02.01.2015 r. - 31.08.2022 r. w firmie O2. sp. k. w K. na stanowisku krojczego.
PPWIS wyjaśnił, że z przeprowadzonej przez organ I instancji oceny narażenia zawodowego wynika, że w okresie od 5 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2022 r. Skarżąca wykonywała prace krojczego, które wymagały wykonywania ruchów monotypowych rąk. Liczba, powtarzalność tych ruchów, angażujących te same grupy mięśniowe z użyciem siły, a także cykliczność czynności roboczych, mogły powodować przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych, a w szczególności mięśni kciuka. Udokumentowane narażenie zawodowe w latach 2014-2022 u Skarżącej na przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych, a w szczególności mięśni kciuka, stanowi jednak tylko jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej. Samo wystąpienie narażenia zawodowego, które może stwarzać możliwość powstania choroby zawodowej, nie jest wystarczające do jej stwierdzenia. Sam fakt długoletniej pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania określonej choroby zawodowej oraz zgłaszane dolegliwości nie mogą niejako "automatycznie" uzasadniać stwierdzenia choroby zawodowej, tym bardziej, że nie wykazały jej szczegółowe badania w pełni merytorycznych jednostek orzeczniczych obydwu szczebli. Ustalenia w powyższym zakresie wymagają wiedzy specjalistycznej. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich.
Dalej PPWIS stwierdził, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy do stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie łącznie przesłanek zawartych w tym przepisie. W sprawie nie został spełniony pierwszy i trzeci wymóg, tj. uprawniona jednostka nie rozpoznała choroby zawodowej, a tym samym nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić choroby zawodowej.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania, nie podzielając ich, zwłaszcza zarzutu naruszenia art. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 2352 Kodeksu pracy.
Podsumowując PPWIS uznał, że organ I instancji zgodnie z określonym w rozporządzeniu sposobem i trybem przeprowadził postępowanie dotyczące zgłoszenia, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzję PPIS o niestwierdzeniu u Skarżącej choroby zawodowej wydano na podstawie danych zawartych w orzeczeniach lekarskich, a ponadto oparto ją na ocenie narażenia zawodowego. Podkreślił, że wszystkie wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są jasne, logiczne i spójne. Z uzasadnienia kolejnych opinii lekarzy medycyny pracy, spełniających wymagania kwalifikacyjne do orzekania o chorobach zawodowych wynika, że Skarżąca poddana została wnikliwej diagnostyce medycznej w kierunku ustalenia, czy można u niej stwierdzić, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, chorobę zawodową pod postacią przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Z orzeczeń wynika, że wzięto pod uwagę wyniki badań lekarskich, dokumentację medyczną pracownika, dokumentację przebiegu zatrudnienia i ocenę narażenia zawodowego, która zawierała szczegółowy opis wykonywanych czynności, które znajdują potwierdzenie w życiorysie zawodowym skarżącej. Końcowo organ stwierdził, że u Skarżącej nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz.1367).
Od powyższej decyzji Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zarzuciła jej:
1) naruszenie art. 2352 Kodeksu pracy poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie choroby za zawodową;
2) naruszenie art. 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez jego błędne zastosowanie w postaci braku analizy całości materiału dowodowego, braku zlecenia wykonania dodatkowych badań dla skarżącej po mimo zaistnienia takowej potrzeby, co miało istotny wpływ na wydanie w pierwszej kolejności błędnego orzeczenia lekarskiego, a w konsekwencji przedmiotowej decyzji.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji PPWIS oraz uchylenie w całości decyzji PPIS i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że nie została skierowana na badania, chociażby wykonania aktualnych zdjęć RTG oraz nie zapoznano się z takową dokumentacją, którą Skarżąca wykonała we własnym zakresie. Następstwem powyższych zaniechań i błędnych ustaleniach faktycznych dotyczących weryfikacji dokumentacji medycznej i oceny stanu zdrowia Skarżącej, które przyjęte zostały za podstawę błędnie wydanego orzeczenia lekarskiego, a w konsekwencji niniejszej decyzji, sprawia, że decyzja jest nieprawidłowa i krzywdząca. Podkreśliła, że nie został zbadany cały materiał dowodowy w postaci dokumentacji medycznej oraz nie wykonano Skarżącej niezbędnych aktualnych badań, takich jak chociażby zdjęć rentgenowskich, a także nie zapoznano się z dokumentacją medyczną, którą Skarżąca wykonała we własnym zakresie, w związku z czym orzeczenie lekarskie nr z 21 grudnia 2023 r. zostało wydane błędnie oraz w oparciu o niepełną dokumentację medyczną pacjentki.
Skarżąca podkreśliła, że z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika bezspornie, że w latach 2014-2022 wykonywała pracę powodującą przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych, a w szczególności mięśni kciuka. Od lat choruje na przewlekłe zapalenia ścięgna i jego pochewki - przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego, co potwierdza dokumentacja medyczna z SPZOZ W. w B., Poradnia Urazowo-Ortopedyczna, za okres od 14.12.2018 r. do 28.01.2022 r., z której to wprost wynika rozpoznanie wraz z kodem ICD-10 (M70.0) - przewlekłe suche zapalenie pochewek ścięgien mięśni w obrębie ręki i nadgarstka, przewlekle zapalenie ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego, zmiany zwyrodnieniowe MCPI obu rąk. Ponadto w karcie z historią zdrowia i choroby z 14 stycznia 2020 r. (Centrum Medyczne H. sp. J. w B.) pojawia się rozpoznanie choroby M70.0 - przewlekłe suche zapalenie pochewek ścięgien mięśni w obrębie ręki i nadgarstka, a więc identyczne jak powyżej. Skarżąca wskazała, że schorzenie to również obrazuje wynik RTG, znajdujący się na nośniku zewnętrznym płycie CD, który to nie został uwzględniony podczas analizy materiału dowodowego przy wydania orzeczenia, a następnie decyzji o ustaleniu wystąpienia choroby zawodowej.
W związku z powyższym w ocenie Skarżącej nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, że w zaistniałych okolicznościach, tj. zważywszy na zawodowy charakter pracy w związku z udokumentowanym rozpoznaniem choroby (przewlekłe suche zapalenie pochewek ścięgien mięśni w obrębie ręki i nadgarstka, przewlekle zapaleni ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego, zmiany zwyrodnieniowe MCPI obu rąk) jest niewystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżąca z powodu nasilającego się bólu i trudności w codziennym funkcjonowaniu zakwalifikowana została do zabiegów operacyjnych i wykonano u niej: 1) endoprotezoplastykę stawu CMC I TOUCH ręki lewej, 2) endoprotezoplastykę stawu CMC I TOUCH ręki prawej, 3) rewizję endoprotezoplastyki CMC I kciuka lewego z usunięciem głowy protezy, 4) wymianę panewki i założenia nowej głowy S. Wskazała, że powyższe zabiegi operacyjne wykonane zostały w okresie od 22.07.2022 r. do 25.05.2023 r. z powodu zdiagnozowanej i udokumentowanej choroby ICD-10 (M70.0). Były one następstwem i konsekwencją rozpoznanej choroby. Fakt, że Skarżąca wykonała zabiegi operacyjne nie świadczy, że nie wystąpiła u niej choroba zawodowa. Wyjaśniła, że zgodnie z art. 237 § 1 pkt 4 K.p. w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy, w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Przedmiotowy załącznik w poz. 19.1 wskazuje przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonania pracy: "przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki" oraz roczny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Skarżąca zatem zachowała wyżej wskazany termin oraz udokumentowała istnienie i przebieg choroby znajdującej się w poz. 19.1 aktualnego wykazu chorób zawodowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Spór w sprawie dotyczy zasadności utrzymania przez PPWIS w mocy decyzji PPIS o braku podstaw do stwierdzenia u Skarżącej choroby zawodowej wymienionej pod poz. 19.1 wykazu zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, tj. przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.
Zakreślając ramy prawne niniejszej sprawy wskazać trzeba, że zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r., poz. 277 ze zm., dalej: "k.p."), za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika – stosownie do art. 235² k.p. - może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 302/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w art. 235¹ k.p. nie odnosi się do zakładu pracy jako pracodawcy. Odnosi się natomiast do zakładu pracy jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na zachorowanie na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych. Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, że chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy.
W art. 237 § 1 k.p. ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia drodze rozporządzenia: 1) sposobu i tryb postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy, 2) składu zespołu powypadkowego, 3) wykazu chorób zawodowych, 4) okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, 5) sposobu i tryb postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, 6) podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych – uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów 30 czerwca 2009 r. wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, zaś wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, określono w załączniku do tego rozporządzenia. Zaznaczyć trzeba, że punkt 19.1 wykazu do chorób zawodowych zalicza "przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki".
Odnośnie do postepowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej należy wskazać na jego specyficzny charakter. Regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ten szczególny charakter postępowania dowodowego w zakresie oceny podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wynika z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej, ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1483/14).
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 298¹ k.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, w przypadku wątpliwości dotyczącej zgromadzonej dokumentacji, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 4 ust. 1a rozporządzenia). Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r., poz. 437), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). W myśl § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia - narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Przepis ten wskazuje, co należy uwzględnić przy ocenie sposobu wykonywania pracy, ale nie wymaga od organu przeprowadzania szczegółowych pomiarów co do stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym lub chronometrażu czynności danego pracownika. Czas w jakim realizowane są czynności powtarzalne, czy ocena stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym, mogą zostać ustalone w oparciu o różne źródła dowodowe. Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia).
Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Na mocy § 5 rozporządzenia rozpoznanie chorób zawodowych, i ustalenie związku przyczynowo–skutkowego między zdiagnozowanym schorzeniem a wykonywaną pracą w narażeniu zawodowym, należy do właściwych jednostek organizacyjnych służb zdrowia. Dane zawarte w orzeczeniach lekarskich tych jednostek stanowią na mocy § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych część materiału dowodowego, na podstawie którego organy inspekcji sanitarnej wydają decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia tej choroby. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.
Orzeczenia lekarskie mają w sprawie choroby zawodowej charakter opinii biegłego (art. 84 § 1 k.p.a.). Organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 398/18).
Organ inspekcji sanitarnej nie może zatem sam, we własnym zakresie rozstrzygnąć, czy rozpoznane u pracownika schorzenie stanowi chorobę zawodową. Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej są bowiem zawsze orzeczenia lekarskie jednostek organizacyjnych medycyny pracy, które są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Bez takiej opinii, bądź sprzecznie z tą opinią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy, to uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. To orzecznik takiej jednostki ma wiedzę specjalistyczną w zakresie rozpoznania choroby zawodowej i to on decyduje o tym, jakie dokumenty i badania są niezbędne, w jakim zakresie, i jak mają zostać przeprowadzone (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 940/16).
Opinia jednostki orzeczniczej podlega weryfikacji przez organ administracji publicznej wyłącznie pod względem formalnym. Z uwzględnieniem art. 80 k.p.a. w ramach tej kontroli ocenie podlega, czy wywody i wnioski sformułowane w tych orzeczeniach są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że bezspornym jest, że Skarżąca w okresie wykonywania pracy zawodowej w P. w B. na stanowisku zmywacza szkła laboratoryjnego (9.04.1986 r. - 9.07.1986 r.), S. na stanowisku praktykanta w zawodzie sprzedawcy (1.08.1988 r. - 31.10.1988 r.) oraz na ½ etatu w firmie S1. na stanowisku sprzedawca art. spożywczych i przemysłowych (2.01.1994 r. - 31.07.1994 r.) wykonywała czynności zawodowe mogące powodować obciążenie kończyn górnych, choć – jak wskazał organ – były to prace różnorodne i nie miały charakteru monotypowości. Nie budzi też wątpliwości, że: 1) praca na maszynie do szycia w ZUP D. na stanowisku szwaczki (20.12.1995 r. - 19.06.1996 r.) mogła powodować obciążenie kończyn górnych; 2) praca na stanowisku sprzątaczki w ZM W. w B. (1.10.1997 r. - 15.10.2000 r.) nie miała charakteru monotypowości; 3) praca na stanowisku pomocy krawieckiej w firmie M. (3.09.2007 r. - 31.10.2009 r.) oraz w firmie M1. s.c. (1.11.2009 r. - 30.11.2009 r. i 10.06.2013 r. - 30.04.2014 r.) wymagały zaangażowania obu rąk, miały charakter monotypowości i mogły powodować obciążenie kończyn górnych; 4) praca polegająca na wycinaniu z powierzonych materiałów elementów tapicerki do mebli w firmie K. s.j. (5.05.2014 r. - 9.05.2014 r. i 12.05.2014 r. - 16.05.2014 r.), a także praca na stanowisku krojczy-szwaczka w firmie O. sp. j. (19.05.2014 r. - 13.08.2014 r.) oraz O1. sp. k. (19.05.2014 r. - 13.08.2014 r.) wymagały zaangażowania obu rąk, miały charakter monotypowości i mogły powodować obciążenie kończyn górnych. W sprawie relewantna jest jednak przede wszystkim praca na stanowisku krojczego w firmie O2. sp. k. w K. (2.01.2015 r. - 31.08.2022 r.), która również wymagała zaangażowania obu rąk, miała charakter monotypowości i mogła powodować przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych, a w szczególności mięśni kciuka.
Niemniej jednak zdaniem Sądu PPWIS zasadnie uznał, że nie sposób bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić u Skarżącej choroby zawodowej w postaci "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki", a precyzyjniej – jak wynika z uzupełnienia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej – "przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego". Nie stwierdzono zatem choroby wymienionej w pozycji 19.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, czego oczekiwała strona skarżąca.
Brak spełnienia powyższej przesłanki, niezbędnej dla wydania korzystnej dla Skarżącej decyzji, został stwierdzony w orzeczeniach właściwych jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Sąd zwraca uwagę, że uchybienia wykazane przez PPWIS w decyzji kasacyjnej z 8 marca 2024 r. (k. 90) dotyczyły przede wszystkim braku spójności w określeniu jednostki chorobowej w orzeczeniach ośrodka łódzkiego i białostockiego oraz rozbieżności w zebranej dokumentacji, nie miały jednak wpływu na ocenę w zakresie tego, czy choroba Skarżącej mieści się w wykazie chorób zawodowych.
Sąd podkreśla, że w orzeczeniu lekarskim z 30 czerwca 2023 r. Poradnia Chorób Zawodowych PWOMP stwierdziła, że w badaniu stwierdzono ograniczenie czynnej i biernej ruchomości w stawie CMC I ręki prawej, śladowy ruch w stawie CMC I ręki lewej, bólowe ograniczenie ruchomości kręgosłupa C, L/S i stawów biodrowych. Rozpoznano stan po endoprotezoplastyce stawu CMC i TOUCH ręki prawej (22.07.2022 r.) i lewej (17.11.2022 r.) z powodu choroby zwyrodnieniowej. Stwierdzono stan po rewizji endoprotezoplastyki CMC I ręki lewej, wymianie panewki i głowy protezy (21.03.2023 r., 25.05.2023 r.). Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, diagnoza opierała się o przeprowadzone badanie lekarskie, analizę całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym dokumentacji Poradni Ortopedycznej Szpitala Wojewódzkiego w Białymstoku, Poradni Urazowo-Ortopedycznej U. w B., POZ, kart informacyjnych leczenia szpitalnego, wyników badań pomocniczych oraz analizę narażenia zawodowego. Na tej podstawie nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Wskazano, że rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe CMC I obu rąk nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych.
Na skutek wniosku Skarżącej o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 rozporządzenia) Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi ostatecznym orzeczeniem lekarskim z 27 grudnia 2023 r. również stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie poprzedziła hospitalizacja w Instytucie w październiku 2023 r., podczas której Skarżąca udzieliła wywiadu medycznego oraz została poddana została badaniu ortopedycznemu (k. 65).
W ponownym postępowaniu administracyjnym, wszczętym 19 kwietnia 2024 r. (k. 5), dotyczącym "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki – przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego" (zob. uzasadnienie decyzji kasacyjnej, k. 90 i n.), organ zasadnie oparł się na aktach zgromadzonych w postępowaniu umorzonym decyzją z 2 kwietnia 2024 r. Przede wszystkim organ włączył do materiału dowodowego orzeczenia lekarskie obu instancji z 30 czerwca 2023 r. oraz z 27 grudnia 2023 r. Prawidłowo sporządził również kartę oceny narażenia zawodowego, uzupełnioną o informacje zawarte w piśmie z 13 lutego 2023 r. (k. 59), w którym szczegółowo opisany został charakter pracy Skarżącej w O1. sp. k. Karta ta, wraz z decyzją z 8 marca 2024 r. oraz odwołaniem od uchylonej decyzji z 24 stycznia 2024 r., została na prośbę PPIS ponownie przeanalizowana i zweryfikowana przez Poradnię Chorób Zawodowych PWOMP. Lekarz specjalista w pismach z 10 maja oraz 7 czerwca 2024 r. trafnie zauważył, że badania radiologiczne były już analizowane oraz przesłane do IMP w Łodzi, a karta oceny narażenia zawodowego nie wnosi do sprawy nowych informacji. Sąd podziela także stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia, że wydanie kolejnego orzeczenia lekarskiego nie byłoby uzasadnione, przede wszystkim z uwagi na fakt, że w sprawie nie pojawiły się żadne nowe, relewantne dla sprawy informacje.
Abstrahując od dostrzeżonych przez PPWIS rozbieżności w orzeczeniach lekarskich Sąd podkreśla, że oba ośrodki medycyny pracy uznały, że u Skarżącej rozpoznano zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu rąk, które nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych i to ta kwestia ma kluczowe znaczenie w tej sprawie.
Ponadto dostrzec należy, że postępowanie wyjaśniające nie ograniczyło się do stanowiska PWOMP, lecz organ I instancji, kierując się decyzją PPWIS z 8 marca 2024 r., zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o analizę zgromadzonej dokumentacji (w tym odwołania) i wydanie "nowego precyzującego i adekwatnego" orzeczenia lekarskiego. Nie budzi jednak wątpliwości Sądu stanowisko Instytutu, że nie ma żadnych podstaw do zmiany również jego orzeczenia z 27 grudnia 2023 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki". Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że właśnie tak dosłownie brzmi jednostka chorobowa określona w pkt 19.1. wykazu. Nie ma zatem potrzeby wydawanie nowego orzeczenia w istocie tylko po to, aby w rozstrzygnięciu wskazać, że sprawa dotyczy "przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki – przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego". Istotne jest, że przedmiotem prowadzonego wówczas postępowania diagnostyczno-orzeczniczego były schorzenia zlokalizowane w obrębie kciuka ręki lewej i prawej, z wysuniętym podejrzeniem przewlekłego zapalenia ścięgien i pochewek. Na podstawie konsultacji ortopedycznej IMP w Łodzi rozpoznał jednak obustronną chorobę zwyrodnieniową stawów CMC I obu kciuków. Tym samym nie stwierdzono u Skarżącej choroby określonej w pkt 19.1. wykazu.
Reasumując powyższe, z akt sprawy wynika, że obydwie jednostki orzecznicze, na podstawie przeprowadzonych badań ortopedycznych, oceny narażenia zawodowego oraz analizy dokumentacji medycznej, wydały orzeczenia lekarskie, w których stwierdziły, że Skarżąca cierpi na nieujętą w wykazie chorobę zwyrodnieniową i dlatego orzekły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ponadto, w drugim postępowaniu administracyjnym ośrodki ponownie zweryfikowały dokumentacje medyczną Skarżącej oraz pozostały materiał dowodowy, w wyniku czego podtrzymały swoje stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach, które pozostają w pełni aktualne. Zdaniem Sądu oceny wyrażone zarówno przez ośrodek białostocki jak i łódzki są zbieżne, spójne, logiczne oraz oparte na wyczerpującym materiale dowodowym. Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania czy też odebrania im mocy dowodowej. Zostały podpisane przez uprawnionych i wykwalifikowanych lekarzy specjalistów medycyny pracy. Wynika z nich jednoznacznie, że u Skarżącej udokumentowano narażenie zawodowe w latach 2014-2022 na przeciążenie układu ruchu w zakresie kończyn górnych, w szczególności mięśni kciuka, niemniej jednak zdiagnozowane zmiany zwyrodnieniowe stawów CMC I obu kciuków nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Jak już wskazano, choroba ta nie jest ujęta pod poz. 19.1. aktualnego wykazu chorób zawodowych.
Podkreślić należy raz jeszcze, że ocena stanu zdrowia osoby, co do której zachodzi podejrzenie występowania choroby zawodowej, wymaga specjalistycznej wiedzy, którą nie dysponują ani orzekające w sprawie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ani sąd administracyjny, kontrolujący zgodność z prawem rozstrzygnięć podjętych przez te organy. To orzeczenie lekarskie wydawane przez lekarza uprawnionego ma zasadnicze znaczenie w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej. Podstawę wydania orzeczenia stanowią wyniki przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacja medyczna pracownika lub byłego pracownika, dokumentacja przebiegu zatrudnienia oraz ocena narażenia zawodowego, którymi lekarz orzecznik jest związany. Specjalistyczne orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną (ma charakter opinii biegłego), bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Powyższe oznacza, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego.
Z tych względów nie jest relewantna dla sprawy okoliczność, na którą powołuje się Skarżąca, że przeprowadzone w okresie od 22 lipca 2022 r. do 25 maja 2023 r. zabiegi operacyjne z zakresu endoprotezoplastyki zostały wykonane m.in. z powodu przewlekłego suchego zapalenia pochewek ścięgien mięśni w obrębie ręki i nadgarstka oraz przewlekłego zapalenia ścięgien prostowników kciuka prawego i lewego. Nie kwestionując w żaden sposób diagnoz wydanych przez SPZOZ W. oraz CM H. sp. j., stwierdzić trzeba, że dla sprawy znaczenie ma diagnoza wykonana przez prawnie wyznaczony ośrodek medycyny pracy w toku postępowania w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Nie oznacza to rzecz jasna, że dotychczasowa historia leczenia byłego pracownika nie ma znaczenia. Jest ona bowiem częścią materiału dowodowego, który podlega ocenie przez lekarzy specjalistów medycyny pracy, stosownie do treści § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące braku analizy całości materiału dowodowego oraz braku zlecenia wykonania dodatkowych badań. Zakres niezbędnych badań w danym przypadku i ich ocena pozostają w wyłącznej gestii uprawnionych lekarzy. Jak już wyjaśniono, ani organ administracji ani Sąd nie może ingerować w ocenę merytoryczną zawartą w opiniach lekarskich. Nie doszło zatem do naruszenia art. art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 8 cyt. rozporządzenia.
Konkludując, w ocenie Sądu przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego, a swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło