II SA/Bk 165/09
WyrokWSA w Białymstoku2009-06-02
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Elżbieta Trykoszko, Danuta Tryniszewska-Bytys
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia sprzedaży alkoholu na kredyt przez pracownika, niezależnie od wiedzy i winy pracodawcy?Ratio decidendi
Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia sprzedaży alkoholu na kredyt, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis ten penalizuje samo bezprawne zachowanie, a nie winę podmiotu posiadającego zezwolenie, co oznacza, że odpowiedzialność ma charakter ryzyka. W związku z tym, wiedza lub zgoda pracodawcy na sprzedaż alkoholu na kredyt przez pracownika nie ma znaczenia dla obowiązku cofnięcia zezwolenia.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych A. M. z powodu sprzedaży alkoholu na kredyt w sklepie. Sprzedaż ta została potwierdzona prawomocnym wyrokiem skazującym pracownicę sklepu. A. M. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że sprzedaż odbywała się poza jego wiedzą i na rachunek pracownicy, a organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że sprzedaż alkoholu na kredyt przez pracownika jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia zezwolenia, niezależnie od winy pracodawcy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 02 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w B. z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...] utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...]
w sprawie cofnięcia zezwolenia Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,4% alkoholu oraz piwa, Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości od 4,5% do 18% alkoholu oraz zezwolenia Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 % alkoholu, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczo - przemysłowym w M. przy ul. P. K.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Wójt Gminy M. cofnął A.M. zezwolenia na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych Nr [...]o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa, Nr [...] na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych od 4,5% do 18 % zawartości alkoholu oraz Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 % alkoholu w sklepie spożywczo - przemysłowym w M. przy ul.
P. K., ze względu na dokonywanie sprzedaży alkoholu na kredyt
w przedmiotowej placówce. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Sąd Rejonowy
w B. Zamiejscowy Wydział VIII Grodzki w S. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2008 r. (sygn. akt [...]) uznał sprzedawczynię pracującą w sklepie prowadzonym przez stronę, za winną popełnienia zarzucanych jej 71 zarzutów dokonania sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt. Fakt ten w ocenie organu I instancji wypełnił przesłankę zawartą w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
W odwołaniu od tej decyzji A. M. podniósł naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 18 ust. 1 lit. a w/w ustawy poprzez jego błędną interpretację w postaci braku przeprowadzenia postępowania w kierunku ustalenia winy odwołującego oraz naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 78 § 1, 7 i 77 § 1 kpa, wnosząc alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
i umorzenie postępowania, bądź o uchylenie decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z ostrożności procesowej w odwołaniu wniesiono również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność, iż sprzedaż napojów alkoholowych na kredyt była dokonywana bez wiedzy pracodawcy, czynności te nie były wprowadzane do kasy fiskalnej, a osoba je wykonująca złożyła oświadczenie o pokryciu niedoboru w kasie.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie podzieliło zarzutów odwołania i decyzją z dnia
[...] stycznia 2009 r. orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podniósł, iż w myśl z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy
z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku: 1) nieprzestrzegania określonych
w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności: a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Hipoteza cytowanego przepisu obejmuje, więc stany faktyczne polegające na nieprzestrzeganiu określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w tych ramach również sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych na kredyt. Z dyspozycji tego artykułu ustawy wynika z kolei bezwzględny obowiązek organu cofnięcia zezwolenia, w wypadku stwierdzenia stanu objętego hipotezą.
Mając na względzie powyższą regulację uznano, iż w rozpoznawanej sprawie bezspornie zaistniała podstawowa przesłanka skutkująca powinnością uruchomienia przewidzianej tam sankcji. Jak wynika bowiem z ustaleń organ w sklepie prowadzonym przez stronę doszło do wielokrotnej sprzedaży alkoholu na kredyt, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym za ten czyn pracownicę skarżącego. Zasadnie zatem organ I instancji przyjął, że w tym zakresie zbędne było prowadzenie jakiegokolwiek dalszego postępowania wyjaśniającego. Zdarzenie,
o którym mowa wyżej ewidentnie naruszyło jedną z podstawowych ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a mianowicie wprowadzony w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy bezwzględny zakaz sprzedaży i podawania tych napojów na kredyt lub pod zastaw.
W tym miejscu organ podkreślił, iż przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a nie zawiera w swojej treści żadnego odesłania do winy czy innych kryteriów ocennych np.: do zasad współżycia społecznego. Wynika z tego niedwuznacznie wola ustawodawcy penalizowania w tym przypadku samych zachowań bezprawnych,
a takim bezprawnym zachowaniem - skoro narusza ono zakaz wynikający z art. 15 ust. 1 pkt 3 tej samej ustawy - jest bez wątpienia sprzedaż alkoholu na kredyt. Inaczej mówiąc w przepisie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a celowo zrezygnowano z zasady winy jako podstawy odpowiedzialności na rzecz zasady ryzyka, gdyż podmiot posiadający zezwolenie alkoholowe musi się liczyć z sankcją cofnięcia tego zezwolenia w każdym przypadku stwierdzenia przez organ zezwalający faktu nieprzestrzegania ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Na poparcie tego stanowisko przedstawiono poglądy w tym zakresie prezentowane
w dotychczasowej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1703/05, wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 175/06 i z dnia
10 października 2006 r. sygn. akt II GSK 160/06, w szczególności akcentując ostatni wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., w którym Sąd zajął kategoryczne stanowisko, iż "nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie jest jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej
z art. 18 art. 10 pkt 1 lit. a powołanej ustawy i tylko jej wystąpienie waży o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zupełnie bezpodstawne jest twierdzenie, że na gruncie rozważanego przepisu podmiot gospodarczy może ponosić odpowiedzialność jedynie z tytułu braku właściwego nadzoru nad podległymi pracownikami i w przypadku wykazania zaniedbań w ich przeszkoleniu, w szczególności, co do zasad sprzedaży alkoholu".
Z uwagi na powyższe uznano, iż wskazywany przez skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 714/98 stanowiący
o odpowiedzialności pracodawcy tylko w zakresie wykazania mu zaniedbań w doborze odpowiednich pracowników nie ma dla niniejszej sprawy znaczenia, a co za tym idzie wnioski dotyczące konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność braku winy pracodawcy nie mogą zostać uwzględnione.
Kolegium nie podzieliło również poglądu strony, jakoby w toku postępowania przed organem administracyjnym doszło do naruszenia szeregu przepisów procesowych, szczegółowo wymienionych w odwołaniu. Zdaniem organu w niniejszej sprawie zbędne było prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego, po prawomocnym potwierdzeniu przez sąd karny faktu wielokrotnego dokonywania sprzedaży alkoholu na kredyt w sklepie skarżącego w okresie od stycznia 2008 r. do kwietnia 2008 r. W konsekwencji stwierdzono, iż w konkretnym przypadku prawidłowo zastosowano przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, obligujący bezwarunkowo do cofnięcia zezwolenia w wypadkach określonym w tym przepisie.
Końcowo organ podkreślił, iż w razie nieprzestrzegania ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający winien cofnąć wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Stanowisko takie zajął NSA w uchwale z dnia 30 października 2007 r. (sygn. akt II GPS 2/07), która jest uchwałą "konkretną" i wiąże organy orzekające w takich sprawach.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, A.M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Kwestionowanej decyzji podobnie jak
w postępowaniu administracyjnym zarzucił naruszenie:
- prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez ich wadliwą interpretację, polegającą na uznaniu, iż zachodzi odpowiedzialność skarżącego za czynności sprzeczne z ustawą dokonane przez inną osobę, mimo, iż osoba ta działała na własną rzecz oraz na własny rachunek, to jest poza zakresem działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz art. 18 ust. 10 lita a w/w ustawy przez jego wadliwą interpretację i zastosowanie polegające na wydaniu decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż alkoholu, mimo nie ustalenia odpowiedzialności skarżącego za dokonanie zarzucanego mu naruszenia,
- prawa procesowego, tj. art. 7, art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 77 § 1 kpa polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego, wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedopuszczenia dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż zgodnie z art. 4.1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), działalnością gospodarczą prowadzoną przez przedsiębiorcę jest jedynie taka działalność, która wykonywana jest w jego imieniu w sposób zorganizowany i ciągły. Skarżący ponosi zatem odpowiedzialność jedynie za sprzedaż napojów alkoholowych dokonywaną w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, tzn. wykonywanej w jego imieniu. Tymczasem
w przedmiotowym stanie faktycznym zaistniała sytuacja polegająca na dokonywaniu czynności polegających na sprzedawaniu napojów alkoholowych na kredyt przez osobę, będącą wprawdzie pracownikiem skarżącego, lecz czynności te były prowadzone na jej własną rzecz oraz na jej własny rachunek. Były, więc dokonywane przez tę osobę poza działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, bez jego wiedzy i zgody. Jednocześnie w celu udowodnienia tych okoliczności, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – pracownic sklepu, jednakże organy obu instancji nie uwzględniły tego wniosku, co w konsekwencji spowodowało, iż w sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego.
Nadto, nie jest prawidłowym twierdzenie wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakoby nie miała znaczenia dla oceny odpowiedzialności skarżącego kwestia braku zawinienia, tj. dochowanie przez niego należytej staranności tak przy doborze, jak i przy szkoleniach oraz nadzorze pracowników.
Z treści przepisów ustawy nie wynika bowiem, aby odpowiedzialność za omawiane naruszenia miała charakter odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. W szczególności nie przewidziano przepisami ustawy nieodłącznie związanych z formułą odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, okoliczności egzoneracyjnych. Okoliczności te, takie jak siła wyższa, czy fakt, że osoba dokonująca naruszenia jest osobą, za którą podmiot którego odpowiedzialność jest ustalana nie ponosi odpowiedzialności (art. 433, 434, 435 i 436 kc) są naturalnymi granicami odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. W przedmiotowym przypadku, nawet przy rozważaniu odpowiedzialności na zasadzie ryzyka organy administracyjne winny były ustalić granice odpowiedzialności, zaś przeprowadzenie wnioskowanych dowodów może potwierdzić ziszczenie przesłanek egzoneracyjnych. Jak bowiem wskazano, skarżący może ponosić odpowiedzialność jedynie za czynności dokonywane w jego imieniu.
Końcowo podniesiono, iż organy prowadzące postępowanie poprzestały jedynie na uwzględnieniu ustalonej wyrokiem sądu z dnia [...] sierpnia 2008 r.
w sprawie sygn. akt [...] okoliczności, że osoba skazana tym wyrokiem dokonywała czynności zabronionych przez ustawę o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zaniechały natomiast przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym, a w szczególności ustalenia, czy w istocie odpowiedzialność za czynności dokonane przez osobę skazaną prawomocnym wyrokiem ponosi w przedmiotowym stanie faktycznym skarżący. Nie jest więc, wbrew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, słuszne twierdzenie, że w postępowaniu została wykazana odpowiedzialność skarżącego za zarzucane mu naruszenia.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się zaś do przedstawionych w skardze zarzutów Kolegium uznało je w całości za nieuzasadnione. W szczególności podkreślono, iż dowodem uzasadniającym podjęte w sprawie rozstrzygnięcie jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. Sądu Grodzkiego Zamiejscowego VIII Wydziału Grodzkiego w S. z dnia [...] sierpnia 2008 r., w którym orzeczono o winie osoby, która sprzedawała wielokrotnie w okresie od stycznia do kwietnia 2008 r. alkohol na kredyt, ustalonym osobom. Zdaniem organu moc dowodowa wyroku sądu powszechnego pozwala na stwierdzenie zaistnienia faktu dokonywania sprzedaży napojów alkoholowych wbrew zakazowi sprzedaży alkoholu na kredyt, zawartemu w ustawie o wychowaniu w trzeźwości. Oba postępowania: karne i administracyjne są autonomiczne, a każde z nich posiada odrębną procedurę. W postępowaniu karnym sąd orzeka o winie lub niewinności oskarżonego, a dowody w nim przeprowadzone nie muszą być badane przez organy administracji. Podobnie, organy administracji mogą samodzielnie zbierać materiał dowodowy, aby móc stwierdzić czy stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie konkretnego przepisu prawa mającego zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Jednakże - w niniejszej sytuacji - wobec funkcjonowania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku sądu powszechnego, w którym potwierdzono fakt dokonania wielokrotnej (71 razy w ciągu trzech miesięcy) sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt wbrew wyraźnemu zakazowi zawartemu w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, prowadzenie ponownie postępowania przez organy administracji w tej kwestii byłoby działaniem zbędnym i przewlekłym. Dlatego też zarzuty naruszenia prawa procesowego poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego, niedopuszczenie dowodów w postaci przesłuchania świadków w osobach pracownic skarżącego na okoliczność sprzedaży alkoholu na kredyt bez wiedzy pracodawcy, należy uznać za bezzasadne.
Dodatkowo organ zauważył, iż sprzedaż alkoholu jest szczególnym rodzajem działalności gospodarczej i podlega dodatkowym rygorom. Obowiązkiem przedsiębiorcy prowadzącego taką działalność jest przestrzeganie wszystkich obowiązujących go w tym zakresie przepisów prawa. Względy ekonomiczne utraty zezwolenia nie mogą stanowić podstawy do uznania, iż organ może odstąpić od zastosowania należnej sankcji administracyjnej. Nadto jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym dotyczącym przedmiotowej materii ustawowej, przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym takim jak alkoholizm jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega jakiejkolwiek relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Ograniczenie obywatelom dostępu do alkoholu poprzez cofnięcie przedsiębiorcom zezwoleń na sprzedaż alkoholu w przypadku jednorazowego naruszenia ustawowych zasad ich dystrybuowania, jest jednym z instrumentów, w jaki ustawodawca wyposażył organy jednostek samorządu terytorialnego w celu eliminowania zjawiska alkoholizmu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej
i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.
Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych decyzji.
Przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej jest decyzja w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podstawę materialoprawną tego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia
26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 70, poz. 473 ze zm.) – zwanej dalej ustawą. Zgodnie z jego brzmieniem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia
w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych,
a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych między innymi na kredyt lub pod zastaw. W tym miejscu podnieść należy, iż treść tego przepisu nie może być rozumiana w oderwaniu od art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy, wprowadzającego bezwzględny zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na kredyt lub pod zastaw. Omawiany przepis zawiera bowiem sankcję stanowiącą skutek sprzecznego z prawem zachowania.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż w konkretnym przypadku zaistniały podstawy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy. Fakt sprzedaży przez pracownicę sklepu skarżącego alkoholu na kredyt nie budzi wątpliwości i ma odzwierciedlenie
w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jak wynika bowiem z akt sprawy M. G. - sprzedawczyni w sklepie prowadzonym przez skarżącego - prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Zamiejscowy VIII Wydział Grodzki w S. została uznana za winną popełnienia zarzucanych jej 71 zarzutów dokonania sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt i za to na mocy art. art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi została skazana na karę grzywny.
Okoliczność ta zdaniem Sądu w całości wypełniła przesłankę zawartą
w powołanym na wstępie przepisie. Zdarzenie to bowiem bezspornie naruszyło jedną z podstawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, o których mowa w art.
15 ust. 1 pkt 3, to jest zakaz sprzedaży i podawania alkoholu na kredyt lub pod zastaw i zostało należycie udokumentowane. W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż w konkretnym przypadku zaistniał zasadniczy warunek skutkujący powinnością uruchomienia przewidzianej sankcji, a mianowicie cofnięcia zezwolenia.
W konsekwencji powyższego stwierdzić również należy, iż organy obu instancji zasadnie uznały za zbędne prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego
w tym przedmiocie. Zauważyć bowiem należy, iż zakres okoliczności faktycznych, których ustalenie jest konieczne do prawidłowego załatwienia sprawy wyznacza norma prawa materialnego, w tym konkretnym przypadku przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ten zaś w swej hipotezie wskazuje na stany faktyczne polegające na nieprzestrzeganiu określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym również sprzedaż tych napojów na kredyt lub pod zastaw. Z kolei dyspozycja tego artykułu określa bezwzględny obowiązek organu cofnięcia zezwolenia w wypadku stwierdzenia stanu objętego hipoteza. Uznać zatem należy za organem odwoławczym, iż w przedmiotowej sprawie ani fakt działania pracownicy bez wiedzy i zgody pracodawcy, ani czynności związane z wprowadzeniem kwot do kasy fiskalnej
i rozliczenia z tym związane, nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Poglądu przeciwnego nie sposób natomiast podzielić. Przede wszystkim
z tego względu, iż takie stanowisko wprowadzałoby do konstrukcji omawianego przepisu pozanormatywna przesłankę winy podmiotu. Tymczasem art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a nie zawiera w swej treści żadnego odesłania do winy czy innych kryteriów ocennych, np. zasad współżycia społecznego. Wskazuje to, jak słusznie zauważa organ odwoławczy, iż wolą ustawodawcy jest penalizowanie samych zachowań bezprawnych - nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży alkoholu, niezależnie od przyczyn takiego zachowania. Wydaje się również, iż w omawianym przepisie celowo zrezygnowano z zasady winy jako podstawy odpowiedzialności, na rzecz zasady ryzyka, skoro podmiot posiadający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych musi się liczyć z sankcją cofnięcia tego zezwolenia, w każdym przypadku stwierdzenia przez organ zezwalający nieprzestrzegania zasad sprzedaży alkoholowych. Reasumując stwierdzić należy, iż nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie jest jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej z tego przepisu i tylko jej wystąpienie waży o obowiązku zastosowania sankcji. Wskazane wyżej stanowisko, które Sąd w składzie obecnym w pełni podziela, znajduje odzwierciedlenie w jednolitej już i ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadmistracyjnego. Powołać tu należy wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 311/07, Lex 435104, wyrok NSA
z dnia 19 października 2006 r. sygn. akt II GSK 160/06, Lex 276705, wyrok WSA
w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, Lex 337045,
a także wyrok tut. Sądu z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 789/08 niepubl.). W kontekście powyższego, pogląd skarżącego o odpowiedzialności pracodawcy tylko w zakresie wykazania mu zaniedbań w doborze odpowiednich pracowników,
a co za tym idzie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność braku winy pracodawcy nie mogły być uwzględnione, co też organy właściwie wywiodły
i uzasadniły w podjętych rozstrzygnięciach.
Mając na względzie powyższe przyjąć należy, iż organy obu instancji prawidłowo postąpiły orzekając w konkretnym przypadku o cofnięciu przedmiotowych zezwoleń. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było bowiem podstaw do podważenia prawidłowości oceny organów w tym zakresie. Sprawa zdaniem Sądu została wyjaśniona w stopniu wystarczającym do uznania, iż został naruszony zakaz sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą wątpliwości. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż decyzja
o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie jest decyzją zależną od uznania organu. Przeciwnie - jak już wyżej wskazano - jest to decyzją wynikającą ze spełnienia określonych przesłanek wskazanych w ustawie, a więc w całości determinowana przepisami prawa. Katalog tych przesłanek ma charakter zamknięty
i został ujęty w art. 18 ust. 10 pkt 1 - 7 ustawy. Powyższe oznacza, iż organ bada konkretny stan faktyczny pod kątem zgodności z tymi przepisami prawa.
W przypadku stwierdzenia naruszenia zakazów dotyczących sprzedaży alkoholu zobowiązany jest wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia.
Należy też podzielić stanowisko organów, iż w razie nieprzestrzegania ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający winien cofnąć wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Stanowisko takie zajął NSA w uchwale z dnia 30 października 2007 r. (sygn. akt II GPS 2/07, Lex 322547).
W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7, 77 § 1 i 78 § 1 kpa). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 kpa). W tym miejscu godzi się zauważyć, iż przedmiotem dowodu mogą być jedynie okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a więc dotyczące jej przedmiotu i mające znaczenie dla rozstrzygnięcia. O tym zaś przesądza norma prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 107 kpa w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne.
W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe na względzie zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.-
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło